SHELL VENSTER MEI 4
n JUNI 2013
DOSSIER URBANISATIE
In 1950 woonde 30 procent van alle mensen in steden; in 2030 zal dat verdubbeld zijn. De vraag naar energie zal navenant toenemen. Elke dag trekken wereldwijd 180.000 mensen van het platteland naar de stad. Dit dossier schetst de oorzaken en gevolgen van de verstedelijking van de wereld. En het blikt vooruit op de toekomst aan de hand van de nieuwe scenario’s van Shell.
TEKST MARK VAN BAAL BEELD SHELL/GETTY IMAGES | MOKER ONTWERP
Sinds 2007 wonen er meer wereld- burgers in een stad dan op het plat- teland. De verstedelijking dendert ondertussen voort. Waarom blijft de stad eigenlijk trekken? En wat vergt het als er in 2050 6,3 miljard mensen in steden wonen? Zonder goede stadsplanning loeren er grote geva- ren. “Drinkwater en voedsel vormen een veel groter potentieel probleem voor steden dan energie.”
Voor westerse stedelingen met een romantisch beeld van het platteland is het moeilijk voor te stellen dat een Chinees zijn platteland verruilt voor de stad. Zeker als hij in een sloppenwijk of op een klein kamertjes op dertig hoog moet wonen en dag in dag uit achter eenzelfde machine in een lawaaiige fabriek moet staan. Toch trekken jaarlijks miljoenen Chinezen van het platteland naar de stad. Volgens het rapport World Urbaniziton Prospects van de Ver- enigde Naties (VN) wonen er in 2050 een miljard Chinezen in een stad. “ER ZIJN EEN HELEBOEL drijfveren”, zegt prof. dr. ir. Arjan van Timmeren van de TU Delft (afdeling stedenbouw van de faculteit bouwkunde). “Maar de belang- rijkste is het hebben van meer keuzes. Op het platteland, waar de armoede bovendien vaak erger is dan in de stad, is er maar één keuze: voedsel verbou- wen. Wie meer opties wil hebben, moet naar de stad. De meeste mensen willen zich nu eenmaal ontwikkelen. Ze willen meer kunnen verdienen om meer te kunnen uitgeven. Consumentisme is
de basis voor verstedelijking”, zegt de hoogleraar. VAN TIMMEREN zit in een hoge verga- derruimte van de faculteit bouwkunde in Delft, een massief bakstenen universi- teitsgebouw uit het begin van de vorige eeuw, dat letterlijk en figuurlijk gekleurd wordt door de vele maquettes en teke- ningen in de gangen. Hij vertelt over de drijfveren, gevolgen en gevaren van de voortschrijdende verstedelijking van de wereld. Aan de muur hangen meters- hoge foto’s van skylines van wereldste- den. De skyline van Shanghai bij nacht, onafzienbare rijen felverlichte kantoor- torens met schreeuwende lichtreclames, maken in ieder geval één ding duidelijk: stedelingen consumeren meer energie dan plattelandsbewoners. “WETENSCHAPPERS verwachten dat in 2050 driekwart van alle wereldburgers in steden woont”, vertelt Van Timmeren. Ter vergelijk: Nederland is voor 81 pro- cent verstedelijkt, wat het CBS definieert als minimaal vijfhonderd huizen per vierkante kilometer. Vrij vertaald: vier of meer huizen op de oppervlakte van een voetbalveld. “NAAST DE SOCIALE drijfveren is er een politieke component”, zegt Van Timme- ren. “Overheden stimuleren de trek naar de stad, omdat ze daar simpelweg meer handen willen hebben om de eco- nomische groei op te stuwen. Ten slotte is er een economisch vliegwieleffect. Groeiende steden trekken investeerders, ondernemers en ambitieuze werkne- mers aan. Deze mensen brengen weer nieuwe ideeën, innovaties en techno-
logie naar de stad, die daardoor ook economisch groeit. Ze moeten boven- dien hun verdiende geld besteden, wat nog meer ondernemers aantrekt. De toe- genomen welvaart trekt vervolgens weer nieuw kapitaal en nieuwe ambitieuze mensen aan, waardoor het vliegwiel steeds harder gaat draaien. De Ver- enigde Naties schatten dat wereldwijd tachtig procent van het Bruto Nationaal Product in steden wordt gegenereerd.” DE KOMENDE VEERTIG JAAR stijgt het aantal wereldburgers in steden verder van 3,6 (de helft van de wereldbevol- king van zeven miljard) naar 6,3 miljard (70 procent van de wereldbevolking van negen miljard), schat de VN. Steden zullen dus de komende vier decennia de volledige bevolkingsgroei plus de verdere leegloop van het platteland moeten opvangen. De groei is boven- dien volledig geconcentreerd in de zich ontwikkelende landen. Hiermee is de verdere verstedelijking van de wereld een niet-westers fenomeen. Het resultaat is megasteden. Hadden in 1970 alleen New York en Tokyo meer dan tien miljoen inwoners, vandaag kun- nen 23 wereldsteden die status claimen. New York, Mexico Stad, São Paulo, Delhi, Mumbai, Shanghai en Tokyo heb- ben intussen meer inwoners dan Neder- land. Vier megasteden liggen in Europa en de Verenigde Staten. De andere 19 liggen in Zuid-Amerika, Afrika en Azië. Het zwaartepunt van bevolkingsgroei en economische groei verschuift overdui- delijk van de ontwikkelde naar de zich ontwikkelende wereld. Doordat de ver-
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32