996 | WEEK 34-35 24 AUGUSTUS 2022


39 Als niveau 4 Kapitein-manager binnenvaart kun je álle kanten op


met de vier Nederlandse binnenvaartscholen”, zegt Van der Straaten. Volgens Arjen Mintjes (directeur Maritieme Academie Harlingen) is er ook geen noodzaak. “Het bedrijfsleven heeſt ons nodig en wij hebben het bedrijfsle- ven nodig. Het onderwijs is opgezet in samen- werking met de branche. Grote reders komen hier op school voor extra cursussen.”


Van matroos naar schipper naar kapitein-ondernemer is een weg van vallen en op- staan en doorzetten


Op de Maritieme Academie Harlingen wordt de opleiding Kapitein-manager niveau 4 in de bbl-variant gegeven. De verkorte cursus voor aankomend bin- nenvaartondernemers zonder schip- persdiploma vraagt de minimaal ver- eiste vakbekwaamheid – Kennis Schip en Veiligheid en Milieu - plus het getuig- schriſt Nationaal en Internationaal goe- derenvervoer over de binnenwateren te behalen.


Peter Geijsel aan het werk op het Nova College IJmuiden.


ROTTERDAM De keuze voor de beroepsrich- ting in de binnenvaart is gemaakt. De vraag is dan nog: ga je werken en leren, of leren en werken - oſtewel bbl of bol. De meeste leerlingen die van het vmbo afkomen kie- zen voor de bbl-vorm. Een groeiend aan- tal kiest voor bol niveau 4 Kapitein mana- ger binnenvaart. Een opleiding van 4 jaar die op het Scheepvaart en Transport College in Rotterdam afgelegd kan worden. De bbl ni- veau 4 is mogelijk bij de Maritieme Academie Harlingen.


TRUUS DEN HARTOG


In de bol-opleiding niveau 4 begint de student in het eerste jaar met de matrozenopleiding, in het tweede jaar komen daar de vakken boekhouden, administratie en de grondbegin- selen van marketing bij, om dan in het derde jaar stage te gaan lopen aan boord. Wel al met opdrachten die met ondernemen te maken hebben.


In het vierde jaar wordt de stage vervolgd met in bijna alle gevallen een walstage die bij bin- nenvaart-gerelateerde bedrijven plaatsvindt. Rijkswaterstaat bijvoorbeeld, een bevrach- tingskantoor, een transportonderneming of een bunkerstation. Het kan een kantoorbaan zijn of een onderzoek naar vergroeningskan- sen in het bedrijf bijvoorbeeld. De mogelijkhe- den zijn legio. Na het behalen van het diploma mbo niveau 4 Kapitein manager kan de stu- dent overal aan de slag. De banen liggen voor het oprapen.


Maar de student kan ook verder stude- ren aan het hbo. Richard van der Straaten


(stagebegeleider en docent bij het STC) neemt de stagebegeleiding van de niveau 4-groep over van zijn collega die met pensioen gaat. Nu is de stagebegeleiding geen onbekend ter- rein, want dat doet Van der Straaten al vier jaar bij de binnenvaartopleidingen tot en met niveau 3. Nu dus ook niveau 4.


Enthousiast vertelt hij: “De stages kunnen ook aan boord zijn. De opdracht is dan bijvoor- beeld een complete werfbeurt opzetten of een veiligheidssysteem opstellen. Aan de wal zijn het bedrijven zoals Transsafe, Tankmatch, VT, Scylla of ook wel bij Belgische ondernemers. De studenten geven aan welke kant zij op wil- len en bedenken zelf waar zij meer van willen weten. Daarbij assisteren wij en gaan na of het een erkend leerbedrijf is. De student neemt zelf contact op om het gesprek aan te gaan. Zo is een studente naar RWS gestapt en heeſt ze op verschillende afdelingen rondgekeken, onder meer op de afdeling die betrokken is bij evenementen. Nu gaat zij verder in de evene- mentenbranche en dan weet ik zeker dat ook de binnenvaart in beeld is, met bijvoorbeeld een schip dat laadruimte beschikbaar stelt voor bepaalde activiteiten.”


Blauw papiertje Van de studenten die afgestudeerd zijn, blijſt ongeveer 60 procent varen. Een aan- tal daarvan besluit om een eigen onderne- ming te starten. Naast de AOVB (Algemene Ondernemersvaardigheden Binnenvaart) is daarvoor het papier Nationale en Internationale Vervoersmarkt nodig. “Het blauwe papiertje”, volgens van der Straaten, “waarvoor een paar vragen beantwoord moe- ten worden. Een papieren tijger.”


Foto’s Routard Bleu


Maar wat onderscheidt een kapitein van een schipper? “Ondernemersgeest, een belang- rijke spil in een organisatie willen zijn én goed nadenken wat je als ondernemer wilt berei- ken. Drie studenten hebben tijdens de oplei- ding in het kader van een marketingopdracht een filmpje ter promotie van de binnenvaart gemaakt. Dat wordt nu vertoond bij de open dagen op school. Het zijn prachtige beelden, met een drone geschoten. In de toekomst kunnen zij het zó gebruiken om hun eigen be- drijf te promoten.”


Aanmeldingen En het gaat goed met de aanmeldingen. Van der Straaten: “Dit jaar is er weer een hele vol- le klas bol niveau 4 in combinatie met niveau 3. In het eerste jaar heb je altijd een aantal af- vallers. Met de studenten is een intakegesprek gevoerd en voor sommige twijfelaars gaat de school met de student samen op zoek naar een snuffelstage van een paar dagen. Zo kan de aankomende binnenvaarder die nog nooit gevaren heeſt proeven om eens te ervaren wat het is en een reëel beeld van het leven aan boord krijgen. Sommigen maken toch een an- dere keuze bij de start van het nieuwe school- jaar en voor anderen kan het meteen een kans zijn voor een potentiële stageplek. In vijf van de tien gevallen gaat de student dan ook bij het snuffelstagebedrijf de echte stage doen of vindt er zijn leerwerkplek. Iedere student be- gint met schuren en schrobben en in de loop van de tijd komt daar meer bij.”


Bedrijfsschool Als stagebegeleider is het soms zoeken naar een moment om aan boord te gaan voor een gesprek. Acht jaar geleden zochten studenten naar een stageplek, een zoektocht die soms vier of vijf weken duurde. Nu is het omgekeerd en zijn er heel veel binnenvaartbedrijven die stagiaires zoeken. Voor de niveau 4-studen- ten is het nodig dat de schipper open staat om ook de financiële kant van het vak binnen- vaartondernemer te belichten. Naast de nor- male werkuren is er genoeg tijd voor initiatie- ven waarvan geleerd kan worden en om na te denken welke toekomstmogelijkheden er zijn. Een kapitein manager kijkt verder dan een schipper, is meer toekomstgericht. Nu er een nijpend tekort is aan personeel wordt hier en daar met de gedachte gespeeld een eigen be- drijfsschool op te richten naar het voorbeeld van Installatietechniek of sommige scheeps- werven. Een bedrijfsschool betekent ook de binding van het personeel.


Richard van der Straaten is stagebegeleider en docent.


Een goede ontwikkeling? “Bedrijven zijn er- mee bezig. Als school zijnde zeg ik ‘nee’. Ieder bedrijf heeſt zijn eigen manier van werken. Het mooie van de binnenvaart is dat de examens gelijk zijn doordat we nauw contact hebben


Peter Geijsel verzorgt samen met Bart Verkade de opleiding al heel lang en heeſt studieboeken geschreven voor zowel de bbl-opleiding als voor de verkorte cursus. Geijsel: “De EU-wetgeving is de afgelopen jaren regelmatig veranderd. Wanneer je voor het examen opgaat bij het CBR moet je wel op de hoogte zijn van de laatste veranderingen. Het is dan ook goed de toetsmatrijs te checken die te vinden is op de site van het CBR/CCV. Voor het stu- dieboek los ik het op door de errata eraan toe te voegen.”


In de verkorte opleiding van tien keer twee dagen komen onder meer de uit- leg van de EU-wetten en -verdragen, re- gelgeving die te maken heeſt met het vervoer, de Akte van Mannheim, ver- voersmogelijkheden, grensoverschrijding en douane, alle EU-vaarreglementen, ver- voers- en bevrachtingsovereenkomsten, vervoersdocumenten en afvalstoffen als onderwerpen aan de orde. Tenslotte volgt de presentatie van het onderne- mersplan en het examen Nationale en Internationale Vervoersmarkt. Vervolgens is registratie in het Kiwa-register de laat- ste stap die genomen moet worden. In de Rijnvaartverklaring van het schip wordt dan de naam van de nieuwe ondernemer opgenomen.”


De verkorte opleiding van drie maan- den wordt gegeven in IJmuiden en vanaf 1 september ook op Urk bij ROC Friese Poort onder de vlag van het Nova College.


Geen sinecure


Jan Hummel is na 33 jaar gevaren te heb- ben op zijn 52ste overgestapt naar het leraarschap. Nu is hij docent bij het STC en dat bevalt hem ‘buitengewoon’. “Het mooiste is het moment waarop de ma- trozen het diploma uitgereikt krijgen. En ze dan te motiveren verder te gaan voor schipper en wie weet misschien wel Kapitein-manager. Het komend school- jaar hebben we twee klassen matrozen in de bbl-opleiding en één klas niveau 3/ 4. Van de 17 matrozen vorig jaar zijn er 14 doorgegaan voor schipper.”


Dat het geen sinecure is om als schip- per je ondernemerspapieren te halen, beaamt Hummel. “Na je schippersdi- ploma kun je de verkorte opleiding vol- gen van een week les, zes weken varen, weer een week les en zes weken varen en dan tenslotte nog een week les en je bu- sinessplan presenteren. Dat is niet mak- kelijk. Maar dan kun je het eigen bedrijf starten na eerst nog even het blauwe papiertje Nationale en Internationale Vervoersmarkt opgehaald te hebben.”


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44