MILITAIRE VOORLICHTINGSDIENSTEN ZORGDEN VOOR VERTEKEND BEELD Censuur in


Nederlandse militairen zouden zich hier onderhouden met de lokale bevolking, maar in werkelijkheid is de pro-Nederlandse Chinese minder- heid te zien. Foto: Legerfotograaf, luitenant Ton Schilling, DLC, NA (bron: De gecensureerde oorlog, Louis Zweers, ISBN 9789057309397, Walburg Pers)


Door: Gielt Algra


“Een cynische paradox”, noemt Louis Zweers het als hij het heeft over de gevolgen van de grote invloed door de voorlichtingsdiensten van de krijgsmacht met name op de fotoberichtgeving over de strijd in Indië. In zijn boek De gecensureerde oorlog. Militairen versus media in Nederlands-Indië 1945-1949, het onderwerp waar hij eind vorig jaar op gepromoveerd is, beschrijft hij hoe de voorlichtingsdiensten om het moreel hoog te houden en het thuisfront niet te verontrusten schokkende beelden niet vrijgaven voor publicatie.


T 12 MAART 2014


erwijl schokkende beelden werden tegengehouden, werden foto’s die een heel vriendelijk beeld weer-


geven juist wel vrijgegeven en die beelden vonden hun weg naar de kranten en weekbladen in Neder- land. “Ze stonden niet stil bij de tol die daarvoor betaald zou worden”, aldus Zweers. “Het was pijnlijk voor de soldaten die terugkeerden. Er was een beeld gecreëerd alsof het allemaal wel meeviel, terwijl velen betrokken waren bij een guerrillaoor- log in de binnenlanden van Java en Sumatra. Dit heeft geleid tot onbe- grip voor de Indiëveteranen.” Er kwamen natuurlijk wel berich- ten over wat er werkelijk allemaal gebeurde in Indië, dat werd per brief meegedeeld door Nederlandse mili- tairen die wel vonden dat men op de hoogte moest blijven in Nederland. Zweers: “Dan stond zo’n brief in De Groene, Het Parool, Vrij Nederland of De Waarheid, dat waren de kranten en tijdschriften die nog wel eens dit


soort brieven opnamen. Maar dan was er voor de gemiddelde lezer, als die al deze kranten of weekbladen las, nog steeds geen beeld bij. Het bleef te abstract, ook als men wel begreep dat het ‘allemaal niet zo pret- tig’ was wat er in Indië gebeurde. Die berichten werden ook tegengespro- ken door de voorlichtingsdiensten.”


Zelfcensuur


Ook de militairen zelf deelden vaak de mening dat ze het thuisfront niet al te ongerust moesten maken, dus pasten ze in hun brieven vaak een vorm van zelfcensuur toe, legt Zweers uit. Hij wijst erop dat het toen helemaal niet gebruikelijk was om over een camera met voldoende filmpjes te beschikken. Diegenen die dat wel hadden, kozen echter vaak andere taferelen dan die beelden die met de verschrikkingen van de oorlog te maken hadden. De uitzonderingen, zoals de executiefoto’s die onlangs de Nederlandse pers hebben gehaald, noemt Zweers dan ook ‘een toevalstreffer’.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64