ONDERNEMEN
Aerius loopt tegen de lamp, maar blijft toch
Rekenprogramma is niet berekend op zijn taak: toch blijft het – met aanpassingen – de hoeksteen van het vergunningenbeleid.
Door Jan Braakman en Johan Oppewal N
a de commissie-Remkes is nu ook die andere stikstofcom- missie, de commissie-Hordijk, met haar eindadvies gekomen. De boodschap is ook in dit geval stevig: rekenprogramma Aerius kan niet waar- maken wat ervan verwacht wordt. Het is in de huidige vorm niet geschikt om als onderbouwing te dienen voor de afgifte van natuurvergunningen, zegt het Adviescolle- ge Meten en Berekenen, zoals de commis- sie officieel heet, in haar eindrapport ‘Meer meten, robuuster rekenen’.
Wetenschap overvraagd
Hordijk zegt dat de wetenschap hier niet kan bieden wat het beleid vraagt. De bere- kening van Aerius biedt op de gedetailleer- de schaal een schijnzekerheid. De onze- kerheid over de depositieberekeningen is ‘zeer groot’, aldus Hordijk. “Hier lopen wetenschap en beleid te sterk door elkaar: omdat het technisch gezien mogelijk is in groot detail te rekenen, wordt dit in het beleidsinstrument toegepast zonder een goede afweging of de berekening de werke- lijkheid weergeeft en het bijdraagt aan de totale kwaliteit van de berekening.” Wel is het systeem geschikt om op min- der detailniveau een betrouwbaar inzicht te geven in de bijdragen van verschillende sectoren aan de uitstoot van ammoniak en stikstofoxiden, stelt Hordijk. Aerius berekent hoe groot de stikstof- invloed van een bedrijf of activiteit is op kwetsbare natuur. Het systeem is zo ingericht dat per hectare natuurgebied kan worden bepaald of de stikstofuitstoot van een bedrijf leidt tot extra stikstofneerslag. Aerius was de basis onder het Programma Aanpak Stikstof. Op basis van de Aerius- calculator werd bepaald of een bedrijf
14 Belangrijkste conclusies
Aerius voldoende wetenschappelijk onderbouwd
Te grote onzekerheden op lokaal ni- veau
Aerius daardoor in huidige vorm onge- schikt als basis voor vergunning
Meer stikstofmetingen nodig, maar zonder modellen gaat het niet
In andere landen gelijksoortige meet- en rekenmethoden
Hogere drempelwaarden in Duitsland en België
Wetenschap kan niet leveren waar be- leid om vraagt
Emissiefactoren landbouw moeten be- ter
Nieuwe emissiefactoren nodig voor nieuwe staltypen en mestuitrijtechnie- ken
kon volstaan met een melding, of dat het vergunningplichtig was voor de Natuurbe- schermingswet. Rekenprogramma Aerius is ook nu nog steeds in gebruik. Het dient als instrument om de effecten van de stikstofmaatregelen in te boeken in het stikstofregistratiesys- teem, en om effecten van vergunning- aanpassingen te berekenen. Zonder een Aeriusberekening geen saldering van stikstofdepositie.
De overheid vraagt een gedetailleerd en precies effect per vergunning. Het gaat om de depositie per individuele hectare (‘hexa- goon’), en tot een nauwkeurigheid tot drie cijfers achter de komma. Dat is niet in balans met de wetenschappelijke onzeker- heid in de berekening van het stikstofeffect op een klein oppervlak, stelt de commissie vast.
BOERDERIJ 105 — no. 39 (23 juni 2020) Twee maten
Hordijk heeft ook moeite met het feit dat verschillende sectoren verschillend worden behandeld door gebruikmaking van verschillende modellen. Voor verkeer wordt een grens van 5 kilometer gebruikt. Depositie op grotere afstand wordt niet toe- gerekend aan een bepaalde weg. Bij stallen geldt zo’n ‘afkapgrens’ niet, en moet ook de depositie op verderop gelegen natuur berekend worden.
NOx, omdat het gedrag van die stoffen in de atmosfeer verschillend is. Ammoniak slaat dichter bij de bron neer dan NOx, dat zich meer verspreidt in de atmosfeer en bijdraagt aan de zogeheten ‘stikstofdeken’. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zegt in reactie dat een gelijke behandeling van landbouw en verkeer juist zou leiden tot minder nauwkeurige resulta- ten en meer onzekerheden.
Hordijk wijkt in zijn kritiek hierop af van commissie-Remkes, die juist pleit voor verschillende benadering van NH3
Wel goed onderbouwd
Hordijk is wel kritisch, maar sabelt niet het hele stikstofbeleid neer. De weten- schappelijke onderbouwing is goed, stelt zijn commissie. Hij wil Aerius dan ook niet afschaffen, maar aanpassen. Niet langer depositie voor elke hectare berekenen, maar per kwetsbaar gebied, is een van zijn aanbevelingen. Dit kan al op korte termijn. Eventuele juridische gevolgen hiervan zijn nog niet in beeld.
De commissie constateert verder dat de gebruikte modellen wel degelijk geschikt zijn om het stikstofbeleid te onderbouwen en dat de modellen niet kunnen worden vervangen door metingen. Wel zijn meer metingen nodig om de modellen te contro- leren. In landbouwgebieden moet meer en gedetailleerder worden gemeten. Ook zijn
en
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76
