Tekst: Wendy Tollenaar Fotografie: De Beeldredaktie/Marcel van Hoorn


041


Een bijzondere patiënt gaf longarts Michiel Gronenschild een nieuwe kijk op euthanasie. “Het is een ultiem gevoel van vertrouwen.”


I


n zijn werk als longarts voert Michiel Gronenschild (50) regel- matig slecht nieuwsgesprekken. Jarenlang heeft hij het daarbij zelden over euthanasie. “Medisch specialisten zijn gefocust op behandelen”, vertelt hij in zijn


spreekkamer in het Zuyderland zieken- huis in Heerlen. “Euthanasie stond daarom lang niet op mijn vizier. Ik dacht zelfs dat je als arts een aparte aantekening moest hebben om die te mogen verlenen. Een soort ‘euthanasiediploma’.” Dat verandert als een van zijn palliatieve


patiënten, huisarts Mirjam Willemsen (zie kader), hem een confronterende vraag stelt. “‘Waarom informeer je eigenlijk nooit naar mijn wensen voor mijn laatste levensfase?’, vroeg ze. Ik gaf toe dat ik dat een lastig onderwerp vond. Ze was een collega van mijn leeftijd, stond nog midden in het leven, had jonge kinderen. Als ik over haar laatste levens- fase zou beginnen, zou ik toegeven dat er geen hoop meer was, dacht ik.”


Zenuwachtig De gesprekken met Willemsen zetten Gronenschild echter aan het denken. Wat is goede levenseindezorg eigenlijk? En welke rol kan hij daar als specialist in hebben? “Toevallig hadden Mirjam en ik een gezamenlijke patiënt die ongenees- lijk ziek was. Zij zou hem euthanasie gaan verlenen. Ik wist dat hij geen naasten had en dat er verder niemand bij zijn overlijden zou zijn. Daarom stelde ik voor met Mirjam mee te gaan. Toen ik onze patiënt erover belde, reageerde die enorm dankbaar. ‘Dokter, dat vind ik echt prach- tig’, zei hij aan de telefoon.” Op de dag van de euthanasie is


Gronenschild enorm zenuwachtig. “Ik had geen flauw idee wat me te wach- ten stond. Als je als patiënt weet dat je ’s middags doodgaat, wat doe je dan nog in de ochtend? Hoe sta je op? Drink je


nog je kopje koffie? Uiteindelijk ben ik gewoon maar naast de man gaan zitten en heb zijn hand gepakt.” De specialist is diep onder de indruk van hoe rustig en liefdevol huisarts Willemsen hun gezamenlijke patiënt begeleidt, zodat die op een vredige manier kan inslapen. “Ik vond het prachtig en wist: zo wil ik het later bij mijzelf ook, mocht daar ooit sprake van zijn.”


is zo’n intieme gebeurtenis’


‘Euthanasie


Als Willemsen een paar jaar later vraagt of Gronenschild háár euthanasie wil verlenen, hoeft hij dan ook niet lang na te denken. “In de 10 jaar dat ze mijn patiënt was, hadden we een hechte band opgebouwd. Mede dankzij haar en haar werk ben ik zelf anders naar levenseindezorg gaan kijken. Ik wilde haar dus heel graag in haar laatste momenten bijstaan.” Het verdriet dat hij ervaart als hij bij het gezin arriveert, voelt hij door zijn hele lijf. “Ze overleed snel, gaf zich volledig over.”


Omarm je patiënt Zo ongemakkelijk als het aan het begin van zijn carrière voelde, zo vanzelfspre- kend vindt de longarts het nu om met zijn ongeneeslijk zieke patiënten over hun levenseinde te praten. “Afgelopen jaren heb ik keer op keer gezien hoe belangrijk en waardevol dat is. Niet alleen in verband met een eventuele euthanasiewens, maar bijvoorbeeld ook om te bespreken hoe lang patiënten nog behandeld willen worden. Vandaar dat ik levenseindezorg graag breder onder de aandacht breng. Medisch specialisten


zouden wat mij betreft meer gestimuleerd mogen worden om thuis euthanasie te ver- lenen. Dat gebeurt nu nog heel weinig. Als patiënten niet meer naar huis kunnen, verlenen we ook hier in ons ziekenhuis desgewenst euthanasie.” De longarts pleit ervoor assistenten in


hun opleiding minstens één keer een euthanasie te laten bijwonen, zodat ze er tijdig mee bekend raken. “Als ik als assistent die gelegenheid had gehad, was ik er vermoedelijk eerder over na gaan denken of ik later zelf ook euthanasie zou willen uitvoeren.” Mirjam Willemsen stierf uiteindelijk


op 21 oktober 2024. Ze was 49 jaar. Gronenschild staat nog regelmatig stil bij haar overlijden. “Het was een heel intense, maar ook mooie ervaring. Euthanasie is zo’n intieme gebeurtenis. Een ultiem gevoel van vertrouwen ook. Tot op het allerlaatste moment heb ik zo veel van Mirjam geleerd. ‘Hou van je patiënten en omarm ze’, zei ze tegen me. Dat is precies wat ik tegenwoordig doe. Ik ga vaker op een bed zitten, sla een arm om iemand heen, hou een hand vast. Soms geef ik een patiënt ook mijn mobiele nummer, net als Mirjam dat deed. Dankzij haar ben ik een betere dokter geworden.”


< Dying to live


Huisarts Mirjam Willemsen maakte zich jarenlang hard voor betere levenseindezorg. Begin 2023 ver- scheen over haar de documentaire Dying to live. In februari van dat jaar vertelde ze in Arts en Auto over haar ziekte en haar naderende levenseinde (terug te vinden op artsenauto.nl en via QR-code).


Niet lang voor haar dood interviewde Wendy Tollenaar Willemsen voor het boek Mijn eerste euthanasie, over hoe zij het ervoer om zelf euthanasie te verlenen.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92