954 | WEEK 2-3 13 JANUARI 2021


AMSTERDAM KIJKT NAAR DE TOEKOMST VAN ZIJN HAVEN ‘Hier en daar zit de handrem er nog op’


27


De passagiersvaart in de Amsterdamse haven in beter tijden, niet eens zo lang geleden.


AMSTERDAM De Gemeentelijke Visie Haven 2020-2040 van Amsterdam is op de raadsver- gadering van 17 december 2020 - vergezeld van een aantal amendementen en moties - ingediend en aangenomen. De vergade- ring vond digitaal plaats, met burgemeester Femke Halsema eenzaam op haar plek in de raadszaal.


TRUUS DEN HARTOG


De Gemeentelijke Visie Haven 2020-2040 (GVH) is het eerste belangrijke document van deze omvang na de verzelfstandiging van het Havenbedrijf Amsterdam met de gemeen- te als enige aandeelhouder. Directe aanlei- ding tot de Visie Haven was een interne her- ijking van het aandeelhouderschap in 2017. Hieruit kwam naar voren dat er een kader no- dig is, gebaseerd op publieke belangen, om te komen tot een zorgvuldige en transparante afweging.


Het tweede doel van de Visie is het scheppen van duidelijkheid voor de gemeente richting Havenbedrijf Amsterdam (HbA) over de pu- blieke belangen die als basis dienen voor de onderlinge samenwerking tussen gemeente, het havenbedrijf en andere belanghebben- den. Portefeuillehouder is wethouder Victor Everhardt (Economische zaken, Lucht- en Zeehaven) die met deze Visie inzet op ‘anti- ciperen op economische ontwikkelingen die de haven nieuwe kansen bieden’ en ‘banden nauwer aanhalen en onze ambities verwezen- lijken samen met zowel de haven als de daar gevestigde bedrijven en regionale partners.’


De belangrijkste drie aandachtspunten in de havenvisie zijn: inventarisatie van trends en ontwikkelingen die ingrijpen op de haven en het Noordzeekanaalgebied, de vijf publieke belangen die leidend zijn voor de gemeente in haar samenwerking met het Havenbedrijf en andere stakeholders en tenslotte de wijze waarop de gemeente de samenwerking met het Havenbedrijf en andere stakeholders na- der wil uitwerken.


De Amsterdamse haven biedt werk aan circa 35.000 werknemers en beslaat ruim 1600 hec- tare. De NZKG-regio (Noordzeekanaalgebied met de havens van Amsterdam, Zaanstad, Beverwijk en Velsen/ IJmuiden), met in totaal meer dan 70.000 werknemers, wordt gere- kend tot de vierde haven van Europa.


Echte bulkhaven De haven van Amsterdam is een echte bulk- haven. De zeeladingstromen bestaan voor cir- ca 95 procent uit natte en droge bulkgoede- ren. Het merendeel (70 procent) is vloeibare brandstoffen (50 procent) en steenkool (20). Andere bulkgoederen die op grote schaal wor- den overgeslagen (de resterende 25 procent) zijn: agribulk (onder meer cacao, soja, koffie en zonnebloempitten) en bouwmaterialen. Verder vindt er overslag plaats van stukgoede- ren en roll on/roll off materieel (4 procent).


Een gezond leef- en werkklimaat en econo- mische groei zijn uitdagingen waarvoor de gemeente en het Havenbedrijf de komende jaren samen staan. Vandaar het onderzoek naar belangrijke trends en ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de haven. De trend van de transitie naar duurzame energie- bronnen betekent een afname van de over- slag van en productie met fossiele brandstof- fen, maar een kans voor Amsterdam met haar gunstige ligging aan de Noordzee, waar op grootschalige wijze productie van windener- gie plaatsvindt.


De trend van geopolitieke ontwikkelingen met de opkomst van Azië en de rem op glo- balisering heeſt meer concurrentie tussen de Europese havens als gevolg. De slimme en lo- kale logistiek is een trend om het wegvervoer om te buigen naar schonere en duurzamere vervoersmogelijkheden, zoals de binnenvaart en het spoor.


De trek naar de stad is een trend die al langer aan de gang is, evenals de toename van het toerisme en recreatie op het water. Meer wo- ningen zijn nodig en een goede afstemming van het gebruik van de openbare ruimte - zo- wel op het land als op het water.


Publieke belangen De vijf publieke belangen vormen de basis voor de samenwerking met het HbA en zijn stakeholders. Deze zijn ten eerste duurzaam- heid: klimaatneutraal en circulair. Het streven is de opslag van kolen voor 2030 en de vloei- bare fossiele brandstoffen voor 2050 ‘uit te faseren’ – te stoppen. Daarvoor in de plaats komen het opwekken en de opslag van duur- zame energiedragers. Het havenbedrijf is ge- vraagd een ecosysteem te bouwen waar cir- culariteit de boventoon voert. Wethouder Marieke van Doorninck (Duurzaamheid en Ruimtelijke ontwikkeling) stelt: ‘In 2030 wil Amsterdam de CO2-uitstoot met 55 procent verminderen en in 2050 willen we volledig cir- culair zijn’. De haven van Amsterdam wil een voorbeeldfunctie vervullen in haar streven naar een volledig klimaat-neutrale en circu- laire haven in 2050.


Ten tweede: de haven als nautisch logistiek knooppunt. Het belang van een toekomst- bestendig verdienmodel wordt benadrukt met het behoud van zeehaven-gerelateerde op- en overslag. ‘De binnenvaart is een be- langrijke modaliteit voor de Amsterdamse ha- ven. Zowel bulkgoederen als containers kun- nen efficiënt en betaalbaar worden vervoerd over het water. De transitie naar een circu- laire economie kan een toename van goede- renstromen op de korte en middellange af- stand tot gevolg hebben die daarmee goed kan worden ingevuld. Daarvoor zijn voorzie- ningen voor het transport via de binnenvaart in de Amsterdamse haven van groot belang’. Eveneens van groot belang wordt genoemd ‘het behoud van voldoende lig- en wacht- plaatsen voor binnenvaartschepen’.


Houtrakpolder Ten derde: de haven als industrieterrein. Hierin liggen tegenstrijdige belangen tussen de ge- meente en het havenbedrijf. In het debat tij- dens de raadsvergadering is geregeld de be- schikbare ruimte voor het wonen en voor het ondernemersklimaat aan de orde gesteld. Zo vindt SP dat goed gekeken moet worden naar de ruimte die nog aanwezig is (verdichting) en dat de Houtrakpolder behouden moet blijven als groengebied.


Doordat de overslag van kolen terugge- bracht wordt, komt er ruimte beschikbaar. De Houtrakpolder is telkens een punt van discus- sie. Betrekken bij de haven of moet dat na- tuurgebied blijven? Volgens GroenLinks dat laatste. Er zal een gebiedsvisie voor de haven worden gemaakt die inzet op ‘verdichting en clustering’. Wethouder Victor Everhardt is voor- zichtig en stelt dat het nog te vroeg is om de- finitief de Houtrakpolder tot natuurgebied te bestempelen.


Ten vierde: verstedelijking met hoogstede- lijke woon-werkmilieus. Met Haven-Stad zal in 2040 een begin worden gemaakt. Op ter- mijn zullen de Minerva-, Coen- en Vlothaven, en de Alfadriehoek, die nu nog onderdeel uit- maken van het exploitatiegebied van het Havenbedrijf, worden getransformeerd naar zo- genoemde hoogstedelijke woon-werkmilieus. Complicerende factor is dat de Amsterdamse haven zeer beperkte uitwijkmogelijkhe- den heeſt. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Rotterdam, dat beschikt over een Tweede Maasvlakte.


Ten vijfde: veilig gebruik van de nautische ruimte. De haven van Amsterdam en het Noordzeekanaal is een druk bevaren gebied voor uiteenlopende schepen. Van het sloepje van de recreant tot de zeeschepen die via de Zeesluis IJmuiden toegang hebben tot de ha- ven. De binnenvaart, de rondvaart en de ponten over het IJ zoeken hun weg over het drukke wa- ter. De gemeente stelteen inrichtingsplan van het water op, voor het IJ en Noordzeekanaal, zodat het goederen- en personenvervoer op een veilige manier plaatsvindt.


ORAM wil vooruit ORAM is het netwerk van bedrijven in de MRA (Metropool Regio Amsterdam) dat zich in- zet voor het ondernemers- en vestigingskli- maat in de regio. ‘Het gaat goed in de haven en toekomstperspectieven zijn gunstig’, aldus de Visie. Volgens een monitor van de Erasmus Universiteit is de werkgelegenheid in 2017-2019 in de Amsterdamse haven gegroeid met 3.500 naar 35.000 in totaal. Volgens ORAM is de haven een stabiele factor gebleken in deze coronatijd, waar de economie moeilijke tijden doormaakt.


ORAM noemt de Gemeentelijke Visie ‘een stap in de goede richting’, maar directeur Kees Noorman vindt dat ‘hier en daar de handrem er nog op zit’. De geplande 40.000 tot 70.000 woningen in Haven-Stad vormen in zijn ogen


een bedreiging voor het vestigingsklimaat van ondernemingen en bedrijven. Noorman: “We moeten oppassen dat woningen geen bedreiging gaan worden voor havenba- nen. Het is daarom belangrijk om de toege- zegde uitbreidingsruimte voor de haven, de Houtrakpolder, te gaan verkennen.”


Strategisch Plan De GVH is in nauwe samenwerking met Havenbedrijf Amsterdam en publieke en pri- vate stakeholders tot stand gekomen. In de- cember is ook het Strategisch Plan 2021-2025 van het Havenbedrijf Amsterdam aangeno- men door de gemeenteraad. Het advies aan de raad is ‘het voortouw nemen, duurzaam versnellen in de Amsterdamse haven’. Het plan beschrijſt drie strategieën die erop ge- richt zijn de haven in 2025 een toonaangeven- de Europese zeehaven te laten zijn, die voor- op loopt in de transitie naar een duurzame samenleving. Deze strategieën zijn: ‘We laten klanten, ladingen en activiteiten duurzamer groeien, we maken het scheepvaartproces vlotter, veiliger en transparanter’ en tenslot- te: ‘We ontwikkelen een toekomstbestendig havencomplex’.


De drie manieren zijn nader uitgewerkt in zeven meetbare doelen: 1. Behoud van het marktaandeel van 8 procent in Noordwest- Europa, door groei van 20 procent in de seg- menten alternatieve brandstoffen, bouw- grondstoffen, logistiek, agri en circulair; 2. Non-fossiele omzet groeit naar 65 procent van de totale omzet; 3. Ten minste 95 procent van de zeevaart vertrekt op tijd uit en komt op tijd aan in de haven (een groei van 5 procent). 4. 12,5 procent van de opslagcapaciteit wordt ingezet voor alternatieve brandstoffen (is nu 5 procent); 5. Circulaire activiteiten groei- en door uitgiſte van 25 hectare aan circu- laire procesindustrie. 6. De havenindustrie, scheepvaart en Port of Amsterdam realiseren samen een CO2-reductie van 10 procent. Tot slot 7: het creëren van 45 hectare aan ontwik- kelruimte voor de transitie naar een duurza- me economie.


Alle zeilen bijzetten In de meerjarenbegroting die deze zeven doe- len moet realiseren, wordt rekening gehou- den met een terugval van overslag in 2020 naar 77 miljoen ton, vervolgens een herstel naar 80 miljoen ton in 2024 en een omzet- groei naar 185 miljoen euro en EBIT (earnings before interest and taxes) van 83,3 miljoen euro in 2024. Het investeringsplan voor de ja- ren 2021-2025 omvat een totaalbedrag aan investeringen van 240 miljoen euro.


Het onderschriſt van de Gemeentelijke Visie Haven is ‘alle zeilen bijzetten’ en dat zal zeker nodig zijn de komende jaren om alle partij- en te bedienen. Het is duidelijk dat de trends en ontwikkelingen, de publieke belangen en doelen die gesteld zijn voor de binnenvaart een gunstig toekomstbeeld schetsen.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44