veel landen een economische sector van groot belang met altijd een sterke politieke achterban. Dat verklaart voor een belangrijk deel de enorme productie, inclusief periodes van sterke overproductie.”


Y Heeft Nederland hierin een eigen rol gespeeld? “Nederland heeft zeker sterke staaltjes geleverd op het gebied van marktprotectie. Anders dan bijvoorbeeld Engeland verlaagde Nederland in de 18e eeuw de invoertarieven voor suiker sterk. Zo konden we Frans suiker hiernaartoe halen en via eigen raffinage de afzet in Europa stimuleren. De over- heid combineerde dat met hoge accijnzen voor binnenlandse consumptie. Via een slim systeem werden die accijnzen voor producenten omgezet naar subsidies op export; de suiker- sector was in die tijd goed voor zeker 3 procent van het bruto binnenlands product. Toen begin 19e eeuw was ontdekt hoe suiker uit bieten kon worden gewonnen, werd bietsuiker een nog grotere bron van inkomsten. De productie van geraffineer- de suiker vertienvoudigde in de 19e eeuw. In feite is tot circa het jaar 2000 suiker altijd massaal wereldwijd gedumpt.”


Y Ging die enorme productie gelijk op met de consumptie van suiker? “Suiker was tot rond 1850 vooral een luxeproduct voor de bourgeoisie. Toen de industrialisatie doorzette, steeg ook de suikerconsumptie razendsnel. Veel arbeiders waren zowel kwalitatief als kwantitatief ondervoed. Zowel overheden als artsen dachten dat het goed was om ze meer suiker te geven. Zelfs snoep werd in die tijd soms gepropageerd als gezond voedsel! De suikerproductie werd vervolgens geïndustriali- seerd, evenals de voedselproductie. En om voedsel langer houdbaar te maken, werd steeds meer suiker toegevoegd. Met de trek naar de stad gaven veel mensen bovendien hun eigen tuin en voedselverbouw op: voedsel werd een met suiker geconserveerd massaproduct.”


Y Had men in die tijd geen oog voor de nadelige effecten voor de gezondheid? “Signalen zijn er altijd geweest. In hogere kringen ontdek- te men als eerste de gevaren van vetzucht. Begin 19e eeuw


“Zelfs snoep werd in die tijd soms


8 NT DENTZ FEBRUARI 2024


verschenen er in ‘The Lancet’ al artikelen over de verban- den tussen suiker en obesitas en diabetes 2. Beroemd is de Engelse begrafenisondernemers William Banting, die een boek schreef over zijn afzwering van koolhydraten waardoor hij terugkeerde naar zijn normale lichaamsgewicht en voorkwam dat hij klant van zijn eigen onderneming werd. ‘Banting’ werd synoniem voor op dieet gaan. Maar na 1900 verstomde dat geluid volledig: suiker was goed voor de gezondheid, daar ging ook de medische stand in mee. Met op de achtergrond een perverse prikkel: op de Brusselse Conventie in 1902 was afgesproken te stoppen met het dumpen van suiker op de wereldmarkt. Dat vroeg om stimulering van de binnenland- se consumptie, via reclamecampagnes en briefkaarten met teksten als ‘Met suiker bereik je de hoogste bergtop!’ ”


Y Grof gezegd heeft de consument dus suiker door de strot geduwd gekregen? “Dat kun je inderdaad best zo stellen. De suikerindustrie heeft bovendien altijd een sterke lobby richting de politiek gehad. Gecombineerd met bijvoorbeeld sterke antireclame tegen sacharine, een veel zoetere en goedkopere niet-ca- lorische zoetstof. Recent troffen zoetstoffen als aspartaam en cyclamaat hetzelfde lot. Met eigen researchcenters, waar wetenschappers werden aangetrokken die de gewenste visies naar buiten brachten. Decennialang werd vet als voornaamste veroorzaker van overgewicht gezien, zodat suiker buiten schot bleef. En dan gaan de Verenigde Staten in de jaren ‘70 en ‘80 ook nog eens massaal high fructose corn syrup in de frisdran- ken gooien… Onze suikerconsumptie is sinds 1850 zeker verze- venvoudigd. Met als resultaat dat we inmiddels per hoofd van de bevolking 35 tot 40 kilo suiker per jaar consumeren, terwijl de WHO een absoluut maximum van 20 kilo bepleit.”


gepropageerd als gezond voedsel!”


Y De KNMT wil in 2024 extra inzetten op verlaging van ons suikergebruik. Wie moet je dan aanspreken? “Het heeft geen zin om de voedingsindustrie in het beklaag- denbankje te zetten: die zal z’n eigen belangen blijven verdedi- gen. Daar zit bovendien zo veel geld en macht, dat ze de hele preventiesector met groot gemak omverblazen. Patiënten-


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76