954 | WEEK 2-3 13 JANUARI 2021


Zuiderzeewrakken geïdentificeerd en ondergang ontrafeld


GRONINGEN Nooit eerder lukte het om tegelij- kertijd twee Zuiderzeewrakken te identifice- ren en de ondergang van beide schepen aan elkaar te verbinden. Tot nu. Maritiem archeo- loog Yſtinus van Popta van de Rijksuniversiteit Groningen achterhaalde de gegevens van twee Zuiderzeewrakken en ontrafelde het verhaal van twee scheepsrampen. Een tragische ge- schiedenis, waarmee zelfs koningin Wilhelmina zich bemoeide.


De provincie Flevoland geldt als het grootste scheepskerkhof op land ter wereld. In tachtig jaar tijd zijn er meer dan 450 wrakken in de voor- malige zeebodem gevonden en onderzocht. De meeste zijn vrij abstracte, incomplete hou- ten constructies. Maar het blijſt vaak gissen hoe deze schepen heetten, waardoor ze zonken, en wat er met de opvarenden gebeurde. “Elk wrak staat voor een scheepsramp en persoon- lijk leed,” vertelt Van Popta. “Maar die koppeling is vaak moeilijk te maken. Behalve als de naam van het schip kan worden achterhaald, wat he- laas zelden gebeurt. Dan kun je gaan uitpluizen wat voor drama’s zich hebben afgespeeld op het rechtlijnige polderlandschap waar nu aardappe- len en uien staan.”


Landarbeider Toen in de jaren ’40 van de vorige eeuw de bo- dem van de Noordoostpolder droogviel, groeven arbeiders duizenden sloten en drainagegreppels om de bodem te ontwateren. Landarbeider Ten Cate ontdekte bij het graven op kavel A90 na- bij Rutten twee scheepswrakken. Eén daarvan droeg de naam ‘Drie Gebroeders’.


Hij meldde de bijzondere vondst aan zijn voor- man. Deze gaf, wegens werkachterstand door de vele gevonden wrakken, de arbeider op- dracht om de wrakken weer af te dekken met grond. Ten Cate kon het evenwel niet laten om een vondstmelding aan de toenmalige scheepsarcheoloog te schrijven. Toen deze ruim acht jaar later eindelijk in de gelegenheid was om op de wraklocatie te kijken, was er geen spoor meer van beide wrakken. Mogelijk waren ze stiekem uit de grond verwijderd.


Weer gevonden Van Popta heeſt met moderne, ruimtelijke en archeo-historische onderzoeksmethoden vastgesteld dat het eerste wrak op kavel A90 de in 1878 gebouwde tjalk ‘Drie Gebroeders’ was van schipper Sije Geerts van Dijk (46) uit Lekkum. Hij voer samen met zijn vrouw Jantje van Dijk (36) en zijn vier kinderen Geert (15), Albertje (14), Gooitzen (12) en Errit (7) op 28 juni 1909 in alle vroegte op de Zuiderzee, toen zijn schip plotseling op een obstakel stootte en zonk.


Toegesnelde vissers wisten de opvarenden van boord te halen, maar het schip viel niet meer te redden. Al snel werd duidelijk dat de Drie Gebroeders op een ander schip was gestoten - het tweede wrak van kavel A90 dat Ten Cate had ontdekt -, dat enkele maanden daarvoor op dezelfde plaats was gezonken. Ook dat ver- haal heeſt Van Popta weten te reconstrueren.


Schip De Hoop Op maandag 19 april 1909 vertrok schipper Publicatie Rijksuniversiteit Groningen HAVEN VAN LE HAVRE BEREIDT ZICH VOOR OP KOMST ‘SEINE NORD’ Bouw terminal voor droge bulk onderdeel nieuwe strategie


LE HAVRE Het Franse transportbedrijf Lorany Conseils uit Plouguiel in Bretagne heeſt een concessie verworven om in de haven van Le Havre op een terrein van 17 hectare een ter- minal te bouwen en zelf ook te gaan exploite- ren voor droge bulk. Dit project past in de plan- nen en de strategie van de haven van Le Havre voor de ontwikkeling van dit soort goederen- vervoer, dat zich momenteel snel uitbreidt op de Seine-as.


JAN SCHILS


Het gaat om een concessie met een looptijd van twintig jaar. De haven van Le Havre is name- lijk druk bezig met zich voor te bereiden op- en aan te passen aan de komst van het Canal Seine Nord Europe, dat momenteel in aanbouw is en in 2028 operationeel zou moeten zijn.


Voor de binnenvaart (ook en vooral de Nederlandse en Belgische schippers) is dit nieu- we kanaal van groot belang. De noordelijke Parijse industriële regio zal namelijk door dit kanaal verbonden worden met de havens van Antwerpen en Rotterdam met een vertakking richting Duitsland. De grootste binnenschepen zullen het nieuwe kanaal kunnen bevaren. De haven van Le Havre heeſt de bouw van het Canal


Seine Nord Europe geruime tijd weten tegen te houden en te dwarsbomen. Le Havre vreest na- melijk dat heel wat goederen uit de regio van Parijs, die normaal naar Le Havre worden ver- scheept en vandaar verder noordwaarts gaan, na 2028 hun weg naar het noorden via het nieu- we kanaal zullen vinden. Met name het feit dat het vooral de grote buitenlandse binnensche- pen uit Nederland en België zijn die lading voor de neus van de kleinere Franse schepen zullen wegkapen, is een bijkomende vrees in de Franse binnenvaart. Pas onder huidig president Macron kreeg de bouw van ‘Seine Nord’ definitief het licht op groen, ook al moest deze daarvoor het verzet van zijn uit Le Havre stammende premier Philippe overwinnen, die inmiddels zijn job heeſt ingeruild om (weer) burgemeester van Le Havre te worden.


De nieuwe terminal is uitstekend gelegen op de zuidelijke oever van het Grand Canal van Le Havre. De concessie aan Lorany beoogt twee doelstellingen waar te maken die de haven heeſt gesteld om het havengebied en de daar geves- tigde industrie een boost te geven. De eerste doelstelling is de verdere ontwikkeling en uit- breiding van het klinkerverkeer (zowel bakste- nen- als betonklinkers). Het tweede en wat rui- mere doel is om de andere soorten droge bulk


zoals granen, erts, bouwmaterialen, aarde en sediment een betere concurrentiepositie te be- zorgen. Het is de bedoeling om vanaf het eerste jaar (2021) meer dan 400.000 ton goederen te verwerken om in het tiende jaar te stijgen naar de verwerking van een miljoen ton zee- en rivier- goederenvervoer. Er is ook een installatie voor de ontvangst en recycling van aarde en sedimen- ten gepland, die jaarlijks goed is voor 270.000 ton. Momenteel loopt er ook een project voor de invoer van slakken evenals de bouw van een in- stallatie voor de productie van beton op basis van uitsluitend gerecycleerde materialen.


Seine-as “De hervatting van multi-bulk operaties is het resultaat van gedeelde, gecoördineerde inspan- ningen naast de verschillende havencomplexen langs de Seine-as”, zegt Baptiste Maurand, de grote baas van de haven van Le Havre. Het gaat om een gecoördineerde aanpak met de havens van Rouen en Parijs om het vervoer van droge bulk een flinke steun in de rug te geven.


Het multi-bulkcentrum van Le Havre biedt een gegarandeerde waterdiepte van meer dan 16 meter, waardoor goederen van alle scheepsty- pes kunnen worden verwerkt. Voorts is er sprake van een gemakkelijke rivierverbinding met het


Drone-inspecties aan tien Zeeuwse rijksbruggen


MIDDELBURG Vooruitlopend op het geplande groot onderhoud aan tien Zeeuwse rijksbrug- gen, voert Rijkswaterstaat tot mei 2021 grondi- ge inspecties uit. Dat moet een nog beter beeld geven over de technische staat van de brug- gen en helpen scherpe keuzes te maken over de precieze renovatiewerkzaamheden die men vanaf 2023 wil uitvoeren.


Een gespecialiseerd bedrijf is in december al met drone-inspecties begonnen. De drones vliegen schuin boven en naast de bruggen om beelden te maken van onder meer de staalconstructies. Per dag kunnen de dronepiloten doorgaan een


brug inspecteren. Voor weggebruikers geven deze inspecties geen hinder en boven passerend scheepvaartverkeer zal niet worden gevlogen. De uitkomsten van de visuele inspecties helpen de dienst verder te bepalen welke werkzaamhe- den men vanaf 2023 precies laat uitvoeren en in welke volgorde. Dit gebeurt bij voorkeur op basis van urgentie. De bruggen waar renovatie het hardste nodig is, worden het eerst aange- pakt. Het gaat in totaal om inspecties aan tien Zeeuwse bruggen. In alfabetische volgorde: de twee Bathsebruggen, drie Kreekrakbruggen, de Postbrug, Slaakbrug, de Tholensebrug, Vlakebrug en de Vossemeersebrug.


De fysieke inspecties van eind januari tot in mei 2021 brengen enige hinder met zich mee voor zowel het wegverkeer als de scheepvaart. Mogelijk wordt er tijdelijk een rijstrook afge- sloten om ruimte te geven aan de uitvoerders. Bovendien wordt er gewerkt van brug naar brug, daarmee is ook de hinder gefaseerd.


Op de vaarweg onder de bruggen door, geldt tijdelijk een snelheids- en breedtebeper- king tijdens het uitvoeren van een aantal in- specties. Door middel van BAS-berichten stelt Rijkswaterstaat de scheepvaart hiervan tijdig op de hoogte.


industriebekken van de Seine-as, van aansluitin- gen op nationale spoorlijnen en van een directe toegang tot het snelwegennet. Bovendien grenst de terminal aan een groot onontgonnen gebied waardoor de mogelijkheid ontstaat voor investe- ringen in hoogwaardige industriële activiteiten, die – indien gewenst - gericht zijn op duurzame ontwikkeling en het milieu.


6000 schepen Door zijn uitstekende ligging in het noord- westen van Europa trekt de Port of Le Havre, die de eerste Franse haven is voor de buitenlandse handel en vijfde grootste Noord-Europese haven voor de container- handel, jaarlijks een 6.000-tal schepen aan, waaronder de grootste containerschepen ter wereld. De haven is 24 uur per dag en 7 dagen per week bereikbaar zonder eni- ge beperking van het getij. Ze behandelt jaarlijks meer dan 70 miljoen ton goede- ren en 40 procent van de Franse import van ruwe olie. De haven van Le Havre biedt de scheepvaart een gemakkelijke en snelle toe- gang tot alle vijf continenten en is verbon- den met alle grote scheepvaartlijnen ter we- reld met ongeveer 700 aanleghavens


Knipsel uit het Algemeen Handelsblad.


Geert Dinkla (37) uit Ten Post met zijn oude schuit ‘De Hoop’ met slecht weer vanuit Kampen naar Veendam. Aan boord waren zijn vrouw (35), zes kinderen (1,5 tot 10 jaar oud) en een knecht (47) uit Kampen. Ten zuiden van Lemmer kwam het schip door zware golfslag in de problemen: de dekluiken sloegen open en het zeewater stroomde naar binnen.


Een rukwind sloeg de roef, waar vrouw en kin- deren zich verscholen, van het schip. Schipper Dinkla sloeg overboord, maar wist zich vast te klampen aan een sloep. Hij moest met lede ogen aanzien hoe zijn schip en gezin in de diepte verdwenen. Pas weken later werden de lichamen van diens vrouw, kinderen en knecht teruggevonden. Het tragische nieuws bereikte zelfs koningin Wilhelmina, die met een tele- gram haar medeleven betuigde en persoonlijk voor financiële ondersteuning van Dinkla en de nabestaanden van de knecht zorgde.


Spookschepen Een snelle berekening leert onderzoeker Van Popta dat er nog enkele tientallen van dit soort ‘spookschepen’ (verdwenen wrakken) in Flevoland liggen. “De wrakken zijn moge- lijk verwijderd, maar aan de hand van archeo- logische vondsten in hun omgeving en de ge- reconstrueerde verhalen van hun ondergang kunnen de wraklocaties blijven voortbestaan. Dit is precies wat nodig is om het maritieme verleden van de polders beter zichtbaar en voelbaar te maken.”


Schipper Geert Dinkla op latere leeſtijd.


13


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44