29


Britse tanks in Batavia in oktober 1945. Op de tram staan


onafhankelij kheidsleuzen.


naar geweldstoepassing in voormalig Nederlands-Indië. Het valt te verwachten dat de uitkomsten van dit onderzoek veel aandacht in de media krij gen. Antwoorden op de vragen in welke mate Nederlandse troepen en eenheden van het KNIL destij ds grensoverschrij dend geweld hebben toegepast en hoe dit moet worden verklaard zij n immers al decennialang onderwerp van publiek debat. Het is dan ook niet voor het eerst dat het geweld in Indië onderwerp is van (juridisch of wetenschappelij k) onderzoek. In dit overzicht passeren enkele van deze onderzoeken chronologisch en in vogelvlucht de revue.


O


p 17 februari 2022 presenteren het NIOD, het KITLV en het NIMH de resultaten van hun meerjarig onderzoek


1948-1954 Speciale troepen onder het vergrootglas De eerste onderzoeken naar de toepassing van geweld in Indië vonden al plaats tij dens en vlak na het conflict. Ze waren hoofdzakelij k gericht op het optreden van het Depot Speciale Troepen (DST) van kapitein Westerling op Zuid-Celebes (1946-1947). Berichten over de toepassing van het standrecht (executies) en doden onder de bur- gerbevolking leidden al in 1947 tot publieke en politieke beroering. Dit was voor luitenant-gouverneur-ge- neraal Van Mook aanleiding om de commissie Enthoven het optreden van het DST op Zuid-Celebes te laten onderzoeken. Deze (juridische) commissie kwam eind 1948 tot de (niet openbaar gemaakte) conclusie dat de ‘executies in de gegeven noottoestand gezien [moeten]


worden als de geboden uitoefening van de bevoegdheden van de overheid voor de bestrij ding van de terreur en herstel van recht en veiligheid’. Hiermee was de kous echter niet af. Nieuwe berichten over extreem geweld bereikten media en parlement. Het Ministerie van Overzeese Gebiedsdelen stuurde vervolgens de juristen Van Rij en Stam in 1949 naar Indië voor ‘onderzoek naar aard en omvang van gepleegde excessen en de maatregelen die daartegen genomen zij n.’ De twee juristen doken daar in archieven en inter- viewden militairen en burgers. Ook hun onderzoek spitste zich toe op het optreden op Zuid-Celebes. Zij kwamen in 1954 tot een scherp oordeel en veroordeelden het DST- optreden als ‘onwettig handelen, dat met alle regelen van rechtspraak, zoals die onder beschaafde naties gelden, brak’. Ook wezen zij nadrukkelij k op het tekortschieten van de bestuurlij k en politiek verantwoordelij ken. De minister van Justitie vroeg de hoge ambtenaar, jurist en latere hoogleraar Belinfante om zij n


checkpoint


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100  |  Page 101  |  Page 102  |  Page 103  |  Page 104  |  Page 105  |  Page 106  |  Page 107  |  Page 108