Tekst: Gerben Stolk - Ivo Hutten


Reablement: mensen helpen zichzelf te helpen


Een oudere dame in een rolstoel wil zélf haar bed opmaken: met een afvalknijper slaat ze laken en deken om. Deze eigen uitvinding maakt haar trots en de


geklaarde klus geeft eigenwaarde. Zorgverleners respecteren het en komen desgewenst wél in actie bij zaken die mevrouw niet zelf kan. Dit voorbeeld maakt duidelijk wat ‘reablement’ zoal kan inhouden.


D


eze zorgbenadering gaat er in de eerste plaats vanuit dat de mens meester is van zijn eigen leven en dat zorgverleners anderen helpen zichzelf te helpen. Vooral ouderen-


zorgorganisaties proberen dit in te richten, maar ook huisartsen kunnen inspelen op de groeiende behoefte. Reable Nederland is een vereniging die circa dertig aangesloten ouderenzorgorganisaties helpt vorm te geven aan reablement. Medewerkers worden bijvoorbeeld getraind om zich aan de gedrags- regels te houden. “Regionale huisartsenorganisaties (RHO’s) en hun achterban zijn ook welkom”, zegt Rudi Westendorp, directeur van de vereniging.


“Als internist-intensivist heb ik van huisartsen geleerd reactief zorg te verlenen”, zegt hij. “Mensen hebben zelf de regie: het is hún leven, ze hebben hun eigen verantwoordelijkheid. Als ze een dokter nodig hebben, komen ze wel naar jou. En als ze niet komen, wie ben jij dan als arts om je ermee te bemoeien? Gezien deze opvatting zouden velen in de eerste lijn zich moeten kunnen vinden in de uitgangspunten van reablement.”


Regie terugleggen bij hulpvrager Een groot probleem van de professionele en geïn- stitutionaliseerde gezondheidszorg is dat ze de


‘Neem niet over wat mensen zelf ook kunnen’


12 - MAART 2026


regie overneemt van mensen, zegt Westendorp. “Iedereen heeft de mond vol van passende zorg, de mens centraal en shared decision making, maar te vaak nog wordt iemand bepaalde zorg ingezogen. Wij zijn er voorstander van dat de regie wordt teruggelegd bij de hulpvrager. Diens voorkeuren en besluiten zijn leidend. De systemen zijn daaraan ondergeschikt. Je kunt als arts een aantal keren uit- leggen dat een pil tegen hoge bloeddruk belangrijk is, maar respecteer het als iemand volhardt in het standpunt geen pil te willen. Bijvoorbeeld omdat hij geen geneesmiddelen meer wenst te gebruiken. Reablement kent drie regels. Eén: neem niet over wat mensen zelf kunnen. Twee: help mensen te herwinnen wat ze niet meer kunnen. Dat komt terug in het gedachtegoed van Maria Montessori, waarin de leerling zegt: ‘Leer het mij zelf te doen’. Mensen zijn trots wanneer ze iets weer zelf kunnen. Het doet ook iets met zorgverleners als ze dankzij hun ondersteuning een cliënt zien stralen; het vergroot hun werkplezier, en dat is gunstig in een tijd van zorgpersoneelstekorten. De derde regel is: bedenk samen een oplossing voor dat wat overblijft.”


Zelf bepalen Volgens Westendorp is reablement geen nieuwe benadering. “Na de Tweede Wereldoorlog is het opgekomen”, zegt Westendorp. “In het Westen ontwikkelde zich revalidatiegeneeskunde: die neemt niet over wat mensen zelf kunnen, maar helpt mensen te herwinnen wat ze niet meer kunnen en bedenkt samen met hen een oplossing voor wat overblijft. In Australië en Nieuw-Zeeland


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32