RUNDVEEHOUDERIJ
zo’n 4 meter een belangrijke is. Bij lagere stallen komt de ventilator te ver in de stal te hangen om nog lucht te kunnen binnenhalen. Belangrijk is dat de ventilatoren sterk genoeg zijn, ook tegen windinvloeden, en dus meer kunnen dan alleen lucht verplaatsen.
Extra luchtstroming Vanwege het fundamentele verschil met het wel of niet binnenhalen van verse lucht is een zuivere vergelijking tussen dwars- en lengteventilatie niet te maken. Voor de Nederlandse situatie zijn er wel een aantal aspecten die de keuze voor het één of het ander logischer maken (zie kader). Vast staat dat beide systemen zorgen voor extra luchtstroming, zoals ook grote HVLS- ventilatoren dat doen. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat de gevoels- temperatuur van de koe wel met 7 graden kan dalen, mits het goed gebeurt. Pascal van Soest, area salesmanager bij Vostermans in
Venlo, merkt dat veehouders vaak kiezen voor lengte- ventilatie over de ligboxen om te voorkomen dat koeien tijdens hitte buiten de boxen gaan liggen. Dwarsventilatie is dan weer in beeld in situaties waar het wenselijk is om de natuurlijke luchtstroming te ondersteunen. Tekortkomingen daarin worden vaak verraden door spinnenwebben, vochtplekken in de spanten, vliegen of door ammoniak aangetaste metalen voorwerpen. “In zulke gevallen is het injecteren van drogere frisse lucht via dwarsventilatie een prima oplos- sing”, zegt Van Soest.
Een aspect om rekening mee te houden noemt Van Soest de plaatsingshoogte van de ventilatoren. Wet- geving bepaalt dat een ventilator zonder zogenoemd CE-rooster van onderen gemeten op 2,7 meter hoogte moet hangen. Er zijn ook (grote) ventilatoren waarvoor de minimale hoogte 4,4 meter is. Dat maakt toepassing soms lastig.
Ook combinaties van dwars- en lengteventilatie ko- men voor. De lucht wordt bijvoorbeeld via ventilatoren in de zijgevel binnengehaald, en vervolgens verspreid via één of twee rijen lengteventilatoren. Een andere mogelijkheid is de lucht voorin de stal met dwarsven- tilatie naar binnen halen en dan naar achteren krijgen met lengteventilatie. Of de verse lucht daadwerkelijk een stuk verderop in de stal terecht komt, zijn de meningen wel verdeeld.
Een vergelijking van investeringskosten is lastig te maken omdat de kenmerken van de stal en de inde- ling bepalen hoeveel ventilatoren nodig zijn. En dat is bepalend voor de totale kosten. In een stal waar beide systemen goed passen, zullen bij een correcte installatie de totale investeringskosten ongeveer gelijk zijn.
Fouten gemaakt
De discussie over lengte- of dwarsventilatie moet eigenlijk breder worden getrokken. Het gaat dan over het überhaupt goed gebruiken van ventilatoren in een melkveestal. Geraadpleegde onafhankelijke klimaatdes- kundigen als Toine Van Erp van Royal GD in Deventer en
‘Bij lengteventilatie botst de lucht tegen een dichte achterwand’
In de ligboxenstal van melkveebedrijf Peek & Fokker in Herveld (Gld.) draaien sinds het voorjaar van 2019 zo’n 18 ventilatoren, in drie rijen van zes stuks. Ze kozen bewust voor dwarsventilatie.
Het eerste deel van de stal uit 2011 werd nog natuurlijk geventileerd met twee grote open zijgevels. Na de verdubbeling van de stal in 2018 ontstond een vierkante stal van 60×60 meter met drie voer- gangen. In de hete zomer merkten de ondernemers dat de ventilatie duidelijk tekortschoot. “Het was nooit een probleem, maar na de verbreding kwam er te weinig lucht in de stal”, legt Sjon Peek uit. Al oriënterend zijn een aantal mogelijkheden bekeken, waaronder grote horizontale ventilatoren. “In onze stal met twee kappen gaan we het daar niet mee redden. De warme lucht wordt alleen naar beneden gedrukt.” Ook vonden ze het een mechanisch zwakker sys- teem. Meer vertrouwen hadden ze in dwarsventilatie, wat ze bij een collega zagen. Lengteventilatie was geen optie. “De lucht botst tegen een dichte achterwand.” De ventilatoren zijn in het voorjaar van 2020 geplaatst. Ze begin- nen te draaien bij een temperatuur van 14 tot 15 graden Celsius. Dan is de capaciteit 10% van het totaal. Bij 19 graden Celsius draaien ze volop. Het is automatisch geregeld legt de melkveehouder uit. Lucht- verneveling springt bij als de temperatuur in de stal 28 graden Celsius is. Eerst pulserend en bij 33 graden is er een continue wolk van nevel die voor extra afoeling zorgt. Vooral automatisch regelen spreekt de ondernemers aan. “Zelfs in de herfst blijven de ventilatoren soms nog een beetje draaien. Zelf
24
250 melkkoeien
100 stuks jongvee
18 dwarsventilatoren
Sjon (37) en Corine (36) Peek-Fokker hebben met (schoon)ouders Herman en Ellen Fokker een melkveebedrijf in Herveld (Gld).
schat je de temperatuur nooit goed in en ben je altijd te laat.” De totale investering bedraagt een kleine € 35.000. Daar komen de jaarkosten voor het stroomverbruik nog bij. Dat bedrag is niet precies in beeld, wel waren deze motoren het zuinigste en zat er Energie Investerings Aftrek op. “Natuurlijk kost het geld, maar als het trammelant bij de koeien helpt voorkomen, is het dat voor ons zeker waard.” Tijdens de hitte van 2020 bleef de melkproductie goed op peil, veel beter dan het jaar ervoor. Momenteel worden zonnepane- len geplaatst, waardoor de exploitatiekosten nog wat zullen zakken.
BOERDERIJ 106 — no. 16 (12 januari 2021)
FOTO: KOOS GROENEWOLD
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76
