FOTO: FOTOPERSBURO DIJKSTRA


Door Eric Beukema


Vele honderden zaken over – te weinig – fosfaatrechten zijn al voor de rechter geweest. Slechts een handjevol boeren wist hun zaak te winnen, dat blijkt uit een weinig hoopgevende tussenbalans.


N


ederland is al tijden in de ban van stikstof. Maar de invoering van fosfaatrechten dendert ook nog altijd na. Vele honderden rechts- zaken zijn aangespannen door boeren die vinden dat ze te weinig rechten toegekend kregen. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) is er razend druk mee. De tussenbalans na ruim 350 van 750 zaken die binnen het CBb-‘fosfaatproject’ behandeld worden, is niet gunstig. Het meest opvallende bij de tot nu toe gedane uitspraken is het zeer geringe aantal waar- in boeren gelijk kregen. Slechts zes veehouders kregen een voor hen positieve uitspraak, de rest ving bot. Sinds maart 2019 is het CBb bezig met een gecluster- de behandeling van fosfaatrechtprocedures. Het doel is tijdsbesparing en het wegwerken van een enorme stapel aan rechtszaken. Via de ‘normale’ werkwijze zou pas over vier jaar de uitspraak verwacht mogen worden. Zo’n 750 fosfaatrechtszaken over 2018 komen voor een dergelijke aanpak in aanmerking, aldus het CBb. Het grootste deel – 600 – gaat over de zogenoemde ‘indivi- duele disproportionele last’ (IDL), de rest betreft zaken als grondgebondenheid, in- en uitscharen, verplaatsin- gen op peildatum, melkproductie, categorie-indeling, dierziekte en andere knelgevallen. Vijf van de twintig CBb-rechters zijn ingezet op het ‘fosfaatproject’. In oktober bleek dat in zo’n 350 van de 750 fosfaatza- ken uitspraak was gedaan. Van de overige 400 zaken zijn er 200 ingepland en de overige 200 zaken moeten nog ingepland worden. In het voorjaar van 2020 moeten alle fosfaatrechtszaken tot een uitspraak hebben geleid. Vol-


750 fosfaatzaken over 2018 bij CBb


600 procedures over bedrijfscontinuïteit in gevaar


380 uitspraken tot nu toe


6 zaken gegrond verklaard


500 fosfaatrechtszaken over 2019 op de plank


gens CBb-projectleider, senior-raadsheer Ron Stam, ligt de behandeling op schema. Daarmee is het CBb er ove- rigens nog lang niet, over het jaar 2019 liggen nu al weer meer dat 500 zaken op de plank. Ook fosfaatprocedures uit 2017 wachten op behandeling. Daarnaast moeten eveneens nog aangespannen rechtszaken rondom het fosfaatreductieplan worden opgepakt.


Gemengde gevoelens over project Advocaten die regelmatig boeren bijstaan in fosfaat- zaken hebben allemaal begrip voor het clusteren van fosfaatzaken. Esther Wijnne, advocaat bij Benthem Gratama: “Deze aanpak zorgt ervoor dat alle zaken bin- nen een enigszins redelijke termijn aan bod komen en een uitspraak krijgen.” Er is volgens advocaat Marieke Toonders van Linssen Advocaten één groot pluspunt. “Het voordeel is dat veehouders de gedane uitspraken op hun eigen situatie kunnen toepassen, zodat op die manier kan worden ingeschat of er een redelijke kans op succes is in een procedure.”


Over de gedane uitspraken zijn de advocaten niet allemaal even gelukkig. Advocaat Ruud Verkoijen van Goorts+Coppens is het meest uitgesproken. “De sugges- tie is gewekt dat als je aantoont dat je een individuele disproportionele last hebt, je meer fosfaatrechten krijgt. De drempels zijn echter zo hoog dat het in feite onmo- gelijk is. Zo moet er een bedrijfseconomische noodzaak aanwezig zijn geweest om het bedrijf uit te breiden, an- ders dan het wegvallen van het melkquotumstelsel. Dat komt er in feite op neer dat de ondernemer niet anders kon dan uitbreiden, omdat anders zijn bedrijf ophield te bestaan.”


Advocaat Jacoline Kroon van A&S Advocaten heeft een vergelijkbaar gevoel. Volgens haar lijkt het erop dat het CBb alle gevallen door precies dezelfde mal probeert te persen. Daardoor is bijna alles ondernemersrisico. Het gevolg is volgens Kroon dat er eigenlijk nooit sprake is van een individuele en buitensporige last (IDL). Tot nu toe geeft het zeer kleine aantal voor boeren positieve uitspraken haar gelijk. Peter Goumans, advocaat bij Hekkelman Advocaten is kritisch op de manier van rechtspraak. “In veel zaken is de motivering van het CBb wel mager. Dat is niet goed voor het begrip voor een uitspraak. Je hebt eerder vrede met een negatieve uitkomst als die begrijpelijk is gemotiveerd en alle beroepsgronden goed worden besproken.” Goumans pleit daarom voor ‘overzichtsuit- spraken’. “De CBb-uitspraak van 23 juli 2019 is wat dat betreft relevant, daarin wordt een nadere motivering gegeven van de IDL-toets. Zo’n motivering ontbrak in eerdere zaken. Het zou een goede zaak zijn als het Col- lege van Beroep voor het bedrijfsleven op gezette tijden


BOERDERIJ 105 — no. 8 (19 november 2019) 7


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84