58


Herdenken


‘Steun en betrokkenheid zij n beschermende factoren bij verlies’


De kracht van herdenken


Al meer dan 25 jaar herdenken zes Limburgse Jagers ieder jaar de dood van hun kameraad Frank Janssens. Als zij n graf geruimd dreigt te worden,


gaan ze tot het uiterste om de grafsteen veilig te stellen. Psycholoog Bertine Mitima-Verloop (ARQ) gaat dieper in op deze actie en vertelt over het belang van rituelen en herdenken bij rouwverwerking. Tekst Johan Kroes Illustratie Getty Images


In het najaar van 1995 gaan de Limburgse Jagers op oefening naar het Duitse Vogelsang. Ze bereiden zich voor op een uitzending als onderdeel van de NAVO Implementation Force (IFOR1). Op 17 november, de eerste dag van de oefening, slaat het noodlot toe. Langeafstandsschutter Frank Janssens komt op tragische wijze om het leven, vlak bij het oefendorp Wolfseifen. Hij wordt begraven in Zwijndrecht in aanwezigheid van zijn kameraden van het 2e peloton. Sindsdien bezoeken zij ieder jaar op 17 november zijn graf en leggen een krans of bloemen in de Limburgse Jagers-kleuren.


I checkpoint


Mitima: ‘Uit onderzoek blijkt dat als je herinneringen kanaliseert, dus op een gestructureerde manier en in een bepaalde context naar boven laat komen, dat kan helpen bij het omgaan met verlies’, zegt psycholoog Bertine Mitima. ‘In dit geval is 17 november een logische datum om samen bij het verlies stil te staan en ruimte te geven aan emoties. Het hebben van een vaste dag van herdenken kan ook op andere momenten in het jaar rust geven.’


In 2019 horen de kameraden van Frank Janssen dat zijn graf geruimd gaat worden. Ze willen koste wat kost voorkomen dat de steen wordt vernietigd. Het idee ontstaat om de grafsteen van Frank te plaatsen op de plek van overlijden op het oefenterrein. Op 17 november 2019 reizen de zes ex-Lim- burgse Jagers met steen en al af naar de Eifel, uiteraard met goedkeuring van de familie.


Dat de kameraden van Frank Janssen tot deze actie zijn overgegaan verbaast Mitima niet. ‘Bij het ruimen van een graf kun je het gevoel krijgen dat die naam wordt uitgewist. Door de grafsteen naar een andere plek te verhuizen, leeft die persoon als het ware voort. Dat noemen we in de wetenschap ‘levende doden’. Zolang


‘Een vast moment om te herdenken kan de rest van het jaar rust geven’


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76