TOEKOMSTIGE TECHNIEK


SHELL VENSTER MEI


n


JUNI 2013 25


Shell werkt op dit moment samen met zo’n driehonderd bedrijven, overheden, universiteiten en instituten aan innovaties op energiegebied. Daarnaast zullen de komende jaren enkele honderden miljoenen dollars geïnvesteerd worden in veelbelovende technologiebedrijven. Gerald Schotman is binnen Shell verantwoordelijk voor 1,3 miljard dollar aan investeringen in innovatie, onderzoek en ontwikkeling. We vragen hem welke toekomst hij ziet voor dit soort innovatieve samenwerkingsverbanden. TEKST PETER KONTER BEELD SHELL


Chief Technology Officer Gerald Schotman heeft vanuit zijn werkkamer een mooi overzicht over de verspreid gelegen Shell-researchcentra in Rijswijk. Schotman houdt graag het overzicht. En dus schetst hij, vóór hij antwoord geeft op vragen, eerst een overkoepelende structuur. “Shell staat voor vijf grote uitdagingen. Drie daarvan bevinden zich aan de upstreamkant. Eén: je wilt vinden wat anderen niet vinden; zien wat anderen niet kunnen zien. De glasvezelsensoren bijvoorbeeld die we met PGS ontwikkelen, resulteren in verbeterd seismisch onderzoek. Twee: méér olie en gas halen uit bestaande velden – ook op moeilijker locaties of in geologisch lastiger bodems. Daarbij moet je bedenken dat de oliën die we nu ontwikkelen dikker en zwaarder zijn, en onder lagere druk uit de reservoirs komen. Drie: ontwikkelen wat anderen niet kunnen ontwikkelen. Met het Preludeproject in West- Australië scheppen we ook mogelijkheden voor LNG, vloeibaar gas, voor gebieden als de Noordpool en de Golf van Mexico. In alle voorgaande ontwikkelingen zitten uitdagingen, en dus kansen. Het vierde thema heeft betrekking op de gehele business: ‘meer doen met gas’. Vroeger knipten we grote oliemoleculen op door raffinage tot smeermiddelen, brandstof, zeep, plastics. Met de toegenomen gasreserves plakken we moleculen nu juist aan elkaar. Ook daar zitten grote technologische uitdagingen aan vast – die we niet allemaal binnen de eigen club hoeven op te lossen. Als vijfde hebben we tenslotte buiten de fossiele energie samenwerkingsverbanden met bedrijven als bijvoorbeeld Virent, op het gebied van biobrandstoffen. Bij het Amalproject in Oman genereert GlassPoint stoom uit zonne- energie voor EnhancedOil Recovery. En bij het Reachproject, ook in Oman, wordt gebruikt water gerecycled. Bij al deze projecten gaat


het niet om opdrachten verstrekken, maar om ontwikkelen in coöperatie. Samenwerken met bedrijven die complementaire inzichten kunnen verschaffen – soms op een voor Shell ongebruikelijke manier. Met innovatieve samenwerkingsverbanden investeren we in grijze cellen – die niet per se bij ons op de loonlijst staan.”


U heeft vaker gezegd dat Shell’s kracht ligt in het integreren van diverse vormen van innovatie, in waardekoppeling. Een overkoepelende visie op technologiemanagement is dan cruciaal. “Bottom line is: ‘Wat zijn de karakteristieken van een gezond bedrijf, wat is je onderscheidend vermogen? Ik moet op elk moment ons bedrijf kunnen bedienen met wat dán, op dat moment, nodig is. Soms moet dat uit de eigen koker komen, soms is samenwerking beter. Voor dat laatste komt het Massachusetts Institute of Technology de eer toe het model van innovatie-in- samenwerkingsverbanden voor nog niet concurrerende technologie geperfectioneerd te hebben. Soms formuleren we gezamenlijk vraagstukken, waarop dan wetenschappelijk onderbouwde voorstellen volgen. Het grote voordeel ervan is dat andere bedrijven zo weten wat jij belangrijk vindt. En jijzelf leert wat anderen belangrijk vinden.”


Bij schaliegaswinning worden horizontaal boren en fracking toegepast: het onder hoge druk aanbrengen van scheuren in olie- of gasvoorraden in dieper gelegen gesteentelagen met een mengsel van water, vulmiddel en chemicaliën. Hoewel de techniek al vijftig jaar lang wordt toegepast,


lijkt de publieke opinie er niet erg ontvankelijk voor. Nu is er de ‘schaliegasrevolutie’. Niet alleen Shell en TNO, maar ook DSM en Akzo Nobel en het CDA deden publiekelijk een oproep om daarover de discussie te starten. “De afwijzende houding tegenover deze nieuwe energiebron baart me zorgen. De wereldwijde energievraag zal de komende decennia met zeker veertig procent toenemen. In de huidige overgangsperiode naar duurzame energie zullen aardgas, LNG (gekoeld vloeibaar gas) en schaliegas een grote rol spelen. Europa heeft met miljarden euro’s investeringen zijn kaarten op zonne- en windenergie gezet, terwijl in de Verenigde Staten schaliegas uit voorheen ondoordringbare gesteenten voor lagere prijzen heeft gezorgd, voor banengroei én toenemende onafhankelijkheid op energiegebied. Europa loopt het risico economisch achterop te raken als het de schaliegasrevolutie aan zich voorbij laat gaan. Het is daarom belangrijk om die discussie te voeren, wat ons betreft transparant en in alle openheid. Duurzaamheid is een uitdaging op vele fronten. Laat zien wat je doet, wat je afwegingen zijn, hoe je negatieve effecten vermijdt. We zijn vóór regelgeving wereldwijd die daarbij aansluit, en willen die samen met onze stakeholders, onze belanghebbenden, op hoger niveau brengen. We moeten voorbij de ‘welles-nietes-fase’ tot echte uitwisseling komen. Duidelijkheid is de beste voedingsbodem voor discussie.”


Wat is volgens u de essentie van duurzaamheid? “Dat producten verantwoord én betaalbaar op de markt komen. Enerzijds zetten we sterk in op lagere CO2-uitstoot, anderzijds moeten


”HET ‘STEVE JOBS-GEBIED’, ZAKEN WAARVAN DE CONSUMENT NOG NIET EENS WEET DAT HIJ ER BEHOEFTE AAN ZAL HEBBEN, DAT VOORZIEN, IS EEN BIJZONDERE GAVE.“


GERALD SCHOTMAN


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32