vakinhoud 35 Een witte plek onder de tong BEELDSPRAAK


WAT ZIE IK? Bij een 62-jarige man, die enkele jaren niet op controle is geweest, valt een scherp begrensde, niet-afschraap- bare wite plek aan de rechtkant onder zijn tong op, zo’n twee bij een centimeter in omvang. De plek is onregelmatig van vorm, iets verheven en voelt zacht- elastisch aan. De man heeſt er geen klachten van en weet niet hoe lang de plek er al zit. Elders in zijn mond zijn geen afwijkingen aan gingiva of mucosa. U voelt geen scherpe linguale tandranden die daar frictie kun- nen veroorzaken en de man heeſt een normaal gezicht zonder wratachtige huidafwijkingen. Hij is gezond, gebruikt alleen een plastablet tegen hoge bloeddruk, rookt niet en in zijn familie komt zelden kanker voor.


WAT IS HET? Klinisch gaat het om een wite plek die niet past bij een frictielaesie, een vanaf de jeugd in de wangen optre- dende white spongue nevus of het diffuse leukoedeem. Per exclusie kan het dus een leukoplakie genoemd worden. Deze plek ziet er homogeen uit en voelt soepel aan, is dus niet verdacht voor een maligniteit. Bij biop- sie bleek sprake van een Glycogene Acanthose. Dat is een goedaardige laesie, die meestal tijdens endoscopie als kleine wite plekken toevallig in de distale slokdarm wordt aangetroffen. Histologisch gaat het om hyper- plastisch epitheel met karatinocyten die vol glycogeen ziten. Soms wordt het bij een slecht ingestelde suiker- ziekte gezien. Als er meerdere plekken voorkomen, met name op de gingiva, is het typisch voor het Cowden Syndroom, dat wordt veroorzaakt door een mutatie in het PTEN gen. Dat is een erfelijke ziekte waarbij goed- aardige tumoren (zogenaamde hamartomen) van gezichtshuid, slijmvliezen en in organen ontstaan. Die


NEDERLANDS TANDARTSENBLAD jaargang 72/19, 24 november 2017, www.ntdigitaal.nl


kunnen maligne ontaarden in vooral schildklier- en borstkanker.


WAT DOE IK? Voor een wite plek van het mondslijmvlies heeſt u extra aandacht, omdat zich ieder jaar uit een paar pro- cent van de leukoplakieën een plaveiselcelcarcinoom ontwikkelt. Het wordt geadviseerd om uit een wite plek die u niet kunt verklaren door roken of wrijving, een biopsie te nemen. Dit om de mate van atypie of displasie vast te stellen, wat een aanwijzing voor pre- maligniteit is. Daarvoor kunt u zonder spoed ook door- sturen naar de mka-chirurg. Van Glycogene Acanthose in de slokdarm is geen maligne ontaarding bekend. Omdat de patiënt de plek verwijderd wilde hebben, is in lokaal anesthesie een CO2-laser verdamping ver- richt. Dat bleek zeer effectief en zonder litekenvor- ming. Een jaar later was de laesie niet terug gekeerd.


DR. ROBERT VAN ES bespreekt in deze rubriek afwijkingen rond en in de mond. De nadruk ligt op het herkennen van de afwijking en het zo nodig behandelen ervan of, waar zinvol, verwijzing naar meestal de mka-chirurg. Literatuur Nishizawa A, etal. Cowden syndrome: a novel mu- tation and overlooked glycogenic acanthosis in gin- giva. Br J Dermatol 2009;160:1116–18 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/ PMC3027323/


Montebugnoli L etal. Glycogenic acanthosis pre- senting as leukoplakia on the tongue BMJ Case Rep. 2010:bcr0120102634.


NEDERLANDS TANDARTSENBLAD jaargang 72/19, 24 november 2017, www.ntdigitaal.nl


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52