Tekst: Monique Bowman Beeld: Nout Steenkamp
031
‘Zorg kan leren van luchtvaart’
denken dat luchtmachtpiloten het liefst bommen gooien. Maar in de selectie voor vlieger vallen geweldsaddicten snel af, dergelijke karikaturen ben ik in al die jaren gelukkig nooit tegengekomen. In 2008 heb ik me samen met een
luchtmachtcollega aangemeld voor de werving voor het astronautencorps van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Er waren vijfentwintigduizend sollicitan- ten voor slechts vijf plaatsen. Dat we het niet werden, was natuurlijk een teleur- stelling, maar ik kijk er vooral op terug als een uitzonderlijk traject dat ik nooit had willen missen. Er zijn gebeurtenissen waarvan je
achteraf beseft: dat was een scharniermo- ment in mijn leven. In mijn geval betrof het ’t te vroeg geboren zoontje van een collega-Apachevlieger, Justus. Rondom zijn behandelingstraject op de ic ging er op het gebied van de onderlinge communicatie nogal wat mis. Mijn collega vroeg me toen of ik, met mijn kennis van beide werelden, de zorg niet iets van het teamconcept van de luchtmacht zou kunnen leren. De combinatie vliegen en snijden zorg-
de al voor een vrij volle werkweek, ik had het goed naar mijn zin als chirurg, MMT (traumaheli)-arts en daarnaast mijn
Marck Haerkens geeft tijdens Arts en Auto LIVE twee lezingen. Bezoekers kunnen een helikopter- rondvluchtje met Marck winnen. Zie
artsenauto.nl/live2017
luchtmachtwerk. Maar de opmerking van die collega bleef me bezighouden. En ik realiseerde me: als ik in de evi- dence-driven zorg écht iets relevants wil bereiken, dan lukt dat alleen als ik er wetenschappelijk onderzoek en een promotietraject aan koppel. Na een eerste project met vlieger-
psycholoog Guus van den Elzen op een ic en een groeiend aantal verzoeken mee te kijken op andere ziekenhuis-
‘Ik hoop dat team performance een
verplicht vak wordt dat multidisciplinair wordt onderwezen’
afdelingen en daar Crew Resource Management-technieken op los te laten, werd ik steeds meer richting een keuze gedwongen. In 2009 heb ik de knoop doorgehakt en besloten al mijn energie te gaan steken in het verbeteren van pro- cessen in de zorg, in de hoop patiënten zo meer te bieden dan alleen mijn chirurgi- sche vaardigheden aan de operatietafel. In overleg met de luchtmacht heb ik
Wings of Care opgericht. Mijn collega’s zijn voor het merendeel ex-luchtmachters die ik heb leren waarderen en vertrouwen in een heel andere werkomgeving. We heb- ben nu zo’n vijfentwintig cultuurinterven- ties gedaan in een tiental ziekenhuizen en de resultaten laten zien dat de implemen-
tatie van CRM-principes leidt tot een beter veiligheidsklimaat en een afname van complicaties en sterfte bij ernstig zieke patiënten. De grootste interventie, die de basis vormt voor mijn proefschrift Human Factors and Team Performance, vond plaats op de afdeling ic van het Radboud. Daar- voor hebben we in 2013 de Veiligheidsprijs van de Inspectie gekregen. Ik hoop dat de zorg, nu evidence is
gegenereerd, zelf komt met een landelijke standaard voor teamfunctioneren, want ik vind dat de verantwoordelijkheid voor een betere procesvoering op organisatorisch niveau ligt. En ik hoop dat team perfor- mance in de medische en paramedische basisopleidingen een verplicht vak wordt dat multidisciplinair wordt onderwezen, zodat studenten al vroeg operationeel begrip krijgen voor elkaars uitdagingen. Van mij mag het allemaal wel wat snel-
ler gaan, ja, maar ik besef: het is als een heel groot schip waarvan je de koers iets probeert te verleggen. De luchtvaart heeft ook lang gedaan over het doorvoeren van cultuurveranderingen. Die hadden echter een heel duidelijk beslismoment, namelijk de luchtvaartramp op Tenerife waarbij in één keer meer dan 540 mensen het leven lieten. Het was mooi om te zien hoe ‘mijn twee
werelden’ afgelopen januari tijdens mijn promotie samenkwamen. In de zaal zaten, naast familie, vrienden, collega’s en hoog- leraren uit de zorg, ook de vliegers van het 301 Apache-squadron en luchtmacht- bevelhebbers. En Justus niet te vergeten, nu een gezonde jongeman. Ik heb ieders aanwezigheid geïnterpreteerd als waar- dering voor mijn missie. Ik voelde me echt vereerd dat ze er allemaal waren.
”
LIVE
25 november Arts en Auto
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76 |
Page 77 |
Page 78 |
Page 79 |
Page 80 |
Page 81 |
Page 82 |
Page 83 |
Page 84 |
Page 85 |
Page 86 |
Page 87 |
Page 88 |
Page 89 |
Page 90 |
Page 91 |
Page 92 |
Page 93 |
Page 94 |
Page 95 |
Page 96 |
Page 97 |
Page 98 |
Page 99 |
Page 100 |
Page 101 |
Page 102 |
Page 103 |
Page 104 |
Page 105 |
Page 106 |
Page 107 |
Page 108 |
Page 109
