Recensies


45


Menselijk drama en een aanklacht Qua vadis, Aïda?


Eind april 2021 gaat ‘Quo Vadis, Aïda?’, een Bosnische film, in première in Nederland. Deze aangrij pende film van Jasmila Žbanić gaat over de genocide in Srebrenica met, onder anderen, Raymond Thiry, Juda Goslinga en Teun Luij kx als Dutchbatters. Het verhaal van de Bosnische tolk Aïda staat centraal in deze film. Binnen het drama van de genocide gaat het over haar persoonlij ke tragedie. Zij


De kijker wordt meegevoerd in Aïda’s frustratie


tolkt voor het Dutchbat 3 en vecht na de val van de enclave als een leeuwin om haar gezin op de VN-compound te krij gen. Dat lukt, maar zij krij gt de bataljonsleiding niet zover dat ze de namen van haar man en zoons op de lij st van VN-medewerkers laat zetten. Uiteindelij k worden ook zij vermoord. Aïda keert later terug naar het nu door Bosnische Serviërs gedomineerde Srebrenica, opnieuw een vernede- rende en pij nlij ke ervaring. De film roept onder meer de vraag op of de Nederlandse bataljonsleiding het gezin van Aïda niet makkelij k had kunnen redden door hun namen op de lij st van VN-medewerkers te zetten. Die vraag verdient het om vanuit


meerdere gezichtspunten te worden beschouwd, maar dat gebeurt in deze film helaas niet. Als kij ker word je meegevoerd in de frustratie van Aïda over Frankens weigering om aan haar verzoek te voldoen en zij n gesugge- reerde onwil iets te doen wat tegen de regels was. Wat echter in de film niet naar voren komt, is dat het verzoek Franken voor een geweldig dilemma plaatste. Allereerst de gewetensvraag: waarom de ene mens wel redden en al die anderen niet? Daar bovenop nog het risico dat toevoegen aan de lij st van Bosnische moslims die niet bij de VN in dienst waren door de Bosnische Serviërs zou worden ontdekt, waar- door ook het leven van de andere mensen op de lij st gevaar zou lopen. Quo Vadis, Aïda biedt vanuit Bosnisch perspectief een indringende kij k


op een persoonlij ke en collectieve tragedie. Het is een belangrij ke film die het thema genocide wereldwij d op de agenda wil zetten en die terecht ook aandacht vraagt voor pij nlij ke situatie waarin veel nabestaanden in Bosnië moeten leven. Helaas heeft de filmmaker wat betreft de verbeelding van de rol van Dutchbat niet voor nuance, maar voor zwart-wit gekozen. Dutchbatters worden overwegend als slap, onbetrouwbaar, naar moslims onbuigzaam en naar Serviërs mee- gaand en meewerkend afgeschilderd. Hierbij is zelfs niet geschroomd een voor Dutchbat kwetsende scene te verzinnen, cruciale gebeurtenissen te verhullen of uit de historische context te halen. De film zal zodoende het de afgelopen jaren juist wat positiever geworden publieke beeld van Dutchbat schade toebrengen. Dat is jammer en het vergroot de afstand tussen Dutchbatters en nabestaanden, waar er juist behoefte is aan verbinding. Aïda en alle nabestaanden van de genocide verdienen wereldwij d alle begrip en steun. Iets meer begrip en steun voor de Dutchbatters waren in deze film echter ook op hun plaats geweest!


Martin Elands


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76