WOENSDAG 31MAART 2010

NIEUW 13 S

HET HEELAL

al op dag 1

In de Europese deeltjesversneller LHC in Zwitserland werden gisteren voor het eerst atoomdeeltjes op elkaar geschoten met een snelheid van ei zo na het licht: een mini-oerknal. ‘We betreden terrein waar nooit eerder wetenschappers gingen’, zegt VUB-prof Jorgen D’Hondt, die meewerkt aan deze oerknal.

FRANS DE SMET

Het hart van de Large Hadron Collider is een 27 kilometer lange tunnel in een cirkel, honderd meter

onder de grens van

Frankrijk en Zwitserland. De tunnel zit volgestopt met super- magneten die met vloeibaar he- lium gekoeld worden tot dicht bij het absolute nulpunt. Met die supermagneten

kunnen ele-

mentaire deeltjes zoals proto- nen – de atoomkernen

bouwstenen van –

opgezweept

worden tot dicht in de buurt van de lichtsnelheid. Dat vergt onvoorstelbaar veel energie. Sinds de LHC eind 2008 in gebruik werd genomen, werd er stap voor stap meer elektri- sche spanning op de magneten gezet. Twee weken geleden wer- den twee bundels protonen door de tunnel gejaagd, in tegenge- stelde richting, met een record- energie van 3,5 tera-elektronen- volt (TeV). Gisteren werd voor het eerst ge- poogd deze twee bundels op el- kaar te laten knallen. Een on- voorstelbaar huzarenstuk: elke bundel heeft een dikte van am- per een vijfde van een mensen- haar. ‘Vergelijk het met het slin- geren van twee naalden naar el- kaar, van weerskanten langs de Atlantische Oceaan, met de be- doeling dat ze halverwege op el- kaar botsen’, zei hoofdingenieur Steve Myers.

Iets-in-het-niets

De eerste twee pogingen misluk- ten gisteren. ‘Het is een behoor- lijk ingewikkelde machine en soms zit het mee en soms zit het tegen’, haalde de Amerikaanse wetenschapper Michael Barnett

de schouders op. Maar kort na de middag was het wel bingo: de eerste mini-oer- knal werd geregistreerd. Daar- na bleef de machine nog uren- lang stabiel en werden meer bot- singen geregistreerd, tot vijftig per seconde. In de controleka- mer luidde een bescheidener knal: die van champagnekur- ken. ‘Hierop hebben we dertig jaar gewacht’, juichten de vor- sers. Op wat? De naam van het expe- riment verwijst naar de big bang, het magische moment zowat 13,7 miljard jaar geleden toen het heelal plots ‘uit het niets’ ont- stond. Op het moment van de oerknal zat volgens de weten- schappers alles geconcentreerd in minder dan één punt . In dat iets-in-het-niets waren er geen

VERGELIJK HET MET HET SLINGEREN VAN TWEE NAALDEN NAAR ELKAAR, VAN

WEERSKANTEN LANGS DE ATLANTISCHE OCEAAN, MET DE BEDOELING DAT ZE HALVERWEGE OP ELKAAR BOTSEN

Hoofdingenieur Steve Myers over de moeilijkheidsgraad van de mini-oerknal

dimensies, geen ruimte, geen massa en geen tijd. Uit de oer- knal werden dan elementaire deeltjes gevormd, daaruit ato- men en stoffen, en uiteindelijk de sterren, melkwegen en plane- ten. De wetenschap is bijzonder be- nieuwd naar

’’

die allereerste

deeltjes, en ze hopen dat de bot- singen van protonen in de LHC in een flits ‘brokstukken’ zullen opleveren

die daarop lijken.

Vooral het Higgs-deeltje interes- seert hen. De wetenschappers veronderstellen dat het Higgs- deeltje de bron is van alle massa en daarmee de ontbrekende schakel die alle natuurkundige wetten en krachten met elkaar verbindt. Werden er gisteren Higgs-deel- tjes gevonden? ‘We zoeken naar een naald in een hooiberg’, zegt VUB-prof Jorgen D’Hondt. ‘Dat kan lang duren. Daarom ook dat we dit experiment twee jaar lang gaan herhalen, om zoveel moge- lijk botsingen te registreren. Het is makelijker een naald te vin- den als we weten dat er honder- den in de hooiberg zitten.’ Wat als dat deeltje niet wordt ge- vonden? D’Hondt: ‘Als we het vinden, dan is dit het sluitstuk van de theorie. Als we het niet vinden, is dat een revolutie, want dan zitten we al veertig jaar op het verkeerde spoor. Ook boeiend.’

Dertig jaar zoeken beloond: na de mini-oerknal volgde het knallen der champagnekurken bij het CERN in Genève. ©afp

Ieperse korpschef niet welkom op begrafenis politiecommissaris

Ruim 700 mensen woonden in Wervik de gebedsdienst

bij

voor commissaris Ronald Ver- beke en diens vrouw Veerle Vanhalst, die vorige week sa- men uit het leven stapten in het oud-politiecommissariaat van Ieper. Opvallende

afwezige

was de korpschef van de zone Arro Ieper.

Onbegrip over wat Ronald Ver- beke, die gisteren 57 zou zijn ge- worden, en zijn echtgenote Veer- le (51) bezielde, overheerste tij- dens de plechtigheid, die op

In de kerk stond deze foto van het koppel dat samen uit het leven stapte. © phk

vraag van de twee dochters en de zoon van het echtpaar bijzon- der sober verliep, met naast het altaar een grote foto van het koppel en op Verbekes kist diens sabel en de vlag van de politie van Wervik, waarvan Verbeke tot aan de politiehervorming commissaris was. Zoon Demie nam even

het

woord: ‘Hoe pijnlijk ook, wij moeten de beslissing van onze ouders respecteren. Dat ze sa- men uit het leven stapten, is een teken van hun grote liefde.’

Op twee na waren alle (oud-)col- lega’s van Verbeke in burger. Grote afwezige was korpschef Luc Deryckere van de politiezo- ne Arro Ieper, waar Verbeke als dienstchef logistiek werkte. ‘De familie wilde liever dat ik niet kwam’, reageert Deryckere. ‘Ik heb begrip voor die wens, maar blijf bereid om met de familie te praten. Misschien kennen zij de redenen of een aantal aspecten die tot de tuchtprocedure tegen hun vader leidde niet of maar gedeeltelijk.’ (MTY)

Zwarte gaten

In 2012 wordt de LHC geduren- de een jaar stilgelegd voor on- derhoud, om daarna weer te worden opgestart aan verdub- belde energie, zodat de snelheid van het licht nog dichter wordt benaderd. ‘Dat vergroot vanzelf- sprekend de kans dat we het Higgs-deeltje vinden. Maar ei- genlijk moeten we het al kunnen vinden bij de huidige energie.’ Er zal nog veel meer worden ge- vonden, hopen de wetenschap- pers. En misschien worden in de LHC wel zwarte gaten gevormd. D’Hondt: ‘Dat ware fantastisch, want dan verenigen we twee hoekstenen van de fysica: de al- gemene relativiteitstheorie van Einstein en de quantummecha- nica. Onvoorstelbaar. We betre- den echt onontgonnen terrein. Maar niemand hoeft bang te zijn voor die zwarte gaten, want in de LHC zullen ze onmiddellijk verdampen vooraleer ze de tijd krijgen om hun omgeving te ab- sorberen, zoals zwarte gaten in het heelal wel doen.’

ANTWERPEN

Dronken doodrijder moet vier jaar in cel

De politierechtbank van Ant- werpen heeft Jean R. veroor- deeld tot vier jaar cel en een boete van 4400 euro. Hij kreeg ook een levenslang rijverbod. Op 28 december 2009 scheur- de R. met een waanzinnige snelheid door de Dorpstraat in Kapellen-Stabroek. Hij reed op dat moment niet alleen te snel, hij had geen rijbewijs en zat dronken achter het stuur. Toen Johnny Briosi (44) de straat wilde oversteken, werd hij door R. van het zebrapad gemaaid. De man werd in het verleden al vier keer veroordeeld we- gens dronken sturen. Op het moment van de aanrijding had hij ook een rijverbod. (JVA)

BILZEN

Dubbele pech: flat brandt én auto kwijt

In het Limburgse Bilzen raak- te gistermorgen rond 4.40 uur een appartement op de Mun- sterbilzenstraat zwaar be- schadigd door een brand. Die ontstond nadat de tv was geïmplodeerd. De bewoner was ongedeerd, maar hij zit wel tijdelijk zonder woning. De gemeente zorgt voor een tijdelijke opvang. Voor de Bilzenaar was het dubbele pech, want op het moment van de implosie zat hij op het politiekantoor om een aangifte te doen van zijn gestolen Volkswagen Golf. Om 2 uur ’s nachts begaf hij zich naar de politie. Toen ze hem even na vieren terug thuis hadden gebracht, bleek zijn flat vol rook te hangen. Onderzoek wees uit dat de ontploffing puur accidenteel was. (PPN)

Schatkist rijft vaker erfenissen zonder erfgenamen binnen

De schatkist rijft vaker nala- tenschappen binnen zonder erfgenamen, goed voor zowat 6 miljoen euro per jaar. Dat leert een antwoord van vice- premier Didier Reynders op een vraag van Kamerlid Sa- bien Lahaye-Battheu (Open VLD). De nalatenschap van perso- nen zonder erfgenamen gaat automatisch naar de staat. In 2006 legde de staat nog maar de hand op 90 erfloze nalaten- schappen. In 2008 was dat opgelopen tot 104. Parallel aan die stijging steeg ook de netto-opbrengst, van iets meer dan 5 miljoen euro tot 5,8 miljoen euro. Gemiddeld levert zo’n erfloze nalatenschap 56.200 euro op. Dat kan van jaar tot jaar schommelen: iets minder erfenissen leverden in 2007 zelfs 6,2 miljoen op, of gemid- deld 66.000 euro. (FDS) Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88