54
Ooggetuige
Met de groeten aan uw oudste dochter.” Dat was de tekst.’ Alle mannen uit Levels peloton krabbelden hun naam erbij. De kerstkaart arriveerde in goede orde bij de koningin. ‘We zijn er tijdens een appel voor bedankt. Er was een officiële dagorder over gekomen van het koninklijk huis.’
Jeu Levels met zijn kleinzoon Thomas, kapitein bij Defensie.
kilometer voor de plek die ons was aangewezen, reden we op een mijn. Ik werd uit de carrier geslingerd, tegen een hek aan. Had ik geen helm op gehad, dan had ik waarschijnlijk niet meer geleefd.’ Met scherven in arm en elleboog en een hersenschudding kwam Levels in het ziekenhuis en ten slotte in een rustoord in Semarang terecht. Nog jaren nadien haalde hij soms een splinter uit zijn onderarm. Een leidinggevende vroeg in de jaren negentig een Draaginsigne Gewonden voor hem aan. Die kreeg hij. ‘Zo’n ding doet mij niks. De doden die we te betreuren hadden, zijn daarvoor te hard aangekomen.’
Gedragen Heimwee had Levels nooit, vertelt hij. Misschien hielpen de vele brieven die hij kreeg daartegen, soms wel tien per maand. Van vriendinnen, vrienden, zijn moeder. ‘Zij schreef me in gedragen zinnen. “Hierbij deel ik u mede dat het ons goed gaat.”’ Hij moet er nog om lachen. Zelf was hij ook een trouwe schrijver. Zelfs de toenmalige koningin mocht zich eind 1948 in een kaart van hem verheugen. ‘Ik had 25 kerst- kaarten gekocht, waarvan er nog een over was. Ik heb er Koningin Juliana, Nederland op geschreven als adres. “De groeten aan Hare Majesteit.
Uitsterven Levels denkt nog vaak terug aan de kameraadschap die hij in zijn Indië- jaren heeft ervaren. Maar hij heeft ook last gehad van zijn tijd in Indië. ‘Vooral in de eerste jaren erna heb ik vaak slecht geslapen.’ Tijd om erbij stil te staan was er niet. ‘Thuis was ik de derde van elf kinderen. Ik moest werken en droeg mijn salaris van een paar gulden bijna volledig af aan mijn vader en moeder.’ Het duurde jaren voor hij zijn kameraden weer zag. ‘We
‘ Had ik geen helm op gehad, dan had ik waarschijnlijk niet meer geleefd’
moesten eerst allemaal het leven hier weer oppakken, waren op een leeftijd dat je trouwt en kinderen krijgt.’ Sinds de jaren zeventig gaat hij geregeld naar herinneringsbijeen- komsten en reünies. Zijn bataljon sterft langzaam uit. Van zijn vroegere peloton zijn nog drie bekenden over. Die ziet hij jaarlijks op een bijeenkomst die georganiseerd wordt door de kinderen van een inmiddels overleden kameraad. Deelnemers van een ander peloton waarvan het aantal nog levenden ook langzaam afneemt, zijn inmiddels bij hen ‘geïnfiltreerd’. ‘Dan vragen die kinderen of we het nog op prijs stellen. En dan zeggen wij, ga er alsjeblieft mee door. Wij vinden het heel waardevol om elkaar te blijven zien, zolang dat nog kan.’
Fax Levels is nog één keer teruggegaan naar Indonesië. In 1988 nam hij, samen met zijn vrouw, deel aan een groeps- reis en bezocht diverse plekken die hij kende uit zijn diensttijd. Fantastisch om weer terug te zijn en contact met de mensen te hebben.’ Tijdens een verblijf op Bali was er bij de receptie van het hotel waar hij logeerde een fax voor hem binnenge- komen. ‘Er stond een zwart-witfoto op van een baby. Mijn kleinzoon Thomas was geboren.’ Met deze Thomas, inmiddels een volwassen man en kapitein bij Defensie, is Levels op 7 september naar de nationale herdenking geweest van militairen die tussen 1945 en 1962 zijn omgekomen in Nederlands-Indië en in Nieuw-Guinea. Het is een ceremonie met muziek en toespraken bij het Indiëmonument in Roermond, waarbij diverse hoogwaardigheidsbekleders hun opwachting maken. Grootvader en kleinzoon hebben een krans gelegd voor het bataljon waar Levels peloton onder viel in Indië. ‘Ik vind het eervol dat ik dat mag doen. Mét mijn kleinzoon, op wie ik behoorlijk trots ben. Tijdens de kranslegging denk ik aan de jongens die daar gesneuveld zijn. Die krans is vooral een eerbetoon aan hen.’
Herdenking Op de eerste zaterdag van
september vindt de jaarlijkse nationale herdenking plaats
van de Nederlandse militairen die tussen 1945 en 1962 in de
toenmalige overzeese rijksdelen Nederlands Oost-Indië en
Nieuw-Guinea hun leven hebben gegeven. De herdenking vond op 7 september 2019 plaats in Roermond bij het Nationaal Indiëmonument 1945–1962 in wandelpark Hattem.
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76
