22
In de hedendaagse oorlogsgenees- kunde werken artsen aan ‘damage control surgery’ (DCS) bij slachtoffers met veel verwondingen. De term DCS is afkomstig uit de Amerikaanse marine. Het betekent dat een gehavend schip met minimale repa- raties de haven kan bereiken. In de militaire geneeskunde houdt dit in dat een zwaargewonde stabiel gemaakt wordt zonder meteen de aanwezige letsels definitief te herstellen. Als bijvoorbeeld het bloeden van een lever niet is te stoppen, dan ‘packen’ ze de lever met gazen. Ze geven daarmee tegendruk aan de lever waardoor het bloeden meestal stopt. Het is een korte ingreep in de operatiekamer. Vanwege de snelheid wordt erger voorkomen. Pas daarna wordt gekeken wat er nog meer gedaan
moet worden. Dit is een typisch voorbeeld van militaire heelkunde: zo snel mogelijk de patiënt stabiliseren en dan na 24 of 48 uur opnieuw opereren. Inmiddels gebruiken artsen in de civiele geneeskunde deze werkwijze ook bij ernstig gewonde patiënten met verschillende letsels. Bijvoorbeeld bij een verkeersslachtoffer dat naast inwendig letsel een gebroken been heeft. De patiënt krijgt eerst een fixateur, een metalen plaat, om het ledemaat te stabiliseren. Later wordt hij opnieuw geopereerd om de breuk te repareren.
gewonde af?
Welke weg legt de
Chrystal meth
Soms blijkt een medicijn toch geen wondermiddel te zijn. Dat ondervonden Duitse soldaten. Zij moesten in WO II uren, zelfs dagen aaneen in touw zijn. Een normaal lichaam kan dit niet
aan. Daarom slikten ze massaal Pervitin (een pepmiddel) en chrystal meth. Na vier dagen op
de been te zijn geweest, waren de soldaten op en konden ze alleen nog maar slapen. Het middel is verslavend en er werd flink van ingenomen. De soldaten die de oorlog overleefden moesten
afkicken. Pepmiddelen zijn nu verboden in het Duitse leger.
In het veld word je als eerste verzorgd door de medic, een militair met een Pre Trauma
Life Support-opleiding. Daarna is er het role-2-hospitaal waar de eerste medische zorg wordt geleverd. Het is er in eerste instantie voor ledemaatver-
wondingen en levensreddende handelingen. Wanneer je meer
intensieve zorg nodig hebt, ga je naar een role-3-ziekenhuis. Hier werken behalve chirurgen ook
dokters van andere specialismen. Mocht je lichtgewond zijn, dan kun je naar de role-1-faciliteit.
Daar is de huisarts die getraind is in eerstelijns traumaopvang.
De role 1 is dichtbij de eenheid. Er is een beperkte bedcapaciteit en er zijn geen mogelijkheden voor langdurige opnamen.
Veiligheidscultuur Maar er is meer dat civiele zieken- huizen hebben geleerd van de militaire geneeskunde, zoals triage. In het kort komt het erop neer dat wordt gekeken wie er het eerst geholpen moet worden. Een gewonde militair krijgt eerst de levensreddende zorg op locatie en daarna uitgebreide zorg, bijvoorbeeld een operatie, in een veldhospitaal. De selectiecriteria zijn in de loop van de tijd wel veranderd. In de Napoleontische oorlogen werden lichtgewonden als eerste geholpen, zodat zij meteen weer konden gaan vechten. Daarna waren pas de zwaar- gewonden aan de beurt. Een verder geperfectioneerd selectiesysteem is nu op vrijwel alle spoedeisende hulpaf- delingen ingevoerd. Defensie is op meer gebieden een voorbeeld voor de hedendaagse civiele geneeskunde. Zo bedacht chirurg en voormalig Apache-vlieger Marck Haerkens hoe een betere veiligheids- cultuur en minder incidenten mogelijk zijn op de intensive care, in de ope- ratiekamers en op de spoedeisende hulp. Dat is mogelijk als zorgverleners in operatiekamers worden getraind in het praten op een militaire manier. Om incidenten te minimaliseren, wordt in de militaire luchtvaart gewerkt met het teamconcept crm (crew resource management). Het leert luchtmachtvliegers om onderling beter te communiceren om de kans op menselijke fouten te minimaliseren. Het gaat er daarbij om dat een teamlid bevestigt wat hij of zij hoort. Een aantal ziekenhuisafdelingen
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76
