AKKERBOUW


Hybride veredeling aardappel bijna praktijkrijp


Boerderij belicht in een serie de aardappel- veredelingsbedrijven. Aflevering 9 gaat over HZPC. In 2023 komt de eerste hybride HZPC-aardappel op de markt.


Door Jan Engwerda


ardappelveredelingsbedrijf HZPC heeft een mijlpaal bereikt. Volgens directeur Gerard Backx zijn alle technische barrières geslecht voor de hybride veredeling van aardappelen. Dat maakt het gemakkelijker om gewenste eigenschappen in te kruisen. Bij gewassen als suikerbieten, koolzaad en mais wordt hybride veredeling al langer toegepast. Bij aardappelen is dat veel lasti- ger door de complexe genetische structuur. Hybride veredeling houdt in dat homo- zygote vader- en moederlijnen worden gekweekt met een beperkte genetische variatie. Door die te kruisen ontstaat een sterk heterosis-effect, waardoor de nakomelingen veel beter presteren dan de


A


ouderlijnen. Backx verwacht dat HZPC in 2023 de eerste hybride aardappel op de markt gaat


HZPC


Areaal: 24.000 hectare pootaardappelen (cijfers van boekjaar 2018-’19). Waar: 15.000 in Nederland, waarvan 2.500 hectare van Stet; rest buiten Nederland. Omzet: 800.000 ton pootaardappelen, waarvan 600.000 ton eigen teelt en 200.000 ton in licentie geteeld.


brengen. “Dat doen we eerst in Afrika. Daar zijn we de eerste hybriden aan het testen. Het zal nog wel een aantal jaren duren voor de hybride aardappelen in West-Europa op de markt komen.”


Bij de hybride veredeling werkt HZPC ook met diploïde aardappelen. Dat zijn planten met twee paar chromosomen. Terwijl de gewone aardappel tetraploïd is, met vier paar chromosomen. Veredelen met diploïde aardappelen heeft voorde- len, zegt Backx. “Bij deze techniek kun je gemakkelijker gewenste eigenschappen inkruisen. De hybride veredeling hoeft niet met diploïde aardappelen, maar dat maakt de veredeling wel efficiënter. Diploïde


aardappelen presteren gewoonlijk minder dan tetraploïde aardappelen, maar door veredeling is dat verschil te overbruggen.” Op termijn wil HZPC aardappelzaad kunnen produceren. Backx: “Landen als Rwanda en Oeganda liggen ver van de kust. Het is veel gemakkelijker om daar aardappelzaad heen te brengen dan pootaardappelen. Voor de markten die nu met pootgoed worden beleverd, verwacht ik niet dat pootaardappelen zomaar door zaad worden vervangen.”


Canada Technische ontwikkelingen maken de aardappelveredeling efficiënter en sneller. Zoals de gene-editing techniek Crispr-Cas, of andere mutagenese technieken. Dat zijn technieken om het genoom van planten te veranderen zonder vreemd DNA in te brengen. Zo kunnen gericht genen worden uitgezet om bepaalde eigenschappen te versterken of juist te verzwakken. Dat werkt veel nauwkeuriger en sneller dan klassie- ke veredeling of de oudere gene-editing technieken.


Het veredelingsbedrijf van HZPC is gevestigd in Metslawier in het noorden van Friesland. “HZPC heeft zich van een selectiebedrijf ontwikkeld naar een researchbedrijf”, zegt directeur Backx.


A18 BOERDERIJ 105 — no. 22 (25 februari 2020)


Daarom is het Backx een doorn in het oog dat in de EU nieuwe mutatietechnie- ken blijven vallen onder de regelgeving voor genetisch gemodificeerde organis- men. “HZPC brengt geen aardappelen op de markt die door de wetgever als gene- tisch gemodificeerd (GMO) worden be- schouwd. In de EU wordt een aardappel die door mutagenese bepaalde eigenschappen heeft gekregen, gezien als een GMO-gewas. Maar wij willen wel verder met moderne veredelingstechnieken. Die zijn goed


FOTO’S: RUUD PLOEG


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24