COLUMN AKKERBOUW
Rare tijden H
et zijn rare tijden. Was vroeger alles dui- delijk, de boer op zijn land, de notabelen in hun grachtenpanden, de kerk in het midden, het hele maatschappelijke veld verdeeld in duidelijke zuilen. Oorlog of niet, de boer ploegde voort en verdiende zijn brood in het zweet zijns aanschijns.
Nu, zo heb ik het gevoel, staat alles op de helling en begint veel te schuiven. Onder invloed van wereldwijde crises (corona, stikstof, klimaat) is weinig meer zeker dan dat er veel staat te veranderen.
Een eerste aanwijzing daarvoor is Ruttes bekentenis: “Ik behoor tot de liberalen die vinden dat een sterke staat nodig is.” In commentaren werd er fijntjes op gewe- zen dat iemand die dat vindt, geen liberaal is maar een socialist. Ook dat leek Rutte te bevestigen toen hij zei dat Nederland in de kern een diep socialistisch land is. Ook boeren moeten hun panelen verschuiven. Wat eertijds gold als positief op het land (stikstof en fosfaat) is nu zwaar verdacht, de dierhouderij moet drastisch inkrimpen. Gifresten moeten uit de landbouw, zelfs het ploegen moet eraan geloven. Ter relativering: veranderingen zijn van alle tijden. In de jaren 1947-’54 werden premies gegeven aan bedrijven kleiner dan 10 hectare voor kuilvoersilo’s en drinkwa- tervoorzieningen. Toen vanaf 1955 een overschotmarkt ontstond, met lagere prijzen, en daarnaast de mecha-
WE MOETEN ONSZELF TELKENS OPNIEUW UITVINDEN Rinus Vermuë, akkerbouwer in Luttelgeest (Fl.)
nisatie een hoge vlucht begon te nemen, verdween een massa mensen uit de landbouw naar beroepen waarvan men daarvoor nooit gehoord had. Nu kwamen er voor bedrijven van 10 hectare en kleiner juist bedrijfsbeëin- digingsregelingen. Door de plannen van Mansholt werd alles definitief grootschaliger.
afvangen en verticale landbouw (waarover een andere keer graag meer) en nog veel meer waarvan we nog nooit gehoord hebben, behoren tot de mogelijkhe- den. Dat we telkens weer op een kruispunt lijken te staan en een keuze moeten maken tussen al die variaties en alternatieven is niet zo bijzonder als het lijkt. Tweederde van de kinderen krijgt later een beroep dat nu nog niet bestaat. En als zelfs Rutte zich bekeerd heeft tot het so- cialisme dan is alles mogelijk. Het zijn rare tijden.
Bij dit soort ontwikkelingen die de boerenpet te boven gaan, kunnen we kreunen tot we een ons wegen, maar we moeten onszelf telkens opnieuw uitvinden. In elke crisis ontstaan nieuwe behoeftes, vallen oude weg, en komt ruimte voor verse horizonten. Op de restanten van de oude ambachten worden nieuwe geboren, als te kleinschalig weggezette praktijken herleven. Kampeer- boerderijen, bezorgroutes, vergeten groenten. Veel wijst erop dat Nederland, in plaats van de tweede landbouwex- porteur van de wereld te willen zijn, zich beter toe kan leggen op de rol van biologische tuin van Europa. Frans Timmermans zet daarvoor de eerste piketpalen uit. Maar ook CO2
BOERDERIJ 106 — no. 4 (20 oktober 2020)
57
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76
