Afgemarcheerd
19
ieders belang dat de Wehrmacht zo snel mogelijk en zonder grote problemen vertrok.’ Maar er was ook ongemak. Polak: ‘In het dagboek van een Canadese eenheid valt bijvoor- beeld te lezen dat de Nederlanders wel geshockeerd moesten zijn door de vriendelijke manier waarop “de Hunnen”, zoals de Canadezen de Duitsers omschreven, werden aangepakt. Ook onder Canadese militairen zelf is er verwarring en afkeer’, aldus Polak. In IJmuiden kon een Duitse krijgsraad, ná de capitulatie en onder de ogen van de Canadezen, zelfs nog twee Duitse matrozen wegens desertie en verraad veroordelen en laten executeren. Vergelijkbare situaties deden zich ook elders voor. Dat dus als neveneffect van het besluit de Duitsers zoveel mogelijk hun eigen zaken te laten regelen. Polak noemt het ‘bescha- mende voorvallen’. Na de capitulatie werden de Duitse militairen in West- en Midden-Nederland op tien plekken in grote aantallen in de openlucht verzameld. De locatie bij Leusden, het hoofdonderwerp van Polaks boek, was zo’n concentratiegebied. Op zo’n verzamelplek volgde ontwa- pening en werd tevens gekeken of er zich gezochte personen onder de militairen bevonden. Ronald Polak: ‘Dat gebeurde door speciale teams waaraan op elke locatie verzets- mensen werden toegevoegd die goed bekend waren met de plaatselijke situatie. SS-troepen kregen sowieso een aparte behandeling. Zo gingen de Hollandse SS’ers vanuit hun ontwa- peningsgebied bij Elst in de provincie Utrecht naar het kampement Harskamp op de Veluwe.’ Niet alleen wapens en andere uitrustingsstukken moesten worden ingeleverd, ook alle fietsen. Rijwielen die doorgaans van
Nederlanders waren gestolen. ‘Niet duidelijk is wat er vervolgens met die fietsen is gebeurd’, constateert Polak. Als op de verzamelplek na een of twee weken alles was geregeld, kon, in marscolonnes van maximaal tienduizend militairen, de lange voettocht beginnen. Vanaf de concentratiegebieden die het verst van de eindbestemming waren ver- wijderd, beliep de afstand meer dan vierhonderd kilometer. Eerst werd in etappen door Noord-Holland richting Den Helder gelopen. Daarna ging het via de meest praktische route over de Afsluitdijk en door Friesland en Groningen naar het Duitse Oldenburg dat in de Britse bezettingszone lag. Daar zouden de militairen nog twee tot drie jaar in kampen verblijven. Niet alles ging overigens te voet. Er waren bijvoorbeeld ook colonnes paarden- karren. Het Duitse leger gebruikte mede door brandstofgebrek heel veel paarden. De Kriegsmarine vertrok vanzelfsprekend per schip. En voor zieken was vervoer geregeld.
Schietgebaren Hoe verging het de afmarcherende eenheden onderweg? Ze liepen door een Nederland waar het rood-wit- blauw overal hing en de bevrijding uitbundig werd gevierd. ‘De Duitsers hadden van hun bevelhebber opdracht gekregen de hoon van de Nederlanders met opgeheven hoofd van zich te laten afglijden’, vertelt Ronald Polak. Dat zal niet altijd zijn meegevallen. ‘Onderweg scholden toeschouwers hun de huid vol en werden schietgebaren gemaakt. De begeleidende Canadezen moesten voorkomen dat de bevolking de Duitsers molesteerde. Echter, ernstige incidenten deden zich niet voor. De mensen scholden wel maar bleven op afstand, zo valt in rapportages te lezen. Ik denk overigens dat veel Duitse militairen vooral opgelucht waren dat het voorbij was en ze naar huis konden.’
Frustratie was er bij het gewapend verzet. Polak: ‘Leden van de Binnenlandse Strijdkrachten konden niet begrijpen waarom ze nauwelijks een rol kregen. Ze wilden Duitse militairen graag inrekenen of op een andere manier meehelpen, maar werden door de geallieerden bij de aftochtoperatie doelbewust op afstand gehouden. Dat was logisch. Er heerste kort na de bevrijding een machtsvacuüm. Het had voor de Britten en Canadezen, die - zoals gezegd - slechts weinig troepen beschikbaar hadden, hoge prioriteit de zo gehate voormalige bezetter voortvarend uit Nederland te krijgen, zonder allerlei gewelddadige inci- denten over en weer. En dat is goed gelukt.’
Afgemarcheerd! De ontwapening van 13.000 Duitse soldaten in afwachting van hun voettocht naar Duitsland, Leusden 9–23 mei 1945, is een uitgave van de Historische Kring Leusden. Het boek is verkrijgbaar via
www.boeken.historieleusden.nl en kost € 17,95 (exclusief €5 verzendkosten). Medio april is een tweede druk beschikbaar met daarin ook enkele kleine correcties en aanvullingen.
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76
