Nasza powszednia wieża babel


Jaki język wybrać? Pomyślny rezultat dwu- lub wielojęzycznego wychowania zależy od wielu czynników. Na pierwszy plan wysuwają się tu takie aspekty jak: nastawienie rodziców do języka ojczy- stego i języka otoczenia, status socjalny ję- zyka, bądź jęzków używanych w rodzinie jak również stopień przychylności otoczenia do wychowania w dwujęzyczności. Bez względu na skomplikowanie sytuacji wychowaczo-ży- ciowych centralną rolę odgrywać będzie za- wsze motywacja rodziców i ich otwarcie się na język i kulturę kraju w którym przyszło im zamieszkać. Przestańmy jednak bujać w ob- łokach teorii i zejdźmy teraz na ziemię, aby oprzeć stopy na gruncie wskazówek prak- tycznych. W zaprezentowanym przeze mnie w ostanim numerze zestawie dziecięciu prak- tycznych wskazówek przy wychowaniu w dwu- języczności pierwsze miejsce zajmuje zasada naturalnego podziału języków.


Wcześnie i świadomie Wszyscy specjaliści, teoretycy ale przede wszystkim praktycy podkreślają wagę świa- domej i konsekwentnie realizowanej decyzji o tym, w jakich językach rozmawiać z naszymi dziećmi. Decyzja ta powinna zapaść możliwie jak najwcześniej, nawet jeszcze przed naro- dzinami dziecka gdyż, jak dowodzą badania prenatalne, już w brzuchu matki dziecko jest w stanie odróżnić język matki od języka obce- go (na ten temat można dużo poczytać w in- ternecie). Tu jedak rodzi się pytanie, na jakiej podstawie zdecydować o przypisaniu języków na całe życie? Odpowiedź na nie jest zaska- kująco prosta i wręcz sprzyja naszej wygo- dzie! Zwłaszcza, że czasy się nieco zmieniły i w Niemczech przeważa obecnie przychylne podejście do wielojęzyczności. Inaczej było 20 czy 30 lat temu ale to osobny rozdział. Naszym dzieciom chcemy dać od siebie jak najwięcej, chcemy dać siebie, ale jak możemy to zrobić w języku, w którym nie jesteśmy sobą? Dla- tego w relacji z dzieckiem używajmy języka ojczystego, swojego najmocniejszego języka, tego w którym czujemy się sobą i potrafimy najlepiej wyrazić emocje, opisać potrzeby, wyjaśniać swiat, zadawać pytania, żartować, śpiewać, modlić się, liczyć czy przeklinać... Ale chwileczkę, przecież dopiero co przyjechali- śmy do Niemiec i zamierzamy tu zostać, chce- my uczyć się niemieckiego i naszym dzieciom zagwarantować jak najlepsze warunki rozwoju, to dlaczego mamy rozmawiać z nimi po polsku? A kto nauczy ich niemieckiego? Nie chcemy by nasze dzieci miały trudności tak, jak my... Takie


i podobne uwagi słyszałem już nie raz. I wcale się im nie dziwię. Odpowiadam jednak, że aby nauczyć się niemieckiego, czy jakiegokolwiek innego języka obcego trzeba dobrze mówić w języku pierwszym (ojczystym).


Język dominujący My rodzice jako już dorośli ludzie na fundamen- cie wypracowanych w mowie ojczystej kompe- tencji językowych, poznajemy i usprawniamy kompetencje komunikacyjne w innych – dla nas nowych, obcych językach. Przekazujemy naszym dzieciom wzór mowy i całą jej złożo- ność, dajemy narzędzia komunikacyjno-po- znawcze najwyższej jakości, jednakże gwa- rancją tej jakości jest to, że sami posługujemy się naszym najsilniejszym językiem. Niemiec- kiego nasze dzieci nauczą się na placu zabaw, w przedszkolu czy w szkole, po prostu z oto- czenia – a trzeba wiedzieć, że język otoczenia jest w literaturze fachowej określany mianem języka dominującego czy też silniejszego. I najpóźniej w szkole podstawowej zorientuje- my się, że syn czy córka zaczyna swobodniej czuć się w niemieckim niż polskim. Wtedy już nie będziemy się martwić, że dziecko będzie narażone na trudności ze względu na słabe opanowanie niemieckiego, wtedy zaczniemy się martwić o język polski. Przygotujmy się więc lepiej na ten moment i pamiętajmy, że to my musimy pielęgnować komunikację w języ- ku ojczystym. Natomiast jeżeli nigdy nie zada- waliśmy sobie pytania, w jakim języku mówić z dzieckiem, bo było to dla nas oczywiste, że będzie to nasz pierwszy język, to bardzo do- brze. Pamiętajmy jednak żeby trzymać się tego naturalnego przypisania konsekwentnie. Powyżej przedstawiłem tylko jeden, w sumie najprostszy przykład naturalnego podziału na języki: polski jako język rodziny i niemiecki jako język otoczenia (język dominujący).


Mnogość pytań Co zrobić w przypadku, kiedy rodzina jest mieszana polsko-niemiecka lub na przykład polsko-francuska albo jeden z rodziców sła- biej lub wcale nie mówi po polsku? Czy warto decydować się na trójęzyczne wychowywanie dzieci? Jak zachwowywać się w sytuacjach, kiedy spotykamy znajomych z dziećmi, którzy (i które) nie mówią po polsku? Czy możemy w jednej rozmowie z dziećmi używać dwóch języków? Czy wiek dzieci ma znaczenie w przypadku rozwijania wielojęzyczności? I wreszcie, jakie są różnice między językiem ojczystym, pierwszym, drugim i obcym. O tym wszystkim również w kontekście drugiej prak-


tycznej wskazówki dotyczącej konsekwencji w posługiwaniu się językami, będziecie Pań- stwo mogli przeczytać w następnym numerze Kontaktów, do czego Państwa serdecznie zapraszam. Czekam też na Państwa pytania.


Serdecznie pozdrawiam Hubert Kopeć


Autor jest absolwentem Wydziału Polonisty- ki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, nauczycielem, wychowawcą, pedagogiem zajmującym się tematem wielojęzyczności u dzieci. Prowadzi kursy nauki języka pol-


skiego dla dzieci w wieku szkolnym w szkole językowej Polka Dot w Berlinie. Na wszelkie pytania dotyczące tematu chętnie udziela odpowiedzi pod adresem:


hubert.polka.dot@gmail.com


Szkoła języka polskiego Polka Dot za- prasza na kursy języka polskiego dla dzieci i dorosłych. Uczymy polskiego metodą konwersacyjną na wszystkich poziomach zaawansowania.


Adres: Dresdener Strasse 116, 10999 Berlin Tel.: 030 65219703


E-mail: info@polnischkurse-berlin.net www.polnischkurse-berlin.net


Biuro ogłoszeń KONTAKTÓW e-mail: webmaster@kontakty.org


tel.: 030 3241632, fax: 030 37591850 KONTAKTY | 16 KONTAKTY


|


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40