Column 071 Vraag en antwoord
Direct raak De dialoog met ChatGPT en andere kunst- matig intelligente chatbots verloopt vaak moeizaam. Geregeld zijn er meerdere ver- volgvragen nodig om tot een acceptabel resultaat te komen. Hoe kan dat sneller?
Ik probeer met mijn opdrachten aan chat- bots in een keer raak te schieten met een ‘one shot prompt’. Mijn opdrachten zijn soms honderden woorden lang, waarbij ik uitleg wat ik met het antwoord wil doen en aanwijzingen geef over de lengte en stijl. Ook geef ik de chatbot een rol: ‘Jij bent de financieel directeur van een ziekenhuis.’ Heel krachtig is het om de chatbot
zelf zo’n opdracht (‘prompt’) te laten bedenken. Chatbots zijn specialisten in het herkennen van patronen. Daardoor kun- nen ze zelf bepalen wat de optimale route naar een doel is. Na een dialoog met veel tussenstappen kun je vragen: ‘Analyseer ons gesprek en maak een uitgebreide generieke prompt die het eindresultaat in één keer zou hebben opgeleverd, inclusief alle contextinformatie en structuurvoor- schriften.’ De prompt die dat oplevert, is herbruikbaar bij een soortgelijke situatie. Deze truc is toepasbaar in elke situatie waarbij er al een goed resultaat ligt van een vergelijkbare opdracht. Het resultaat van chatbots is in veel
gevallen middelmatig. Het is gebaseerd op een statistisch gemiddelde van alle teksten in het taalmodel van de kunstma- tige intelligentie. Ga daarom niet eindeloos door, maar beschouw het antwoord van een chatbot als een tussenstap. Echte mensen kunnen leuker en aansprekender schrijven. De ware scherpte komt niet uit een machine.
Langdurige Windows In het Arts en Auto 11 kwam het einde van de ondersteuning van Windows 10 aan bod. F.J. Stols, voormalig huisarts in Meppel, vraagt of de Long-Term Servicing Channel (LTSC) edities van Windows 10 langer meegaan.
Windows 10 Enterprise LTSC is ontworpen voor apparaten. Deze editie werd verkocht
voor zakelijke toepassingen in bijvoor- beeld medische apparatuur en kassa’s, maar kan ook op een pc draaien. Het betreft naar schatting 1 procent van alle Windows 10-installaties. De vragensteller heeft geluk met zijn keuze voor LTSC. De versie van 2021 gaat mee tot 12 januari 2027. De versie uit 2019 zelfs tot 9 januari 2029. Er is geen mogelijkheid van ver- lenging aangekondigd. Voor alle andere versies van Windows 10 (Enterprise, Pro, Education) eindigde de ondersteuning al op 14 oktober 2025. Zakelijke gebruikers kunnen tot 2028 beveiligingsupdates kopen. Particulieren krijgen die updates in Europa gratis tot 14 oktober 2026. Ook Windows 11 heeft een LTSC-editie
die 5 jaar meegaat. Licenties daarvoor worden echter alleen in bulk verkocht aan zakelijke klanten, vaak in combinatie met apparaten waarop deze versie draait. ‘Tweedehands’-licenties worden ook via internet verhandeld. De gewone edities van Windows 11 krijgen na 24 of 36 maanden een facelift met een algehele update. Dat is de eenvoudiger manier om een computer lang in gebruik te houden.
Kabelsalade Op reis krioelen alle opladers en snoertjes in de koffer. Kan een telefoon veilig worden opgeladen met een laptoplader als beide een USB-C-aansluiting hebben? Dat scheelt bagage.
Ja. Ik gebruik zelf al jaren op reis één stevige 65W-USB-C-lader voor laptop, telefoon en tablet. Dat is technisch verantwoord omdat de telefoon en de lader eerst onderhandelen over voltage en vermogen. De laptoplader past zich daarna aan de telefoon aan en levert maar een deel van de beschikbare capaciteit. Bij sommige telefoons werkt het snelladen op deze manier niet. Dat is niet erg, het laden verloopt dan alleen trager.
Heeft u een netelige computerkwestie of ander digitaal probleem, mail dan naar Bram Vermeer, redacteur van deze rubriek:
digitaal@artsenauto.nl.
Bram Vermeer is wetenschapsjournalist en is gespecialiseerd in innovatie
Online bij een bordspel
Op Spiel 2025, de grootste bordspellenbeurs ter wereld in Essen, schuiven 200.000 spelletjesspelers bij lange tafels aan om nieuwe spellen uit te proberen. Op bijna elke speeltafel ligt een smartphone tussen de dobbel- stenen. Toch zijn er maar weinig spellen waarin de telefoon echt een rol heeft. Bij het spel Hitster is dat wél het geval: een stapel
kaarten, een muziekapp, en raden maar uit welk jaar een liedje komt. Het is al 3 jaar een verkoophit. In Essen liggen er nieuwe versies met kerstliedjes, filmmuziek en Beierse dijenkletsers. Een aantal spellen heeft apps om de ingewikkelde
spelregels toe te passen. Zo scant de app van Light Speed Arena (uitgever Pegasus) het chaotische slagveld na een razendsnel ruimtegevechtspel. De treffers, vernietigde schepen en verzamelde grondstoffen worden automatisch herkend. Spelletjesmaker Teburu gaat nog verder. Kunst- matige intelligentie volgt de bewegingen van dobbelstenen en pionnen en berekent de tussenstanden. Ik kan daardoor meedoen zonder de regels precies te kennen. De computer beslist, zonder dat ik daar zelf veel grip op heb. Als speler voel ik me machteloos, maar dat is misschien precies de bedoeling. Dat is in het echte leven soms ook zo.
Een Trump card kegelt de klimaatpolitiek omver
De meeste spellen blijven ver weg van de maatschappe- lijke realiteit. Ik spotte maar één spel waarin spelers klimaatverandering moeten tegengaan: het Thaise Mission Zero, inclusief een educatief boekje en een Trump card die klimaatpolitiek omver kegelt. Het spel is te realistisch om leuk te blijven. De meeste spelers ontsnappen liever naar een wereld met draken, of naar een imaginair kunst- museum vol designjurken. Ondertussen zijn veel spellen eigenlijk gesublimeerde
oorlog: veroveren, optimaliseren, domineren. Het is druk bij de schaaktafels, met opvallend veel jongeren. Hun vaardigheden slijpen ze online. De schaakcomputer is de mens allang de baas. Maar die online training is slechts training. De echte spanning voel je pas als er iemand tegenover je zit, blik op het bord, hand boven het paard.
Wilt u reageren? Mail dan naar
digitaal@artsenauto.nl
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76 |
Page 77 |
Page 78 |
Page 79 |
Page 80 |
Page 81 |
Page 82 |
Page 83 |
Page 84 |
Page 85 |
Page 86 |
Page 87 |
Page 88 |
Page 89 |
Page 90 |
Page 91 |
Page 92 |
Page 93 |
Page 94 |
Page 95 |
Page 96 |
Page 97 |
Page 98 |
Page 99 |
Page 100 |
Page 101 |
Page 102 |
Page 103 |
Page 104 |
Page 105 |
Page 106 |
Page 107 |
Page 108
