18


WEEK 24-25 15 JUNI 2016


Boek: ‘Rein de Jong. Van beurtvaart tot wegtransport’


HEERDE Onlangs is het boek ‘Rein de Jong. Van beurtvaart tot wegtransport’ gepubli- ceerd. Varen en rijden; in menig transport- bedrijf in Nederland komen beide activitei- ten in de bedrijfsgeschiedenis voor. Geregeld of ongeregeld vervoer over het water leidde in de eerste helſt van de vorige eeuw vaak tot transport over de weg. Een wegtransport- bedrijf met zo’n ‘nat’ verleden was Rein de Jong in Heerde.


Auteur Willem Vermeulen uit Zeist dook in de archieven, sprak met leden van de familie De Jong en interviewde enkele tientallen voormalige werknemers. De oogst van zijn jarenlange zoek- en spitwerk resulteerde in een omvangrijk boekwerk. In ‘Rein de Jong. Van beurtvaart tot wegtransport’, heeſt Ver- meulen in 352 pagina’s en meer dan 500 foto’s en documenten de menselijke en zakelijke ge- schiedenis van het Heerder bedrijf vastgelegd, beginnend met de generaties De Jong die de transportkost verdienden als schippers.


Binnenvaart Het varende verhaal van de familie De Jong begint omstreeks 1800, toen de in Putten geboren Derk de Jong een vrachtschip voor de binnenvaart aanschaſte. Een zoon van Derk, ook Derk geheten, liet in 1850 een zeiltjalk bouwen, de ‘Vrouwe Gerretje’, en begon een beurtvaartdienst tussen Apeldoorn en Rotter- dam. Een van zijn kinderen, Gerrit Jan, koos in 1894 eveneens voor het beroep van schipper en ging een geregelde dienst varen tussen Apeldoorn en Kampen, over het Apeldoorn- sch Kanaal. Gerrit Jan trouwde in hetzelfde jaar met bakkersdochter Maria Hugina van der Meulen uit Kampen. Naast vier dochters schonk Maria Hugina hem drie zoons: Dirk, Rein en Gerrit. Evenals zijn grootvader Derk zette Dirk een beurtvaart tussen Apeldoorn en Rotterdam op. Dat gebeurde in 1925. In 1927 ging Rein met een eigen schip meevaren. Twee jaar later kwam er een derde schip bij en trokken de broers een zetschipper aan. Gerrit volgde in 1932 met een vierde schip. Alle schepen droegen de naam ‘Risico’, gevolgd door een nummer (I tot en met IV). In 1933 breidden de drie broers hun activiteiten uit met een wegtransporttak. In Heerde kwam een vestiging aan het Apeldoornsch Kanaal, vanwaaruit een autolijndienst op Rotterdam werd onderhouden. In 1937 zaten er voor deze dienst dagelijks 13 wagens op de weg. Na de


De ‘Risico IV’ vaart in 1933 met een forse deklading in de Leuvehaven in Rotterdam. Op de roef staat de Rotterdamse agent van de gebroeders De Jong, met naast hem, op het trapje, Rein de Jong, die zijn in mei 1931 geboren zoon Jan op de arm heeſt. Op het bord boven de roef staat als beurtvaartverbinding voor het gemak ‘Vaassen-Rotterdam’ vermeld; de officiële naam van de beurtvaart was ‘Apeldoorn (Loosche Brug)-Rotterdam’.


oorlog, die het bedrijf met veel kleerscheuren overleefde, stapte Gerrit uit het bedrijf. Dirk en Rein stootten de schepen af en richtten zich geheel op ongeregeld vervoer over de weg. In 1953 besloten Dirk en Rein hun samenwerking te verbreken. Beiden gingen – als buren aan de Veerstraat – met een eigen bedrijf verder. In 1979 kwam ‘Dirk’ na 26 jaar zelfstandig functioneren weer bij ‘Rein’.


Hattem, 1933. De ‘Risico III’ van Dirk de Jong ligt aan de kant voor het innemen en uitladen van vracht. De ‘Risico’ heeſt veel deklading aan boord.


Leven op 10 m2 ‘REIN DE JONG. Van beurtvaart tot wegtrans- port’ is opgebouwd uit tekstdocumentaires en reportages. Binnen deze onderdelen is veel plaats ingeruimd voor anekdotes en bijzon- dere voorvallen. In de reportages komen familie- en personeelsleden aan het woord of worden speciale gebeurtenissen in tekst en/ of fotografie belicht. Willem Vermeulen: “Een van de reportages is de uitwerking van de gesprekken die ik nog heb kunnen voeren met Marie Hille-de Jong, het lid van de familie De Jong dat in 1913 was geboren. Zij was de jong- ste zuster van Dirk, Rein en Gerrit de Jong. Tot haar negentiende voer zij met haar vader Gerrit Jan tussen Apeldoorn en Kampen, op het beurtvaartschip ‘Eendracht’. Zij wist nog precies hoe die beurtvaart plaatsvond, wat en waar haar vader laadde en loste, hoe de con- tacten met de klanten verliepen en wat een beurtvaarder onderweg allemaal tegenkwam. Zij vertelde prachtige anekdotes over het leven aan boord en de gebeurtenissen op en langs het Apeldoorns Kanaal. Die zijn allemaal in het boek terug te vinden. In een andere reportage maakt de lezer in tekst en fotografie nader kennis met een van de vier ‘Risico-sche- pen’. Daar gaat het vooral om het dagelijkse leven aan boord. De broers Dirk, Rein en Gerrit de Jong woonden met hun complete gezinnen op hun beurtvaartschepen. Gerrit beschikte op zijn ‘Risico’ over een leefruimte van 10 m2. Daar woonde hij met vrouw en vier kinderen!”


Familiearchieven Van de schepen heeſt de auteur veel in fami- liearchieven teruggevonden, zowel in de vorm van fotografie als van originele documenten. Zo bleken nog alle officiële stukken aanwe- zig te zijn van het herstel van de ‘Risico III’ in 1940. Dit schip lag tijdens het bombardement van Rotterdam samen met de ‘Risico I’ in de Leuvehaven. Beide liepen zware brandschade op. Na de oorlog speelden de transportacti- viteiten van het bedrijf zich uitsluitend op de weg af. De vier ‘Risico’-schepen hadden toen plaatsgemaakt voor trekker-opleggercombi- naties. Het ‘natte’ verleden werd echter nooit vergeten, getuige een kunstwerk op de gevel van het bedrijfspand aan de Molenweg in Heerde: een symbolische compositie van een schip en twee trekkers met een huif- en een tanktrailer.


Het boek is voorzien van een stevig (hard) omslag met een linnen rug. De verkoopprijs is 39,95 euro, ISBN 978 90 800423 0 8. De trans- portbiografie is rechtstreeks bij de auteur/ uitgever te verkrijgen door het bedrag over te maken op IBAN: NL90 RABO 0151 3932 22, t.n.v. Uitgeverij Willem Vermeulen, Zeist, on- der vermelding van ‘REIN DE JONG’, het aantal exemplaren en het adres waar de bestelling naartoe moet worden gezonden.


Meer informatie over het boek te vinden op www.uitgeverijwillemvermeulen.nl


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30