Tekst: Edo Dijksterhuis


061


Anton Mauve, Het moeras, ca. 1885-1888, olieverf op doek, 60 x 90 cm, Rijksmuseum Amsterdam.


Zelfs een groot vernieuwer als


Piet Mondriaan gaf zich vroeg in zijn carrière over aan molens en bomen


Ook bij de Schovenbindster van Willem Witsen zie je de vermoeidheid bijna van haar gekromde rug afspatten. Net als al die andere arbeiders die door schilders zijn vastgelegd tijdens het ploegen, graven, schoffelen, spitten en sleuren. Dat harde handarbeid niet alleen


maar afstompt, blijkt uit De boer met plaggenhak van Ferdinand Hart Nibbrig. De kunstenaar huurde vaker lokale dagloners in als model en deze Hein Rozendaal kon wel een extraatje gebrui- ken. Het afsteken van de bovenste laag heidegrond om deze geschikt te maken voor landbouw was zwaar werk dat slecht betaalde. Desalniettemin oogt de boer monter, bijna opgewekt. De naar dorpen uitgeweken kunste-


Piet Mondriaan (1872-1944), Oostzijdse molen, ca. 1906-1907, olieverf op doek, 51 x 77 cm, Singer Laren, bruikleen uit particulier bezit.


de zwijgzame boeren, zwoegend met gereedschap dat beduidend zwaarder is dan een penseel. Jan Altink schetst met zijn Aardappelrooiers een beeld dat niet


meteen realistischer is, maar wel dichter bij de waarheid staat. In felle kleuren en schaduwloos staan ze op het veld, hun bestaan is hard en zonder genade.


naars zagen de plattelandsmens als één met de natuur. Niet alleen doordat hij dagelijks met zijn handen in de klei zat, maar ook symbolisch. Hij was verbon- den met de bodem en daarmee een authentieke vertegenwoordiger van het land. In de tijd dat schilders de natuur herontdekten, leefde ook het nationa- lisme op en die twee raakten nogal eens vermengd. Het landschap werd gezien als spiegel van de volksaard, waarbij de clichés niet werden geschuwd. Zelfs een groot vernieuwer als Piet Mondriaan gaf zich vroeg in zijn carrière over aan bomenrijen en windmolens, die hij vastlegde tijdens fietstochtjes langs de Amstel, vanuit Amsterdam. De Limburgse boeren die Herman Gouwe schilderde, waren zo populair, dat hij de doeken bijkans aan de lopende band moest produceren om aan de vraag te voldoen.


<


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92