949 | WEEK 44-45 28 OKTOBER 2020


Laatste restje visserij op IJsselmeer staat onder druk


39


Ansichtkaart van Makkum van zo’n 100 jaar geleden.


ENKHUIZEN Nu is er nog IJsselmeervisserij. Maar hoe lang nog? Er moet weer gesaneerd worden. De vissersvloot met pakweg 35 nog actieve commerciële schepen in het ge- bied haalt volgens de Europese richtlijnen nog altijd te veel vis uit de wateren van het IJsselmeer. Het visbestand dreigt nu uit te sterven.


JUDITH STALPERS


“De visser moet het IJsselmeer verlaten”, kopte een dagblad begin oktober, en wees met een beschuldigende vinger naar minis- ter Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Zij zou omwille van Europese regelgeving, en dus eigenlijk


Wel moet wetenschappelijk onderzoek dan eerst hebben aangetoond dat de visbestan- den per soort weer duurzaam op orde zijn. “We willen dat ook in de toekomst nog kan worden gevist.” Ook blijkt eigenlijk dat over- heid, wetenschap en vissers in een com- promisbereid overleg zitten. Tezamen


Foto’s Zuiderzeemuseum


vanwege natuurbehoud, de beroepsvisserij op het IJsselmeer verder aan banden willen leggen.


Dat was echter een beetje een boude conclu- sie van de krant. Want tijdens het debat dat later die week in de Tweede Kamer over de visserij plaatsvond, bleek de minister bereid te zijn de regels te versoepelen.


Foto van eenzelfde soort steiger in het Buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum Enkhuizen.


hebben ze het Actieplan Toekomstbestendig Visserijbeheer IJsselmeergebied opgesteld.


De visserijbranche, vertegenwoordigd door de Nederlandse Vissersbond, wil generieke maat- regelen voorkomen; dus geen quota hebben. De vissers pochen op recordvangsten, getui- ge de hoeveelheden die de afgelopen jaren op de afslag werden verhandeld. Het probleem is echter dat van vissoorten als de brasem en de snoekbaars er over de hele levenscyclus (van elke jaarklasse in het systeem) niet voldoen- de exemplaren aanwezig zijn om overleving te garanderen.


Visbestanden Het kost jaren om dit visbestand weer tot een


gezond opgebouwde populatie te laten ge- dijen, beweren biologen. Dus komen de be- roepsvissers op het IJsselmeer niet om res- tricties heen. Eigenlijk beseffen ze dat ook. Zo zal vanaf november 2021 het vangen van brasem met de zegen (sleepnet) worden verboden.


Ook nettenvisserij voor snoekbaars staat ter discussie. Nu al houden de vissers ieder jaar rustweken, waarin helemaal niet uitgevaren mag worden. De vissersbond vreest echter dat als er strengere maatregelen komen en niet consequent wordt gehandhaafd, er meer illegaal gevangen gaat worden. En dat is iets wat de vissersgemeenschap niet in zijn mid- den wil hebben.


OKTOBER: MAAND VAN DE GESCHIEDENIS Boek Eva Vriend over de Zuiderzee genomineerd voor Geschiedenisprijs


ENKHUIZEN De vissers van het IJsselmeer krijgen dit jaar ook de nodige literaire aan- dacht. Maar liefst twee indrukwekkende boeken verschenen er. De Belgische jour- nalist Matthias M.R. Declercq ging enkele maanden in Urk wonen om de bewoners en hun cultuur te doorgronden. Het resultaat is ‘Urk; Een dorp versus de wereld’, dat in au- gustus dit jaar verscheen en dat een beetje als een regionale thriller leest.


Als je echt geïnteresseerd bent in de geschie- denis van de Zuiderzee en het IJsselmeer, dan is het boek van journaliste en boeken- schrijfster Eva Vriend echt een aanrader. ‘Eens ging de zee hier tekeer’, dat in februari uit- kwam, staat op de shortlist voor de Libris- Geschiedenisboekprijs. Oktober is de maand van de geschiedenis. Aan het eind van deze maand is de winnaar bekendgemaakt. Vriend heeſt uiteindelijk niet gewonnen. Het boek volgt vier families die over de generaties heen van de Zuiderzee en, sinds de aanleg van de afsluitdijk in 1932, van het IJsselmeer en de nieuwe polders leefden. Vriend volgt de ont- wikkelingen van drie vissersfamilies en één ‘im- migrantenfamilie’ afkomstig uit Brabant. Ze schetst hoe afhankelijk deze families van het water waren en hoe – ook nu nog – zij aan het water zijn verknocht.


Vriend levert een staaltje origineel onderzoek af. Ze heeſt enkele jaren lang wetenschappe- lijke studies, archieven en familiefoto’s door- geworsteld, en uitgebreid gesprekken met de jongste generaties gevoerd. Ze weeſt de verha- len van de families en tegelijkertijd van de re- gionale geschiedenis tot een prachtig geheel.


Het boek is persoonlijk, omdat ze het lief en leed van de families schildert. Tegelijkertijd blijſt Vriend ook zakelijk, in de manier waar- op ze politieke en economische afwegingen in het historisch perspectief beschrijſt. En wat ze vooral niet wil, zoals Vriend zelf zegt, is cli- chés over de Zuiderzeebevolking herhalen. Ze wil ze juist in al hun facetten aan bod laten


komen, en stigma’s wegnemen. Hetzelfde geldt ook voor hoe ze over het grootste infrastruc- tuurproject van de Nederlandse geschiedenis schrijſt: de aanleg van de Afsluitdijk, het ont- staan van de polders en de Markerwaard. Nu fronsen we onze wenkbrauwen over de manier waarop toentertijd beslissingen werden geno- men. Het woord ‘milieubescherming’ speel- de nog geen enkele rol. Het boek laat echter wel zien dat zorgen over het visbestand, zoals ze ook nu super-actueel zijn, eigenlijk op de Zuiderzee van alle tijden waren.


De overheid en biologen zeiden dat de vissen zouden afsterven; de vissers zworen jaar op jaar recordvangsten binnen te halen. In de pe- riode die Vriend in haar boek beschrijſt, is het aantal vissersschepen op het IJsselmeer van 1200 terug naar een kleine dertig gekrompen, grotendeels met subsidieregelingen. Het zou mooi zijn wanneer die paar vissersbedrijven, alleen al om de cultuurhistorische waarde, be- houden blijven.


Vriend heeſt in haar boek voor een heel toegan- kelijke - bijna spreektaalachtige stijl gekozen. Dat maakt het boek voor iedereen toeganke- lijk. Wel raak je soms met alle namen en bijna- men van de personen, de familiedraad kwijt. Gelukkig kan je altijd terugbladeren naar de stambomen aan het begin van het boek.


Zuiderzeemuseum bestaat 70 jaar Wie trouwens de oude sfeer van de vissers aan de Zuiderzee wil inademen, brengt het best een bezoek aan het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. Een veerpont brengt je naar het terrein van het Binnenmuseum en het Buitenmuseum.


In de grote hal ligt een dertiental vissersbot- ters. Buiten is het een openluchtmuseum met huisjes uit allerlei stadjes van rondom de oude Zuiderzee, waar vooral kinderen in de huid van hun leeſtijdsgenootjes van vroeger kunnen kruipen.


‘Eens ging de zee hier tekeer’, van Eva Vriend.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48