meesten hadden wel kameraden ver- loren en sommigen droegen onmis- kenbaar de littekens van de oorlog.


Kantelend beeld


Het herdenken van de strijd in Indië was in Nederland eigenlijk decennia lang een taboe geweest. Indië was een ‘foute oorlog’, Nederlandse militairen hadden daar foute dingen gedaan en daarbij paste geen herden- king of eerbetoon, zo klonk lange tijd de redenering. In de jaren negentig keerde het tij. Natuurlijk, er waren Nederlandse militairen (fors) over


binnen de herdenkingscultuur in Nederland volledig geaccepteerd. Overal in Nederland? Nee, opnieuw bleef Texel achter en opnieuw was dit verre van grappig.


Een Texelse twist


WO II-monument De Goede Herder op de algemene begraafplaats in Den Burg, Texel.


de schreef gegaan. Het besef drong echter ook door dat Indiëveteranen jarenlang onder extreem moeilijke omstandigheden hadden moeten dienen en daarvoor zelf een hoge prijs hadden betaald en nog altijd betaalden. Kritiek op het toenmalige Indiëbeleid stond het herdenken en waarderen van Indiëgangers voort- aan niet langer in de weg. Ontstond er begin jaren negentig nog wel eens commotie over een lokaal Indië- monument, tien jaar later was Indië


Indëveteraan Bakker kreeg in januari 2013 nul op het rekest bij het her- denkingscomité. De meerderheid van dat comité, voorgezeten door burgemeester Giskes, vond het thema Indië voor 4 mei te beladen. Er was in de maanden daarvoor in de lande- lijke media immers vaak en fel gedis- cussieerd over nieuw onderzoek naar oorlogsmisdaden en geweldsgebruik in Indië. Het Texelse comité, kop- schuw geworden door alle eerdere commotie rond de ‘NSB-lezing’, had geen trek in nieuw gedoe. Voor Bakker en zijn medestanders, onder wie Indiëveteranen, oud-militairen en burgers met een Indische ach- tergrond, was dit antwoord onver- teerbaar. Stille diplomatie had de partijen wellicht bijeen kunnen bren- gen. De broer van Bakker stapte uit protest echter uit het comité en zocht de publiciteit. Dat was begrijpelijk, maar niet handig. Onbegrijpelijk en zeker onhandig was de uitleg van burgemeester Giskes in de Texelse Courant waarom Indië te gevoelig lag als thema voor de jaarlijkse her- denkingslezing. De gemeente en het comité stapten met dat standpunt eigenlijk twintig, dertig jaar terug in de tijd, toen het herdenken van Indië en het eren van Indiëveteranen nog min of meer taboe waren. De geschiedenis van de Texelse Indië- gangers moest volgens burgemeester Giskes maar op een andere manier over het voetlicht worden gebracht, ook om de Indiëveteranen zelf niet onnodig te belasten. De andere partij beschouwde dat vriendelijke voorstel echter als niets meer dan een doekje voor het bloeden.


Escalatie


Het mediaoptreden van beide par- tijen maakte een oplossing van het conflict vrijwel onmogelijk. Inge- zonden brieven in de lokale krant en een voor burgemeester Giskes rond- uit beledigende Telegraaf-column vol fouten van professor Smalhout stookten het vuurtje verder op. De publieke opinie koos meestal de kant van de Indiëveteranen. Wel de zoon van een NSB-burgemeester laten


spreken, maar een Indiëveteraan dat recht ontzeggen, dat viel voor de gemeente natuurlijk ook niet goed uit te leggen. Gemeente en herden- kingscomité zaten in een lastig par- ket, maar ook de pleitbezorgers van de Indiëveteranen waren intussen geen meter opgeschoten. Het conflict kende eind 2013 slechts verliezers. De strijd werd voortgezet, met als inzet de herdenking van 2014.


Toenadering?


Indië was in 2013 geen onderwerp van de herdenking op Texel en zal dat ook op 4 mei 2014 niet zijn. Het Texelse Comité 4 en 5 mei heeft de kritiek echter wel degelijk ter harte genomen. Het kiest dit jaar namelijk voor het herdenkingsthema ‘Oorlog, een keuze?’ en dat heeft een opval- lend groot raakvlak met Indië: ‘Wat doet het met mensen als ze als


Op Texel wist men al dat er tussen zwart en wit vele tinten grijs zitten


dienstplichtig militair in oorlogssitu- aties belanden? Vaak maken ze dan gebeurtenissen mee of voeren ze handelingen uit, waarover zij later weinig tot niet met anderen kunnen spreken. Zeker op latere leeftijd spe- len herinneringen aan die periode op’, zo viel in de Texelse Courant te lezen. Theologe Ciska Stark, die de herdenkingslezing gaat houden, zal in haar toespraak ongetwijfeld vaak verwijzen naar ervaringen van Indië- veteranen. Daarmee kan zij op 4 mei een brug slaan tussen de twee par- tijen. Juist voor 4 mei is Indië een prachtig subthema. Het is een onder- werp met zwart, wit en vele tinten grijs. Het is een onderwerp dat stof tot nadenken en gesprekken geeft. Het is een onderwerp dat mensen bewust maakt van verleden en heden. De themakeuze ‘Oorlog, een keuze?’ kan voor iedereen dus nog heel mooi uitpakken. Laten we hopen dat het conflict dit jaar slechts winnaars kent.


MAART 2014 51


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64