1060 | WEEK 6-7 5 FEBRUARI 2025


29


Evacuatie uit 1995 door extreem hoogwater op de rivieren staat bij een ieder nog scherp op het netvlies


NIJMEGEN Precies 30 jaar geleden stond het water in de rivieren van zuidelijk en oostelijk Nederland angstaanjagend hoog.


dereen weer terug naar huis. Meebewegen De rivierhoogwaters en ‘bijna-ramp’ waren het startschot voor de programma’s Ruimte voor de Rivier en Maaswerken. Carina: “Een aanpak die werkt. Door de verbreding van de uiterwaarden bijvoorbeeld. Dit creëert meer ruimte om hoogwater op te vangen. Deze aanpak heeſt heel goed bijgedragen aan het verlagen van de waterstand. Het heeſt Nederland technisch veilig en ook mooier gemaakt.”


Carina Verbeek, inmiddels adviseur klimaatadaptie.


Oorzaken: smeltwater uit de Alpen en lang- durige, hevige regenval in de Ardennen, Noord-Frankrijk en delen van Duitsland. Die watergolf rolt dagen later richting Betuwe, Bommelerwaard en het land van Maas en Waal. Ruim 250.000 bewoners en een miljoen dieren moeten het gebied op stel en sprong verlaten.


Bij drie medewerkers van Rijkswaterstaat staat deze grootscheepse evacuatie in het geheugen gegriſt. De hoogwatercrisis en die van 1993 vormden de directe aanleiding voor het programma Ruimte voor de Rivier.


Carina Verbeek, nu adviseur klimaatadap- tatie bij Rijkswaterstaat en destijds 8 jaar oud, was een van de evacuées. “We woon- den in Beusichem, aan de Lek bij Culemborg. Ik vond het vooral heel span- nend.” Bewoners langs de Lekdijk, zoals Carina en haar ouders kregen het dringen- de advies om hun huis te verlaten. “Gelukkig bleven mijn ouders er nogal rus- tig onder en raakten we niet in paniek.”


Door overvloedige regenval in het hoger ge- legen stroomgebied van de Maas en de Rijn staat de waterafvoer op recordhoogte. In korte tijd moeten ontelbare kuubs water worden afgevoerd naar de Noordzee.


Op 25 januari 1995 staat het waterpeil van de Maas extreem hoog, bij de toen nog on- bedijkte dorpen Itteren en Borgharen: 45,09 meter boven NAP. Bewoners moeten noodgedwongen vertrekken. Delen van Zuid-Limburg lopen onder water, met grote schade tot gevolg. Deze hoogwatercrisis en die van 1993 waren tevens de directe aan- leiding voor het programma Maaswerken.


Lange files


Ook op de Rijn stijgt het water snel. Het wa- terpeil noteert elk uur een hogere stand. Op 30 januari meet Rijkswaterstaat in de Rijn een stijging van 2 meter in 1 dag. Bij Lobith bereikt de waterstand inmiddels 16,68 me- ter. Normaal is het peil tussen 7,2 en 12 me- ter. Tienduizenden bewoners in het rivie- rengebied moeten hun huizen verlaten.


Op 31 januari en 1 februari komt een ware uittocht op gang. In lange files met volge- propte auto’s en aanhangwagens proberen


Foto Rijkswaterstaat


bewoners het risicogebied uit te komen. Vrachtwagens rijden af en aan om het vee bij de boerderijen weg te halen. De evacua- ties lopen voorspoedig en de dijken lijken stand te houden. Mensen vonden onderdak bij familie en vrienden of werden opgevan- gen in de Jaarbeurs, die tijdelijk als crisis- centrum is ingericht.


Als de Waaldijk bij Ochten begint te schui- ven, wordt de situatie kritisch. Honderden militairen worden ingezet om de dijk met zandzakken te verzwaren. Tot grote opluch- ting van ieder houdt de Waaldijk stand en blijſt een overstromingsramp uit.


Carina, haar ouders en hun twee katten kunnen terecht bij haar tante in Amersfoort. Ze moeten evacueren vanwege de dijk bij Ochten, die op bezwijken staat. “Als die dijk zou gaan, liep meteen de hele Betuwe onder water”, vertelt ze. “Spullen van de benedenverdieping hadden we al- vast naar boven gesjouwd. De hele buurt hielp elkaar met sjouwen.” Rond 5 februari was het water voldoende gezakt en kon ie-


In het nieuwe programma Ruimte voor de Rivier 2.0 werkt Rijkswaterstaat op dit mo- ment samen met veel partners aan een nieuw plan voor de rivieren. “Hierin kijken we naar hoog- en laagwater”, zegt Carina. “Zodat we meer rivierwater kunnen vast- houden, bergen en afvoeren en beter kun- nen meebewegen met de gevolgen van kli- maatverandering, zoals langere en extremere droogte, intensere regenval, ho- gere rivierafvoeren, zeespiegelstijging en extreme hitte.”


Carina Verbeek denkt niet dat ze ooit nog zo’n evacu- atie zal meemaken. “Die kans is klein, maar niet uitgeslo- ten”, zegt ze.


bediencentrale om waterstanden en voor- spellingen te bekijken. We voeren toen over de sluizen heen.”


Klaargestoomd Omdat alle collega’s in het natte gebied ge- evacueerd waren, werden Piet en andere kantonniers binnen een paar uur tijd klaar- gestoomd als tijdelijk dijkopzichter. “We begonnen in de Ooijpolder bij het dorp Kekerdom. Daar lag een dijk van zeven kilo- meter die van ons was. Als kantonniers wa- ren wij natuurlijk leken op het gebied van hoogwater. Ons werk was op de snelweg.”


“En dijken? Ja, we wisten wat een ‘wel’ was en dat we die moesten dichtleggen. Tenminste, dat dachten wij. Van twee zeer ervaren opzichters kregen we te horen dat dat juist níet mocht. Bij een ‘wel’ moesten we het water eruit laten en proberen het zand erin te laten. Dit deden we met zand- zakjes, waar een netje overheen ging zodat het zand erin bleef en het water eruit liep.’


Jos Simissen


‘We voeren toen over de sluizen heen’


“Nederland is een waterrijk land op een kwetsbare plek. Bescherming tegen overstromingen blijſt voor ons topprioriteit.”


Ook sluismeester Jos Simissen en kanton- nier Piet van Sandijk herinneren zich die periode begin 1995 nog goed. Beiden wa- ren al in dienst bij Rijkswaterstaat. Jos als sluismeester op het sluizencomplex Sambeek en Piet als kantonnier in de regio Noordoost-Nederland. Later dat jaar veran- derde de naam kantonnier in die van weg- inspecteur. Jos: “De scheepvaart was over de hele Maas gestremd. Mijn collega’s en ik gingen af en toe met de boot naar de


Het schuiven van de dijk bij Ochten was een angstig mo- ment. Ook voor Piet van Sandijk. “Ik was in Rossum aan het werk en moest met een noodgang naar knooppunt Valburg om de rijbaan af te sluiten. Er mocht geen verkeer meer


naar de A15. Ik kneep hem wel op dat mo- ment, want ik woon zelf ook in dat gebied.”


Net als Carina en Jos kijkt Piet terug op een bijzondere tijd: “Voor mij waren het vooral lange dagen en korte nachten. Op dat moment realiseer je het niet. Je doet het gewoon, want het is je werk. Dankzij het programma Ruimte voor de Rivier is zo’n dreigende periode van hoog- water als 30 jaar geleden hopelijk echt ver- leden tijd.”


Bron: Rijkswaterstaat


Kaartje van het evacuatiegebied in de Betuwe.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60