De Waddenzee geschetst in een notendop


TEKST ROB BUITER • FOTO ROSSE GRUTTO ARIE OUWERKERK /BB 1


DE RIJKSTE PLEKKEN VAN DE WADDENZEE, ONZE GROOT- STE ECHTE WILDERNIS, WORDEN NOG STEEDS NIET GOED BESCHERMD, STELT DE GRONINGSE HOOGLERAAR ECOLOGIE HAN OLFF. ZEVEN WAARHEDEN DIE JE MOET KENNEN.


De Waddenzee is een kruispunt van verschillende trekwegen. Onze Waddenzee is een schakel in de flyway van trekvogels tussen Siberië en Afrika, en ook een ‘swimway’ van oost naar west en terug. De vismigratierivier die door de Afsluitdijk zal worden aangelegd geeft daar uitdrukking aan. De vogels en vissen van het wad horen dus net zo hard bij andere landen als bij ons. Tegelijk legt het ook druk op de be- scherming. Je moet op een mondiale schaal denken wil je iets bereiken.


2


DE BASIS VAN DE VOEDSELKETENS OP HET WAD KOMT VAN HET WAD ZELF.


Het project Waddensleutels heeft geleerd dat de droogvallende wadplaten een soort enorme zonnepa- nelen zijn. De bulk van de energie die het voedselweb van de Waddenzee nodig heeft, wordt door onder an- dere de kiezelwieren op het wad zelf geproduceerd, in plaats van als organische stof door de grote rivieren te worden aangevoerd. Die kiezelwieren zitten in de bovenste millimeters van de wadplaten, in zogenoem- de microbiële matten. Daarom is bodemberoering door visserij van wadplaten, of de stort van bagger uit de vaargeulen ook zo schadelijk voor het ecosysteem.


DE WADDENZEE WORDT GEVORMD DOOR WIND EN WATER, MAAR NET ZO HARD DOOR PLANTEN EN DIEREN.


3 26/3 VOGELS +


Rond de kwelders langs de kusten zie je hoe het slib dat door het water wordt aangevoerd door kwelder- planten wordt vastgelegd en hoe stormen ook weer stukken kunnen wegslaan. Op het open wad zijn schelpdieren vergelijkbare ‘biobouwers’. Voorheen waren ook de zeegrasvelden belangrijk. De initiatie- ven om het zeegras terug te krijgen zijn prijzenswaar- dig, maar het is de vraag of het nu al lukt. Blijkbaar zijn de condities nu nog niet goed genoeg voor zeegrassen op grote schaal.


4


HET VOEDSELWEB IS IN TOENEMENDE MATE UIT BALANS.


In de Waddenzee zie je nauwelijks nog toppreda- toren. Die voorhoede van grote visetende vogels, roggen en haaien is óf verdwenen, of gaat hard achteruit. Eigenlijk zien we vooral opportunische stofzuigers, zoals garnalen en krabben. Die worden een beetje geholpen door klimaatverandering, maar vooral door onze verstoringen van het systeem. Wie het ook goed doen zijn de zoet-zoutpendelaars, zoals de lepelaar en de aalscholver. Die profiteren van de kwaliteitsverbetering in het zoete water en weten de veiligheid van de kwelders te gebruiken.


DE RIJKSTE PLEKKEN VAN HET WAD WORDEN NOG STEEDS NIET GOED BESCHERMD.


5


Uit de langjarige monitoring van de bodem van de Waddenzee blijkt dat er een enorme ruimtelijke variatie is in de bodemfauna van de wadplaten. On- eerbiedig gezegd: in het vogelvoedsel. Er is eigenlijk maar één gebied, onder Rottum en Schiermonni-


Dossier de rijke Waddenzee


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32