FOKKERIJ HITTESTRESS Fokken op hitteresistentie


Koeien met het slickgen hebben minder last van hittestress. Een aantal ki’s benutten dit gen in hun fokprogramma’s en de stieren lijken met name geschikt voor de tropische gebieden. Door het korte haarkleed hebben kalveren wel meer aandacht nodig tijdens koude periodes. TEKST JAAP VAN DER KNAAP


‘I


k nodig je uit om op een hete zomerdag hier te komen kijken. Koeien die drager zijn van het slickgen, grazen dan nog volop, terwijl hun koppelgenoten zonder het slickgen puffend in de schaduw staan.’ Aan het woord is Derek Fairweather uit Nieuw-Zeeland. Fairweather is mede-eigenaar van het bedrijf Tropical Dairy Group, dat een koppel van 500 koeien heeft die drager zijn van een gen waardoor ze beter om kunnen gaan met hoge temperaturen. Dit gen wordt het slickgen genoemd. Internationaal zijn er steeds meer ki-organisaties die in hun fokprogramma’s stie- ren fokken die vererver zijn van dit gen.


‘In de holsteinfokprogramma’s voeren nagenoeg alle fokke- rijlijnen terug naar de veestapel van onze universiteit, waar we in de jaren tachtig begonnen met het inkruisen van het slickgen’, legt Peter Hansen uit. Hansen werkt als onderzoe- ker aan de universiteit van Florida. ‘Het gen is van nature aanwezig in het ras senepol, een vleesras afkomstig uit het Caraïbisch gebied. Koeien die het gen bezitten, hebben een dunner haarkleed en een afwijkende huid, waardoor ze mak- kelijker de warmte kwijt kunnen’, legt hij uit. ‘Je kunt het vooral zien aan de kop en de staart. Het haarkleed is zo kort, het lijkt net alsof ze geschoren zijn omdat ze naar een keu- ring moeten.’


Iceblue Dr. Heersche SL is drager van het slickgen


De onderzoekers kwamen het gen bij toeval op het spoor en zorgden er via kruisingen tussen senepol- en holsteindieren voor dat het gen in de universteitsveestapel verankerd werd.


Meer melk en betere vruchtbaarheid Het slickgen is een mutatie van de prolactinereceptor op het rundergenoom. Deze receptor is medeverantwoordelijk voor haargroei, legt Hansen uit. ‘Het slickgen is dominant. Dat be- tekent dat dragers van het gen altijd kortere haren hebben. De vererving is te vergelijken met die van hoornloosheid.’ Voordat de onderzoekers het gen via fokkerij verspreidden, brachten ze eerst de mogelijk negatieve neveneffecten in kaart. ‘De prolactinereceptor is ook verantwoordelijk voor een gezonde leverfunctie. Gelukkig bleken dragers van het gen geen afwijkende leverfunctie te vertonen.’ Sterker nog, de onderzoekers constateerden juist positieve eigenschappen. ‘In de zomermaanden lag de vaginale tempe- ratuur van koeien met het slickgen een halve graad lager. Omdat de koeien minder last hadden van hittestress, lag de gemiddelde productie in de hete zomermaanden ongeveer 4,5 kg melk hoger’, aldus Hansen. Maar hij plaatst wel een kanttekening. ‘Dit resultaat is gebaseerd op een proef met slechts 19 koeien in Florida. We zijn op zoek naar meer data die onze resultaten kunnen bevestigen.’


Er is nog een populatie dieren met het slickgen in Porto Rico, waar onderzoeksresultaten hogere melkproducties en een kortere tussenkalftijd melden. Om meer data te verzamelen startte Hansen een groter onderzoek. Op drie grote bedrijven in Californië en drie in Florida zijn koeien geïnsemineerd met stieren met het slickgen. De voorlopige resultaten bij de pinken laten zien dat dieren met het slickgen in Californië niet vruchtbaarder waren, maar in Florida wel. ‘Een conclu- sie zou kunnen zijn dat het slickgen vooral nuttig is onder echt hete omstandigheden’, stelt Hansen. ‘In Californië zijn de weersomstandigheden minder extreem dan in Florida.’


Meerwaarde voor Europa beperkt Hoewel het wachten is op meer onderzoeksresultaten, zijn er steeds meer ki-organisaties die stieren met het slickgen beschikbaar stellen. Zo kocht CRV dit jaar drie stieren aan in de VS. ‘Qua fokwaarden voor TPI en NVI kunnen ze nog niet


20 veeteelt AUGUSTUS 2022


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68