HISTORIE HZG


leven en zelfs na de dood. Het gebruik van deze twee kleuren was minstens zo belangrijk als de geometri- sche patronen. Kleurensymboliek is waarschijnlijk een van de oudste volksovertuigingen. Kleuren verbinden ons onlosmakelijk met onze cultuur en de voorgaande generaties. Het lijdt geen twijfel dat de meeste kleuren cultureel bepaald zijn.


SPIRITUELE HULP Generaties lang speelde de Rushnyk een centrale rol in het dagelijkse leven van de traditionele Slavische gemeenschap- pen. Zowel in de heidense als de christelijke tradities. Godsdienstcentra hingen letterlijk vol symbolische handdoeken, gedrapeerd om de beelden die het middel- punt waren van de heidense of christelijke verering. Voor de bevolking had een Rushnyk een spirituele kracht door de heilige, magische of voorouderlijke eigenschappen. Niet de rituele handdoek zelf had betekenis en macht, maar de patronen in combinatie met de kleuren rood en wit stonden voor spirituele hulp en bescherming. Die golden voor de ontvanger, maar konden zich tevens uitstrekken over anderen. Bijvoor- beeld de familie of de gemeenschap in bredere zin. De Rushnyks werden ingezet bij de geboorte van een kind, een huwelijk, ernstige ziekte, ongeluk en uiteindelijk het sterven, inclusief de reis naar het hiernamaals.


De patronen zorgden voor een band tussen moeder en kind


KNUFFELDOEKJE


Een pasgeboren baby kreeg naar Slavische traditie een Rushnyk, dikwijls door de moeder gemaakt. De rode patronen, met positieve levenskracht doordrenkt, zorgden voor een persoonlijke band. Tijdens een bevalling had de vrouw vaak de door haar eigen moeder gemaakte Rushnyk bij zich. Daarmee werd de lijn van moederlijke en spirituele zorg door de genera- ties heen voortgezet.


48 HZG


Rushnyk in het Museum voor Volkscultuur, Belgorod.


Wanneer een moeder stierf, bleef de emotionele band tussen moeder en kind in zekere zin bewaard door de Rushnyk. De rituele handdoek was dus veel meer dan een knuffeldoekje; hij maakte deel uit van een tijdloze traditie die de generaties van vroeger en nu met elkaar verbond.


VOOROUDERVERERING Voorouderverering komt voor in vele culturen, zo ook in de Slavische. De verhouding tussen voorou- ders en afstammelingen kent een subtiel evenwicht tussen respect en eerbied voor de doden en de invloed, bescherming, macht en leiding die deze de levenden konden bieden. De Rushnyk is als symbool van de band tussen voorouders en nakomelingen niet weg te denken bij de bijzondere en alledaagse plechtigheden die zo’n belangrijke rol speelden in de Slavische cultuur. De aardse binding was echter voorbehouden aan de vrouw. Zij was verantwoordelijk voor alle aspecten van de Rushnyk; voor het weven en borduren, de keuze van abstracte patronen en het toepassen van symbolische kleurencombinaties. Ook droeg zij zorg voor het doorgeven van de rituele handdoeken aan de volgende generatie. Vrouwen zorgden dat de spirituele en praktische band tussen voorouders en afstammelingen actief, sterk en intact bleef.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72