12


Onderonsje tij dens de oefening van de Koninklij ke Luchtmacht.


kunt praten over wat je gezamenlij k hebt meegemaakt, kan dat helpen bij de verwerking van traumatische gebeurtenissen.’


Keerzij de Er is een keerzij de. Waar zich groepen vormen, worden ook mensen buiten- gesloten. ‘Buitensluiting zie je op individueel niveau’, vertelt Ambaum. ‘Dat slaat diepe wonden bij degene die buitengesloten wordt. Maar je ziet het ook op groepsniveau. Dan ontstaat een sterke concurrentie tussen – ik noem maar wat – compagnie Alfa en compagnie Bravo, bij na een stammenstrij d. Dan deugt er niets van die andere compagnie, volstrekt irra- tioneel, maar wel diep doorvoeld. Als compagnieën dat gevoel erg serieus nemen, ontstaat polarisatie en krij g je slechtere resultaten.’ Groepsdruk – peer pressure – kan zelfs bescha- digend werken. ‘Als van je verwacht


‘Hoe groter de te overbruggen verschillen, hoe sterker de band ’


wordt dat je een groepsgeheim bewaart, terwij l je morele kompas de andere kant op wij st, ontstaat gewetensnood. Daar kun je veel last van hebben.’ En misschien minder ingrij pend, maar wel aanwezig: het gemis. ‘De verbondenheid die je in het leger voelde, vinden veel veteranen niet terug in de burgermaatschappij ’, vertelt De Reuver. ‘Ze ontdekken dat de meeste mensen toch vooral voor zichzelf leven, veel meer nog dan ze dachten. Dat gemis aan verbonden- heid kan integratie in de burgermaat- schappij tegengaan.’


Mannen en vrouwen Het woord kameraadschap roept bij velen vooral beelden op van mannen die met de arm om elkaars schouder richting een voetbalveld of de kroeg lopen. Bestaat kameraadschap ook onder vrouwen? Of beleven vrouwen, zoals veel psychologen beweren, meer vriendschap dan kameraad- schap? De Reuver: ‘Uit onderzoeken die gedaan zij n in de Verenigde Staten weten we dat vrouwen in het leger daar minder kameraadschap ervaren. Uit ons eigen onderzoek blij kt daarentegen geen verschil. Ik heb gesproken met vrouwen die juist wel een uitgesproken gevoel van kameraadschap hebben ervaren, maar ik kan het niet wetenschappelij k verantwoorden, daarvoor waren het te weinig vrouwen. Mij n indruk is: als je eenmaal bewezen hebt dat je je mannetje staat, dan ben je een van de kameraden. Ook Ambaum meent dat mannen en vrouwen prima buddy’s kunnen zij n. ‘Mannen en vrouwen verschillen wel in de manier waarop ze contact hebben en in de behoefte tot


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76