Hier staat een strook met diverse bloeiende bloemen naast een strook met koolplanten. WUR test of een bloemenrand meer natuurlijke vijanden aantrekt van plaaginsecten, zodat minder insecticiden nodig zijn om het gewas te beschermen.


gen te zoeken voor de uitdagingen waar de voedselpro- ductie voor staat. Dat gaat over het verminderen van de chemische gewasbescherming, over het opvangen van klimaatverandering en het produceren van voldoende voedsel voor een groeiende wereldbevolking.” Bij de gentechniek Crispr Cas die in 2012 werd ont- wikkeld, wordt heel gericht een knip gezet in het DNA. De plant herstelt dit, en als hij daarbij een fout maakt, ontstaat daar een mutatie, waardoor gewenste eigen- schappen kunnen ontstaan of ongewenste eigenschap- pen kunnen worden onderdrukt. Ook WUR doet daar onderzoek naar, zegt Smulders. “Wij proberen nieuwe bronnen van resistenties beschikbaar te maken voor de veredeling. We kunnen nu het genoom van planten veel beter in kaart brengen (sequensen) dan vroeger. Met Crispr Cas kun je vervolgens in een paar maanden reali- seren waar je met klassieke veredeling jaren over doet.”


Duizend eiwitten


atief van de Brancheorganisatie Akkerbouw, al geleid tot een onderzoek voor de zandgrond op het WUR-proefbe- drijf in Vredepeel. Ook hier gaan we onderzoeken hoe we met behulp van slimme technologie en ecologie onkrui- den, ziekten en plagen op achterstand kunnen zetten.”


Voorsprong door resistentie


Eén van de manieren om de gewassen een voorsprong te geven, is door ziekteresistenties in te kruisen. Vaak ko- men de resistenties uit wilde verwanten van het gewas. In klassieke veredelingsprogramma’s duurt het vaak vele jaren voordat het resistente materiaal ook een goed ras oplevert. Daarom wil het project Kennisimpuls Groene Gewasbescherming graag gebruik kunnen maken van nieuwe veredelingstechnieken, zegt Lotz. “We hebben resistente rassen nodig om het gebruik van chemische middelen te verminderen. Met nieuwe veredelingstech- nieken als cisgenese of Crispr Cas kunnen resistente rassen sneller en preciezer worden ontwikkeld.” Maar deze technieken vallen nog steeds onder de verouderde regels voor genetische modificatie uit 2001. Lotz: “Die regels maken de toelating van rassen die met nieuwe technieken zijn veredeld, erg duur en ongewis. Anders hadden akkerbouwers al aardappelen kunnen telen met dubbele resistenties tegen phytophthora. Dan was het gebruik van phytophthoramiddelen al heel sterk verminderd. Hoe beter de gereedschapskist van de ver- edelaar gevuld is, des te beter zijn we in staat oplossin-


WUR heeft bijvoorbeeld ontdekt dat aardappelrassen die gevoelig zijn voor phytophthora soms toch een resisten- tie-gen tegen de ziekte hebben. Smulders: “Maar dat gen staat niet aan, waardoor het afweersysteem van de plant niet reageert als phytophthora het blad binnendringt. We proberen met behulp van Crispr Cas het genoom zo te veranderen dat dat resistentie-gen wel aan staat. Dat zijn heel kleine veranderingen op specifieke plekken in het genoom. Met Crispr Cas kun je dat heel gericht doen. Je kunt ook denken aan resisten- ties tegen andere ziekten.”


Een andere benadering om planten weerbaarder te maken tegen ziekten, gaat uit van de ziektekiem. Smulders: “Pathogenen zijn in staat een plant zo te manipuleren dat die de ziektekiem helpt om de plant te infecteren. Zo gebruikt de aardappelziekte alternaria ongeveer dui- zend eiwitten om de plant te infecteren en allerlei plantengenen aan te zetten. Hoe kunnen we de plant helpen zodat die eiwitten dat niet meer bewerkstelligen en zo de vatbaarheid van de plant voor alternaria uitzetten?”


‘Slimme


technologie en ecologie geeft gewas een voorsprong’


Met Crispr Cas hoeven geen genen van buiten inge- bracht te worden in een plant, zegt Smulders. “Het zijn mutaties die ook van nature kunnen ontstaan. Daarom kun je planten met een natuurlijke mutatie niet on- derscheiden van planten waar de mutatie met behulp van Crispr Cas is ontstaan. Als deze techniek algemeen toegepast kan worden in de EU, dan helpt dat enorm om gewassen resistent te maken tegen ziekten. Als je een landbouw wilt met minimaal gebruik van chemische middelen, dan heb je dit soort technologieën nodig om gewassen gezond te houden.”


BOERDERIJ 105 — no. 41 (7 juli 2020) 49


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84