12


zeer wreed geweld tegenover Indische Nederlanders, Nederlandsgezinde Indonesiërs en andere groepen. Vele duizenden werden vermoord, veelal door los- geslagen strij dgroepen van jonge Indonesiërs. De Bersiap-gebeurtenissen, en meer in het algemeen de lotgevallen van Indische Nederlanders, hebben in ons land volgens velen altij d weinig aandacht gekregen. Critici betwij felen of het Indiëonderzoek daarin veran- dering zal brengen.


POLITIEK BUITEN SCHOT, DE MILITAIRE INZET ILLEGAAL? In maart 2020 sprak koning Willem-Alexander tij dens zij n staatsbezoek aan Indonesië officieel spij t en excuses uit ‘voor geweldontsporingen van Nederlandse zij de’. Het leidde in ons land tot veel instemming, maar er kwam ook kritiek uit veteranenhoek. Want in de excuses bleven de politiek verantwoordelij ken – de regering en het parlement van die jaren – onbenoemd. Bovendien werd in de verklaring niets gezegd over de geweldsontsporingen aan Indonesische zij de. Zal dat eveneens de uitkomst van het Indiëonderzoek zij n? Wordt de schuld voor wat misging vooral in de schoenen van de ingezette oorlogsvrij willigers, dienstplichtigen en beroepsmilitairen geschoven en blij ft de Haagse politiek grotendeels buiten schot? Het zij n bezorgde vragen die leven bij Indiëveteranen en degenen die zich met hen verbonden voelen.


Een andere politieke kwestie betreft het precieze moment waarop Indonesië onafhankelij k werd. Voor de Indonesiërs zelf is dat zonder twij fel 17 augustus 1945. Toen riepen Soekarno en de zij nen in de beroemde ‘proklamasi’ immers de Republiek Indonesië uit. Ons land hanteert daarentegen de datum van de officiële soevereiniteitsoverdracht en die vond plaats op 27 december 1949. Er is de nodige en begrij pelij ke druk


om eveneens als Nederland uit te gaan van 17 augustus 1945. Maar als dat gebeurt, wordt het Nederlandse optreden tij dens de dekolonisatiestrij d – geheel anders dan aan de militairen toentertij d werd voorgehouden – volkenrechtelij k met terugwerkende kracht illegaal. Ook dit is in relatie tot het Indiëonderzoek een punt van zorg.


MORELE OORDELEN ACHTERAF Wat betreft de beoordeling van het eigen verleden is in Nederland in de afgelopen jaren het maatschappelij k klimaat sterk veranderd. Allerlei episoden uit onze geschiedenis worden in de media en door onderzoe- kers steeds kritischer bezien. Dat geldt zeker, en niet zonder reden, voor het koloniale verleden. Al langer is er de gevleugelde uitdrukking dat Nederland in het conflict met Indonesië ‘aan de verkeerde kant van de geschie- denis’ stond. Weinigen, veteranen inbegrepen, zullen het daar op dit moment mee oneens zij n. Maar de angst bestaat dat in het Indiëonderzoek aan de hand van het morele kompas van nu simplistisch en onhistorisch wordt geoordeeld over de tij d van toen. In het interview dat Checkpoint met NIOD-directeur en onderzoeks- leider Frank van Vree had, beklemtoonde hij echter dat de onderzoekers niet uit zij n op het vellen van morele oordelen. Het gaat hen om het begrij pen en verklaren van wat er is gebeurd. Tevens zal recht worden gedaan aan de sterk uiteenlopende perspectieven, variërend van het perspectief van de Indonesische onafhankelij k- heidsstrij der tot dat van de uitgezonden Nederlandse vrij williger of dienstplichtige. Of het werkelij k zo uitpakt, zal blij ken als in februari 2022 de resultaten van het Indiëonderzoek worden gepresenteerd. Vooralsnog lij kt ook wat betreft dit gevoelige punt de bezorgdheid te overheersen.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100  |  Page 101  |  Page 102  |  Page 103  |  Page 104  |  Page 105  |  Page 106  |  Page 107  |  Page 108