De notaris en (vermeende) grondspeculatie: laveren tussen ministerieplicht, Belehrung en dienstweigering
De notaris en (vermeende) grondspeculatie: laveren tussen ministerieplicht, Belehrung en dienstweigering
Beleggers staken de afgelopen jaren zo’n 700 miljoen euro in landbouwgrond die door grondhandelaren in kleine stukjes wordt verdeeld, in de hoop dat die grond meer waard zou worden, zodra erop gebouwd zou worden. Dat gebeurde in de praktijk bijna nooit. In 2020 kregen zes notarissen in dit verband te maken met tuchtklachten of rechtszaken. Daarom staat in dit artikel de rol van de notaris bij (vermeende) grondspeculatie centraal. Mede aan de hand van de notariële kernwaarden onafhankelijkheid, onpartijdigheid, Belehrung, ministerieplicht en dienstweigering zal deze rol nader worden belicht.
prof. mr. J.W.A. (Jeroen) Rheinfeld is sinds 2018 als vennoot aan FBN Juristen verbonden. Hij is als adviseur en docent gespecialiseerd in de registergoedpraktijk en specifiek in het agrarisch recht. Met ingang van 1 juni 2020 is Jeroen benoemd tot bijzonder hoogleraar agrarisch recht aan de Rijksuniversiteit Groningen. Tevens is hij verbonden aan het Instituut voor Agrarisch Recht te Wageningen.
ONTLEEND AAN ELN 2021, NR 10 | ONROERENDGOEDRECHT
Wat is grondspeculatie?
Uitgangspunt is dat het overgrote deel van de grond in Nederland agrarisch wordt gebruikt en ook planologisch een agrarische bestemming heeft. De gemiddelde agrarische grondwaarde bedraagt volgens cijfers van het Kadaster en Wageningen Economic Research momenteel circa € 6,50 per m². Sommige percelen grond die agrarisch in gebruik zijn, hebben door hun ligging (bijvoorbeeld tegen bestaande bebouwing), dan wel door planvorming, een niet agrarische meerwaarde, de zogenoemde ‘verwachtingswaarde’. Als de bestemming van agrarisch in een lucratieve bestemming als woningbouw of bedrijventerrein lijkt te gaan veranderen, wordt de grondprijs hoger. In het geval van een niet lucratieve bestemming als infrastructuur of natuur, wordt de grondprijs lager dan de agrarische waarde.
10
Sinds een aantal jaren is in het landelijk gebied de tendens zichtbaar dat handelaren landbouwgronden opkopen voor de agrarische waarde, deze opsplitsen in kleine percelen, en de percelen vervolgens op basis van een samenstel van mededelingen tegen exorbitant hogere prijzen dan de hiervoor vermelde agrarische grondwaarde doorverkopen aan particuliere beleggers. De mogelijkheid tot koop wordt via websites kenbaar gemaakt. Potentiële kopers wordt gevraagd zich aan te melden met hun gegevens, waarna zij telefonisch worden benaderd door medewerkers van de handelaren. De persoonlijke ervaring van mensen met verstand van de grondmarkt is dat deze verkooppogingen zeer indringend en aanhoudend zijn en dat de nadruk wordt gelegd op een mogelijke lucratieve ontwikkeling. Een situatie waarvan niet in redelijkheid kan worden uitgegaan, dan wel
PE Notariaat 2021/2
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40
