Dossier


21


Oorlog als leerschool


Tekst Ingrid Lutke Schipholt Illustratie XF&M


De oorlogen in de 19e en 20e eeuw kenden enorme hoeveelheden gewonden en zieken. Mede daardoor kregen nieuwe chirurgische technieken en bijvoorbeeld de ontwikkelingen op het gebied van anesthesiologie een boost. Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog moesten artsen anesthesie toedienen aan zwaarge- wonde patiënten in shock. Gebrek aan kennis en de juiste hulpmiddelen gingen gepaard met hoge sterfte. De Britse longarts Sir Geoffry Marshall knutselde een apparaat in elkaar dat


D


hierin verbetering moest brengen. Tot dan toe werden soldaten verdoofd door een masker met een gaasje waarop ether werd gedruppeld. Werd er te weinig gedruppeld, dan kwam de patiënt te snel bij. Het apparaat van Marshall zorgde ervoor dat patiënten een adequate dosering kregen van lachgas, zuurstof en ether. Het lachgas had ook een pijnstillende werking, in tegenstelling tot ether. Na de oorlog werd zijn uitvinding geperfectioneerd en ook gebruikt in de burgergeneeskunde.


Gezichtsreconstructie Ook kno-arts Harold Gillies raakte geïnspireerd door de oorlogsge- wonden van de Eerste Wereldoorlog. Hij perfectioneerde de operatietech- nieken voor gezichtsreconstructie op een creatieve manier. Hij haalde huid in de juiste vorm elders van het lichaam en wist deze huidflap inclusief een bloedvat voor de bloedvoorziening te transplanteren naar het gehavende gezicht. Zijn technieken worden vandaag de dag nog gebruikt. Gillies en zijn collega’s voerden meer dan 11.000 operaties uit bij ruim 5000 patiënten. Ook Nederland droeg bij aan medische experimenten om gewonde


Er werd veel geëxperimen- teerd om gewonde militairen te helpen


militairen te helpen. Johannes Esser wordt gezien als de grondlegger van de Nederlandse plastische en reconstructieve chirurgie. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werkte hij als oorlogschirurg voor de Centralen. In de kampen waarin tijdens en na de oorlog duizenden verminkte jonge mannen werden ondergebracht, ontwikkelde hij theorieën over door- bloeding, zenuwen en anatomie van het gezicht en technieken die vandaag nog steeds worden uitgevoerd.


Gehavend schip Het ontstaan van de moderne oorlogsvoering met zijn grote hoeveel- heden slachtoffers liep vrijwel gelijk met de opkomst van de moderne geneeskunde. Artsen die nabij het slagveld werkten, konden hun behan- delingen op veel mensen uitvoeren en verbeteren. Zij hadden immers de beschikking over veel gewonden.


Oorlog brengt onmetelijke ellende met zich mee en tegelijkertijd vloeien er grensverleggende medische ontwikkelingen uit voort. Dat is al meer dan honderd jaar het geval.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76