30


je een navelbreuk hecht. ‘Fantastisch,’ zegt hij, ‘om zo in het veld met dieren bezig te zijn.’ Van het lawaai afkomstig van het militaire oefenterrein, dat aan zijn graasgebied grenst, heeft hij geen last. ‘Defensie informeert me als ze herrie gaan maken, dus ik weet wat ik kan verwachten.’ Ex-collega’s regelden een ‘pipowagen’: een houten huisje op wielen, met stroom, een koelkast en verwarming, waar hij bij al te bar weer in kan schuilen.


Doorzetter Het solitaire van het herdersambacht hindert hem niet, integendeel. ‘Als mens heb je contact nodig, maar daar ontbreekt het mij niet aan. En ik ben sociaal een beetje gemankeerd. Met de hele dag mensen om me heen zou ik niet functioneren. Dit is voor mij een goed evenwicht. Ik heb een dag- besteding, leer veel en doe iets wat ik zinvol vind’. vertelt hij enthousiast. ‘De schaapskudde is, door het graasgedrag van de dieren, ook nog eens goed voor de biodiversiteit van de heide.’ In Centrum’45 is hij wel eens bang


checkpoint


‘Ik was wel eens bang dat er niets van me over zou bijven’


geweest dat er niks meer van hem over zou blijven als hij zijn militaire identiteit achter zich zou laten. ‘Maar ik heb nog zoveel in me dat ik kan benutten.’ Tom vindt dat zijn buurman en vriend zijn militaire jas dan wel heeft uitgetrokken, maar daar een aantal goede dingen van bewaard heeft. ‘Je bent nog altijd een enorme doorzetter.’ Met vrienden, familie en enkele vrij- willigers – burgers en militairen van de SVBZO (Stichting Veteranen Brabant Zuid Oost) – werkt het tweetal sinds enige tijd aan de bouw van een stal voor de schapen. Die gaat functioneren als nacht- en kraamverblijf.


Omdenken Het verstevigen en benutten van zijn netwerk, zegt Andries, is cruciaal geweest voor zijn herstel. Zijn vrouw Nancy verdient een speciaal woord van lof, vindt hij. ‘Het is een godswonder dat zij bij mij gebleven is. Maar ook Tom, mijn honden, een vriendin die me boeken aanreikt, de vrijwilligers van Defensie – ze hebben mij met z’n allen gered.’ Ja, Defensie hoort bij het netwerk van een veteraan, beklemtoont hij. Ook hulp kunnen aanvaarden is van belang geweest. ‘Ik heb daarvoor moeten omdenken. Maar het kan: zelf de regie houden én je openstellen voor steun.’ Tom vult aan: ‘Andries zegt wel eens tegen me dat hij het moeilijk kan verdragen als iedereen voor hem aan het werk is. Maar ik heb gezien hoe fi jn mensen het vinden iets voor een ander te kunnen doen. Je gééft mensen ook iets door ze om hulp te vragen. Dit hele project illustreert voor mij dat mensen samen heel veel voor elkaar kunnen krijgen.’


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76