REACTIES


Diensten draaien In Arts en Auto 07/08 schreven chirurgen


Roderick Schmitz en Heleen Snijders over zelfopoff ering. In hun duocolumn ging het onder meer over nacht- diensten draaien na je zestigste.


Zo herkenbaar en niet eens alleen voor chirurgen maar voor alle dienstdoen- de dokters.


Vergelijkbare


professionals, zoals piloten en luchtver- keersleiders, zijn allang met pensioen als de dienstdoende dokter op zijn 65e nog even ’s nachts in huis komt om iets te fi xen. Onmenselijk en onacceptabel, voor de dokter maar ook voor de patiënt. Er wordt oneigenlijk gebruikgemaakt


van het arbeidsethos van een zorg- medewerker. Het wordt tijd dat hier beleid op komt en laat dat dan een keer goed geregeld worden, zowel logistiek als fi nancieel. Want zeg nou zelf: toch vreemd dat je na zoveel jaar dienst ook nog salaris moet inleveren als je met die diensten stopt op je 63e. Wees zuinig op dokters en probeer ze zoveel moge- lijk te accommoderen, ook op hogere leeftijd, want er komt een groot tekort aan en wie kan dat opvullen? Ik denk de ouderen die echt nog wel lekker willen werken, maar wel zonder diensten en op fl exibele werktijden. Hans Smeets, radioloog


Verouderde WGBO In Arts en Auto 07/08 kwam deze lezer


drie artikelen tegen die volgens haar laten zien dat de Wet op de Genees- kundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) niet meer goed aansluit bij de huidige maatschappij.


Het verhaal over Veilig Thuis laat zien dat zorgverleners soms aarzelen om een melding te doen uit angst voor represailles of tuchtklachten. Bij het artikel over medische hulp in een vliegtuig dacht ik: zou ik tegenwoordig


nog opstaan als er om een arts wordt gevraagd? Ik ben arts in ruste, maar je zult toch maar een klacht aan je broek krijgen. Ook het dilemma rond een patiënt die wel geopereerd wil worden, maar niet gereanimeerd, laat zien hoe ingewikkeld de positie van artsen soms is geworden. Wat moet de anesthesist doen? De maatschappij is veranderd. Wan-


trouwen en steeds verdergaande eisen aan zorgverleners zijn geen uitzonde- ring meer. Toch lijkt de WGBO nog uit te gaan van een andere werkelijkheid. Daardoor slaat de weegschaal steeds verder door naar de juridische kant en worden medici geremd in hun hande- len. Het is tijd om de WGBO te herzien. Ook vind ik dat het inlevingsvermo-


gen van mensen die zich vanuit justitie met medische zaken bezighouden, vaak tekortschiet. Zij zouden meer moeten doorvoelen wat er in de zorg gebeurt. Daarom stel ik voor dat offi cieren van justitie en advocaten stage lopen in een ziekenhuis. Niet alleen kennis van wetsartikelen is nodig, maar ook begrip voor de moeilijke afwegingen die daar dagelijks gemaakt worden. Nanette Popken, arts in ruste


REPORTAGE


Hulp op


H 28


et hoogtepunt van de dag is zonder twijfel het moment dat de deelnemers van de nascholing het vliegtuig via de glijbaan mogen verlaten. Gehuld in een koningsblauwe


KLM Flight Safety-overall en zwarte sok- ken verzamelen de zorgprofessionals zich giebelend in het gangpad van de simu- lator. Want al is het maar een oefening,


aena • juli/augustus 2026


het voelt toch best spannend om een evacuatie na te bootsen. Eén voor één suizen ze met gekruiste armen naar beneden. Een paar minuten later staat iedereen veilig op de grond. Even daarvoor hebben de deelnemers


in de gehalveerde Boeing 777 in het KLM-opleidingscentrum op Schiphol- Oost een scenariotraining gedaan waar- bij een passagier plotseling onwel werd. In de lawaaiige en krappe ruimte van de vliegtuigcabine werd maar al te duidelijk hoe anders – en lastig – het kan zijn om


zorg te verlenen op grote hoogte. Want hoe reanimeer je bijvoorbeeld iemand als er in het gangpad geen ruimte is om naast je patiënt te gaan zitten?


Onvoorbereid Een paar uur eerder. In een vergaderzaal van een hotel op Schiphol verzamelen zich 64 zorgprofessionals, waaronder 24 medisch specialisten, 22 huisartsen, 7 basisartsen, 3 kaakchirurgen, een tandarts, een verpleegkundige en een verpleegkundig specialist. Ze zijn daar


voor de 41e editie van de nascholing ‘Doctor on Board’ van KLM Health Services. Huisarts en luchtvaartgenees- kundige Peter Nijhof, drie dagen per week werkzaam in zijn eigen praktijk in Leiderdorp en twee dagen bij Airport Medical Services, initieerde de cursus tien jaar geleden. In de ochtend leren deelnemers wat vliegen met het lichaam doet, wat je als zorgprofessional in de lucht kunt betekenen en welke medische hulpmiddelen er aan boord zijn. In de middag is er gelegenheid de opgedane


Ook reageren?


Wilt u reageren op iets wat u in Arts en Auto heeft gelezen? Mail uw reactie dan naar reactie@artsenauto.nl, met vermelding van uw voor- en achter- naam en beroep. De redactie behoudt zich het recht voor reacties te weigeren of reacties langer dan 150 woorden in te korten.


dit soort situaties vaak wordt geboden door hulpverleners met ervaring op dit gebied, zoals anesthesie-, ambulance-, IC- of SEH-verpleegkundigen. Misschien moet de oproep worden gewijzigd in: ‘Is er een zorgprofessional aan boord?’. Jaap van Heugten, professional in reanimatie-, BHV-, simulatie- en veiligheidstrainingen


Puzzels In Arts en Auto 07/08 konden lezers


meerdere puzzels maken.


Toen ik in de uitgave juli/augustus weer een kruiswoordraadsel zag, werd ik daar blij van. Hopelijk is het nu defi nitief terug en volgt ook het cryptogram. Ik had begrepen dat deze waren


hoogte grote


‘Is er een dokter aan boord?’ Het zal je maar gebeuren dat je die vraag door het vliegtuig hoort galmen. Wat doe je als zorgverlener dan? Een nascholing op Schiphol geeft antwoord. Arts en Auto kijkt een dagje mee. Tekst: Marte van Santen Fotografie: Marcel Bakker


kennis tijdens scenariotrainingen in de praktijk toe te passen. Gevraagd waarom de zorgverleners


zich voor deze nascholing hebben aan- gemeld, blijkt bijna de helft al een keer een medisch incident in de lucht te heb- ben meegemaakt. In de meeste gevallen was dat relatief onschuldig, maar ze delen ook verhalen over ernstiger casus- sen. Een huisarts vertelt bijvoorbeeld over een passagier die langdurig buiten bewustzijn raakte. En een chirurg ver- haalt over een bolletjesslikker die tijdens


aena • juli/augustus 2026 29 >


Zorgprofessional aan boord In Arts en Auto 07/08 verscheen een


reportage over de nascholing ‘Doctor on Board’ op Schiphol, voor zorgverleners die tijdens een vlucht met een medisch noodgeval worden geconfronteerd.


Interessant artikel. Maar volgens mij is het beter om te vragen of er iemand aan boord is met een medische achter- grond. Een arts kan immers ook een dermatoloog zijn, met alle respect. Mijn ervaring is dat adequate hulp in


verdwenen omdat relatief weinig lezers daar waarde aan hechten. Misschien komt dat omdat ze (te?) gemakkelijk waren. Ik voelde vaak te weinig uitdaging. Deze maakte ik in 20 minuten, en zo goed ben ik echt niet. Dit kan voor het overgrote deel van de doelgroep gelden: te weinig uitdaging en dus neigen tot afhaken. Hierbij daarom de oproep: graag weer die puzzels terug, maar dan met een hogere moeilijkheidsgraad. Joop Verschuur, psychotherapeut


Naschrift redactie: Sinds de restyling van het magazine begin dit jaar verschijnen kruiswoordraadsels en cryptogrammen niet meer in elk nummer. Omdat uit lezersonderzoek bleek dat de puzzelrubriek van alle vaste onderdelen het minst populair was, hebben we de frequentie teruggebracht. In het zomer- en decembernummer van Arts en Auto plaatsen we nog wel meerdere puzzels. De suggestie om deze wat uitdagender te maken, nemen we graag mee voor de decembereditie.


aena • september 2026 11


Schmitz Snijders vs


Ha Heleen, ik vond het maar zeurpieten: de medisch specialisten op leeftijd die aan het jammeren waren over de diensten. Gewoon je schouders eronder, rug rechten; aan elke dienst komt immers vanzelf ook weer een einde. Bovendien heeft het ook wel zo zijn charme om ’s nachts door het ziekenhuis te banjeren. Nu ik zelf bijna de fi nish in zicht heb, denk ik er toch anders over. Natuurlijk voel ik mezelf, zoals de gemiddelde chirurg – en ik ben niet anders – jong, vitaal en energiek. Maar nu betekent één keer ‘s nachts gebeld worden de volgende dag een jetlag in mijn kop. Dat had ik vroeger echt niet. Dus voor mij liever geen diensten meer, niet omdat ik ze niet leuk vind, maar omdat ik er de volgende dag last van heb. Tegenwoordig hebben wij in onze vakgroep van zeven- tien chirurgen een seniorenbeleid. Dit betekent dat je mag afzien van je voorwachtdiensten na je zestigste, maar dan moet je wel binnen twee jaar je scalpel aan de wilgen hangen. Dit houdt overigens in dat ik nog steeds één op de vijf achterwachtdiensten heb voor mijn aandachtsgebied: de gastro-intestinale chirurgie. Maar de kans dat ik daar ’s nachts voor word gebeld, laat staan mijn bed uit moet, is klein. Een mooie eerste stap naar meer levensfase- gebonden afspraken binnen een vakgroep. Wat zou jij een mooie tweede stap vinden?


’s Nachts gebeld worden levert me nu een jetlag op


De nieuwe column


van verpleegkundigen Albers en Bergkamp staat nu online. Scan de QR-code of ga naar artsenauto.nl/avsb-nr7


Hardheid als coping; zelfopoff ering wordt zo een identiteit


DUOCOLUMN


Ha Roderick, jong, vitaal, energiek; zo schets je de ge- middelde chirurg. Bijna bovenmenselijk. Het is een blik die we onszelf aanleren. Thuis betrap ik ons daarop: dezelfde grappen, als twee chirurgen onder elkaar: ‘Je ligt toch niet op de IC?’ wanneer we griep hebben. Hardheid als coping. Want zo zijn we opgevoed in dit vak, waarin doorgaan de norm is. Afstand houden tot je eigen emoties, functioneren ondanks vermoeidheid, niet klagen en je vooral niet te snel ziekmelden. Zelfopoff ering wordt zo een identiteit. Alsof je pas een goede dokter bent wanneer je jezelf wegcijfert. De afgelopen twee jaar heb ik afstand genomen van die


cultuur. Ik moest afkicken en merkte hoe diep die refl ex zit. Maar ik vond ook terug wat ik blijkbaar was kwijtgeraakt: zachtheid, ruimte. Het vermogen om niet altijd door te hoeven. Feilbaar mogen zijn. Waarom dat keurslijf? Misschien zit er iets onder wat we liever niet aanraken: een existentiële angst voor ziekte en kwetsbaarheid. We worden er dagelijks mee geconfronteerd en beschermen ons door er zelf een


beetje buiten te gaan staan. Alsof het ons niet aangaat. De stap die jij in je vakgroep beschrijft, is daarom meer dan een detail. Het is een begin. En ik hoop oprecht dat jullie jezelf iets gunnen wat in onze wereld zelden vanzelfsprekend is: dat er fases zijn waarin je meer nodig hebt. Wanneer je zwanger bent. Of net vader. Wanneer een dierbare ziek is of overlijdt. Wanneer het leven zich even niet laat plannen. Dat we onszelf toe- staan om niet altijd jong, sterk en energiek te zijn. Dat we erkennen dat we niet onsterfelijk zijn. Dat we tenslotte gewoon mensen zijn.


RODERICK SCHMITZ WERKT ALS GASTRO-INTESTINAAL CHIRURG IN HET GROENE HART ZIEKENHUIS IN GOUDA HELEEN SNIJDERS WERKT ALS CHIRURG IN DE PROCTOS KLINIEK IN AMSTERDAM


aena • juli/augustus 2026 25 26 Duocolumn Schmitz Snijders.indd 25 7/7/2026 3:29:49 PM


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84