Rangorde


11


Van gehoorzaamheid naar samenwerking


Hiërarchie bij Defensie


Militaire hiërarchie en leiderschap: van rigide gehoorzaamheid tot hedendaagse samenwerking. Luitenant-generaals b.d. Ton van Ede en Hans van Griensven werpen samen met universitair


hoofddocent Peter Olsthoorn licht op deze veranderingen. Tekst Rein Bij kerk Beeld Collage NIMH


‘De onder- geschiktheid is de ziel van den militairen dienst’


‘De ondergeschiktheid is de ziel van den militairen dienst.’ Dit stond in het Reglement betreff ende de Krijgstucht uit 1922. Elke militair moest zijn meerdere ‘eerbied en gehoorzaamheid’ bewijzen, stond er verder. Sindsdien is er veel ver- anderd in de omgang met hiërarchie en de invulling van militair leiderschap. Dat blijkt ook uit de leiderschapsdoctrine van de landmacht. Daarin staat nu dat een lagere in rang wel degelijk wordt geacht mee te denken en indien nodig te waarschuwen of desnoods tegenspraak te bieden. Aan wil- loze ondergeschiktheid heeft een moderne krijgsmacht nu eenmaal niets.


D


Er is altijd een wisselwerking tussen maat- schappij en krijgsmacht. Voor de Tweede Wereldoorlog had de samenleving een tamelijk autoritair karakter. Het reglement uit 1922 sloot daar met zijn nadruk van ‘ondergeschiktheid’ naadloos bij aan. In de jaren vijftig van de vorige eeuw waren formele omgangsvormen belangrijk. Een dienstplichtige die met zijn meisje aan de wandel was en die vergat een passerende meerdere te groeten, kon rekenen op een publieke uitbrander. De jaren zeventig stonden daarentegen in het teken van democratisering en meer persoonlijke vrijheid. Dienstplichtigen werd lang haar toegestaan (met bijpassend haarnetje) en de groetplicht verdween. En wie de huidige defensiedocumenten over leiderschap leest, komt opvattingen tegen die prima passen bij de tijdgeest van nu en in een civiel managementboek niet zouden mis- staan.


checkpoint


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76