COLUMN AKKERBOUW
Eensgezind mopperen E
GENOEG REDENEN CRISPR-CAS KRITISCH TE BENADEREN Rinus Vermuë, akkerbouwer in Luttelgeest (Fl.)
nkele weken nadat minister Schouten haar visie presenteerde – meer kringloop, eerlijker prijzen – kwam ze met een besluit over Crispr- Cas. Onderzoek ja, de markt op nee. Iedereen viel over haar heen. Het onafhankelijke vakblad Boer- derij, LTO, Plantum, handelshuizen. We missen de boot, is de teneur, en zo worden we nooit residuvrij. En- kele reacties uit het veld: ‘onbegrijpelijk’, ‘de landbouw wordt de nek omgedraaid’, ‘de biosector zorgt er zo voor dat juist meer gespoten moet worden’. Nou nou. In de eensgezindheid het besluit neer te sabelen, lijkt me een tegengeluid op zijn plaats. Hierbij dan ook wat redenen om er niet aan te beginnen. Ten eerste, de EU hanteert het voorzorgbeginsel. Het is een nieuwe tech- niek en het is goed om eerst eens te zien of het veilig is. En dat lijkt me verstandig. Als we die o zo veilige Roundup-resistente gewassen hadden toegelaten, had- den we hier nog veel meer glyfosaat in het grondwater en onze urine gehad. Voorstanders zien geen enkel risico. Maar ja, daar zijn het ook voorstanders voor. Zij menen dat ziekten geen vat meer op de nieuwe gewassen zullen krijgen. Chemische ziektebestrijding zal met Crispr-Cas voor- goed tot het verleden behoren.
Dit lijkt me niet alleen een onjuiste verwachting, maar ook een gevaarlijke. Er zit de suggestie achter dat ziekten minder vindingrijk worden om resistenties te
doorbreken. Dat is natuurlijk niet zo. De ziekten zullen in hetzelfde tempo nieuwe fysio’s aanmaken, zeker met het intensieve teeltplan van Nederland. Ze zouden zelfs tot nu toe redelijk ongevoelige rassen in één jaar kunnen wegvagen. De snelle genetische aanpassingen kunnen alleen vertraagd worden door snel strategisch van rassen te wisselen. Maar telen is geen voetbal. De giffabrikanten zullen graag komen vertellen dat het zonder hun middelen toch echt niet kan. Dit brengt me op nog een punt. Men zegt dat deze techniek ook bereikbaar is voor kleinere veredelaars. De geschiedenis leert iets heel anders. Alleen grote bedrijven zijn in staat om telkens weer nieuwe rassen te ontwikkelen die de oude, vatbaar geworden rassen moeten vervangen. Een kleine veredelaar houdt deze race al snel niet meer bij.
Dan is er nog de gedachte dat Crispr-Cas de positie van de boeren zal verbeteren. We zouden goedkoper kunnen gaan telen, omdat het zoveel gif uitspaart. Uit voorgaande blijkt dat ik daar anders over denk, maar er is nog iets: het is een wetmatigheid dat elke ‘vooruit- gang’ die vanuit een laboratorium wordt ontwikkeld, tot een kostprijsverhoging leidt. Kijk naar kunstmest, spuitmiddelen, hybride zaden. Ze werken opbrengst- verhogend, maar zijn de boeren tevredener over hun inkomen? Over hun imago? Ik heb ze nog nooit zo horen mopperen.
BOERDERIJ 104 — no. 11 (11 december 2018)
35
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76 |
Page 77 |
Page 78 |
Page 79 |
Page 80 |
Page 81 |
Page 82 |
Page 83 |
Page 84 |
Page 85 |
Page 86 |
Page 87 |
Page 88 |
Page 89 |
Page 90 |
Page 91 |
Page 92
