PRAWO / ADWOKACI


Częściowa lub całkowita utrata zdolności do pracy zarobkowej (Erwerbsminderung) oraz utrata zdolności do pracy w zawodzie (Berufsunfähigkeit) – wyjaśnienie pojęć


Renta z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej – zwana też


rentą uzupełniającą lub wyrównawczą/Erwerbsminderungsrente – stanowi część ustawowego ubezpieczenia społecznego. Tworzy ona państwowe zabezpieczenie na wypadek utraty zdolności do pracy, na przykład w razie inwalidztwa. Jest ona zatem częścią ustawowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego (ubezpieczenie obowiązko- we). Zabezpieczenie w razie inwalidztwa stwarzało początkowo nad- rzędną część tego ubezpieczenia. Zabezpieczenie ze względu na wiek zwiększyło swoją pozycję dopiero niedawno. Obecnie emerytury - ze względu na zmiany demograficzne, czy też


przejścia na wcześniejsze emerytury - tworzą główne zabezpieczenie gwarantowane przez ubezpieczenie obowiązkowe. Dlatego też wzro- sło znaczenie emerytury, jako głównego zabezpieczenia na starość. Renty zaś zajęły miejsce drugorzędne. Większość ludzi nie zdaje sobie sprawy z tego, iż uiszczane przez nich składki na ubezpieczenie obowiązkowe, obejmują również świadczenia w razie inwalidztwa. Jednym z powodów takiego myślenia, jest fakt, że w Niemczech nie płaci się oddzielnych składek na emeryturę i na rentę. Wszystkie składki podlegają wspólnej nazwie: składka rentowa (Rentenbeitrag). Wraz z 01.01.2001 weszła w życie „Ustawa o reformie ren-


ty z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej”, która wprowadziła rentę z tytułu utraty możliwości zarobkowania. Przed daną zmianą istniało bowiem nie tylko ustawowe zabezpieczenie na wypadek całkowitej lub częściowej utraty możliwości zarobkowania, ale również na wypadek utraty zdolności do pracy w zawodzie (tzw. Berufsunfähigkeitsrente - stosowana nadal dla osób urodzonych przed 01.01.1961 r.). Oba pojęcia łączyła wspólna definicja: „Niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która z powodu naruszenia sprawności organizmu całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do zarobkowania i w przewidywalnym czasie nie rokuje odzyskania zdol- ności do zarobkowania, przekraczającej jedną siódmą jej co miesię- cznej renty” (§ 44 SGB VI). Osoby pracujące samodzielnie nie miały możliwości otrzymania renty z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej. Wysokość renty z tytułu utraty możliwości zarobkowania odpowiadała świadczeniom emerytalnym. Renta z tytułu utraty zdol- ności do pracy w zawodzie była jednak o wiele niższa. Stanowiła ona bowiem zaledwie uzupełnienie utraconego dochodu. Renta z tytułu utraty zdolności do pracy zawodowej mogła zostać przekształcona na rentę z tytułu utraty możliwości do zarobkowania, jeżeli rencista nie mógł znaleźć żadnej pracy. Instytucja Ochrony Zawodowej czuwała nad tym, aby nowa praca odpowiadała kwalifika- cją rencisty.


Oto zmiany, które nastąpiły wraz z wejściem w życie no-


wej ustawy: Wprowadzenie 2-strukturowej renty z tytułu utraty zdolności do


pracy zarobkowej; instytucja Ochrony Zawodowej została zlikwidowa- na – różnice finansowe, które powstają na skutek zmiany zawodu nie zostają już pokrywane przez ubezpieczenie socjalne. Aby uniknąć strat, należy opłacić dodatkowe ubezpieczenie prywatne. Wysokość renty uzupełniającej odpowiada różnicy pomiędzy zarob-


kami, jakie poszkodowany przypuszczalnie osiągnąłby w okresie obję- tym rentą, gdyby nie doznał uszkodzenia ciała, a wszelkimi dochodami, jakie może faktycznie w tym okresie osiągnąć. Pełną rentę z tytułu całkowitej utraty zdolności do zarobkowania otrzymuje jednak tylko osoba, która nie jest w stanie pracować nawet 3 godzin dziennie. (utrata zdolności do pracy zostaje określona według czasu pracy; granice pracy dodatkowej zostają jednak określone według zarobków). Według nowej ustawy osoba, która może pracować ponad 6 godzin


dziennie, nie zalicza się do osób o obniżonej zdolności do pracy zarobkowej. Zaś osoba, która „zgodnie z ogólnymi wymogami rynku pracy” pracuje od 3 do 6 godzin dziennie, jest częściowo niezdolna do zarobkowania. Osoba, która nie jest w stanie pracować nawet 3 godzin dziennie uznawana jest za całkowicie niezdolną do pracy. Nowa ustawa umożliwia ponadto osobom pracującym samodzielnie otrzy- manie renty z tytułu utraty zdolności do zarobkowania. Osoby częś- ciowo niezdolne do zarobkowania, otrzymują połowę renty z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej. Tak więc renta z tytułu częś-


KONTAKTY | 8 | KONTAKTY


ciowej utraty zdolności do zarobkowania odpowiada wcześniejszej rencie z tytułu utraty zdolności do pracy zawodowej. Stanowi ona zatem dodatek do zarobku. Osoba, która mimo starań nie może znaleźć dodatkowej pracy (obecnie jednak bez ochrony zawodowej) może otrzymywać pełną rentę z tytułu całkowitej utraty zdolności do zarobkowania (czyli wcześniejszą rentę z tytułu utraty zdolności do pracy).


Renta uzupełniająca jest przyznawana na czas określony


(renta okresowa). Zawsze na 3 lata. Dopiero po upływie 9 lat możemy otrzymać rentę stałą, kiedy jest pewne, że nie uzys- kamy zdolności do pracy zarobkowej. Obowiązuje zasada „rehabilitacja przed przyznaniem renty” („Reha


vor Rente”). Dopiero po sprawdzeniu możliwości rehabilitacji, która ma na celu przywrócenie całkowitej zdolności do wykonywania pracy zarobkowej, może zostać przyznana renta uzupełniająca. Ustawa zapewnia ponadto możliwość dokształcenia zawodowego lub prze- kwalifikowania zawodu, wraz z dotacją dla pracodawcy (jednak nie- wiele osób korzysta z tych propozycji). Według ogólnych warunków przyznawania renty uzupełniającej,


osoba składająca wniosek musiała w ciągu 5 lat poprzedzających dzień zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy lub dzień powstania niezdolności do pracy, dysponować przynajmniej trzyletnim okresem składkowym. Przy wypadkach w pracy czy cho- robach zawodowych nie obowiązują dane terminy. W tych przypad- kach stowarzyszenia zawodowe wypłacają bowiem specjalne renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, które zostają wliczane do renty uzupełniającej. Renta uzupełniająca zostaje obliczana podobnie jak emerytura.


Kluczowa jest tzw. kwota bazowa; Kwota bazowa obliczana jest według różnicy własnego wynagrodzenia a przeciętnego wynagrodze- nia. Co istotne, przy obliczaniu wysokości renty zostaje uwzględniony okres czasu pomiędzy dniem powstania niezdolności do pracy a 60. rokiem życia. Wartość czynnika (Rentenfaktor) renty z tytułu utraty zdolności do


zarobkowania wynosi 0,5. Osobom otrzymującym rentę przed 63. rokiem życia zostaje potrącone 0,003 z 1,0 wartości co miesięcznej renty. Wartość ta nie może jednak spaść poniżej 0,892 (co oznacza maksymalne potrącenie w wysokości 10,8% dla osób, które z dniem wniesienia wniosku o rentę mają ukończone 60 lat). Zaledwie połowa


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40