spenen op 6 weken 10


0 1 2 3 4 5 6 7 8 9


spenen op 8 weken 0 10 20 30 40 leeftijd (dagen)


Figuur 1 – Metaboliseerbare energieopname (energie die wordt omgezet in groei) bij spenen op zes en op acht weken (bron: Eckert)


stapsgewijs of abrupt afbouwen – het beste zou werken’, vertelt Leal. Uit het onderzoek blijkt dat jongvee ge- baat is bij een hoog voerschema, laat af- spenen en onbeperkt droogvoer geduren- de de periode van afspenen. ‘Met een gewicht van 90 tot 95 kilo bij afspenen heeft een kalf pas echt een goede start,’ zegt Eile van der Gaast, productmanager young animal feeds bij Trouw Nutrition. ‘Dat is essentieel om uiteindelijk op der- tien maanden te kunnen insemineren, af te kalven rond 22 maanden en meer melk te kunnen produceren. Dat is alleen te be- reiken met een hoog voerschema.’


Energie uit melk halen Het jongvee in het onderzoek kreeg ofwel een hoog voerschema met vier liter kunst- melk per gift, ofwel een laag voerschema met twee liter kunstmelk per maaltijd. Leal vertelt dat een beperking van het voer – in de eerste zes tot acht weken gaat het vrijwel altijd om beperking van de hoeveelheid melk – ervoor zorgt dat een kalf alle energie uit voer gebruikt voor onderhoud en niet voor groei en aanleg van het orgaanstelsel en ondersteuning van het immuunsysteem. Dat is zichtbaar in figuur 1, waarin de beschikbare hoe-


50 60 70


0,0 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 4,5


spenen op 8 weken


spenen op 10 weken


spenen op 12 weken


345678 910111213 leeftijd (weken)


Figuur 2 – Krachtvoeropname (startbrok) bij spenen op acht, tien en twaalf weken (bron: Meale)


veelheid metaboliseerbare energie – ener- gie die wordt omgezet in groei – is weer- gegeven. ‘De traditionele gedachte achter deze voerbeperking is dat kalveren die minder melk krijgen, eerder en meer droogvoer gaan vreten. Maar dat klopt niet’, zegt Leal. ‘Een kalf zal altijd binnen twee weken droogvoer gaan opnemen, ook als het in diezelfde periode een grote hoeveelheid melk krijgt.’


Kalveren die laat gespeend worden, ne- men weliswaar in het begin iets minder startbrok op dan kalveren die vroeg ge- speend worden, maar dat is weer gelijk als beide groepen dertien weken oud zijn (figuur 2). ‘De overgang naar een ander rantsoen moet zo geleidelijk mogelijk ver- lopen’, zegt Berends. ‘De verandering van vertering van melk naar fermentatie van ruw- en krachtvoer in de pens is een grote stap. Pensontwikkeling heeft tijd en gelei- delijkheid nodig’, vervolgt ze. ‘Bij een te snelle verandering van het rantsoen on- dervindt het dier stress, darmschade en de zogenaamde speendip in groei’, ver- volgt ze. Volgens de onderzoeker is dat te voorkomen door later, in ieder geval na acht weken, te beginnen met spenen. ‘Bouw daarnaast de hoeveelheid melk ge- leidelijk, bijvoorbeeld in twee weken, af.’


Om de overgang van melk naar droog- voer soepel te laten verlopen moet er naast een hoog voerschema altijd onbe- perkt ruw- en krachtvoer beschikbaar zijn. ‘Zo wordt zowel de groei als de totale drogestofopname verhoogd’, aldus Be- rends. Gehakseld stro heeft de voorkeur vanwege de constante kwaliteit en lage gevoeligheid voor bederf. Gemalen ruw- voer of als brok verstrekt ruwvoer is min- der geschikt, omdat de fysieke structuur van ruwvoer belangrijk is voor herkauw- activiteit en pensontwikkeling.’


Protocolmatig werken Ten slotte geven de onderzoekers nog een advies mee. ‘Uit het LifeStart-onderzoek blijkt dat kalveren die in ons onderzoeks- programma volgens protocol werden ge- voerd, weinig gezondheidsproblemen en zeer lage uitval hadden’, vertelt Berends. Dat is een aanwijzing dat gestandaardi- seerde opfok, met voldoende biest, een stapsgewijze afbouw van melk, voldoende ruw- en krachtvoer en vers drinkwater, vrijwel altijd bijdraagt aan een betere jongveeontwikkeling. Ze vervolgt: ‘Voor elke veehouder is het waardevol om de jongveeopfok op een protocolmatige ma- nier aan te pakken.’ l


VEETEEL T MEI 1 2016 37


metaboliseerbare energieopname (mcal/dag)


krachtvoeropname (kg/dag)


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56