Waarom verhuizen zoveel senioren pas als het écht niet anders kan? Hoogleraar Wilco van Dijk, directeur van het Kenniscentrum Psychologie en Economisch Gedrag en hoogleraar Economische Psychologie aan de Universiteit Leiden, legt uit welke psychologische drempels daarbij een rol spelen en hoe woonbeleid beter kan aansluiten op de wensen van ouderen.


TEKST JOAN VAN EE BEELD LARS VAN DEN BRINK I


n het gesprek over de situatie op de woningmarkt is de doorstroming van senioren een belangrijk thema. Er zijn mensen die denken dat ouderen niet willen verhuizen omdat ze koppig zijn of niet vooruit willen kijken. Maar dat klopt


meestal niet. Het gaat vaak om psychologische mechanismen, vertelt gedragswetenschapper Wilco van Dijk.


Wat beïnvloedt het verhuisgedrag van ouderen? “Veel mensen hebben een sterke voorkeur voor zekerheid. Verhuizen betekent dat je een vertrouwde plek moet loslaten voor iets nieuws, terwijl je in je huidige woning precies weet waar je aan toe bent. De onzekerheid over vragen als: ‘Is de nieuwe woning echt beter geschikt?’ of ‘Zal de nieuwe omgeving bevallen?’ kan daar- door een grote drempel vormen. Deze drempel zal bovendien groter worden op latere leeftijd, omdat onze voorkeur voor zekerheid toeneemt naarmate we ouder worden. Bovendien, hoe langer je ergens woont, hoe meer emotionele lagen er om die plek heen komen te liggen. Je huis is niet alleen een stapel stenen, het is een deel van je identiteit. Dat noem ik ook wel psychologische overwaarde. Je raakt niet alleen gehecht aan je woning, maar ook aan je sociale wereld: de buurman die je elke week ziet, de huisarts die je al dertig jaar kent.”


Waarom is verhuizen zo moeilijk? “Verhuizen is voor iedereen een ingrijpende gebeurtenis. Veel mensen houden niet van ver-


anderingen en laten het liefst alles bij het oude. Een belangrijke reden voor deze voorkeur is dat we mogelijke negatieve gevolgen van een be- slissing zwaarder laten wegen dan de positieve. Daarnaast verwachten we meer spijt te ervaren na een actieve keuze – zoals wél verhuizen – dan na een passieve keuze – niet verhuizen. Deze combinatie van behoudendheid en angst voor spijt vormt voor veel senioren een psychologi- sche drempel om te verhuizen. Die drempel is vaak hoog, omdat maar liefst 90 procent van de 65-plussers tevreden tot zeer tevreden is met hun huidige woning en woonomgeving.”


Emoties en gewoontes overheersen dus bij dit soort beslissingen? “Ja, woonkeuzes lijken rationeel, maar zijn dat


vaak niet. En we zijn geneigd te geloven dat ne- gatieve gebeurtenissen anderen zullen overko- men en niet zo snel bij onszelf. Mensen denken daardoor dat ze minder kans hebben op ziekte of problemen dan anderen in dezelfde situatie. Als senioren ten onrechte denken: ‘Ik red het nog wel’, weerhoudt hen dat om te verhuizen naar een andere, meer passende woning. Verhuizen is bovendien ook stressvol en onder druk kunnen mensen terugvallen op gewoontes en intuïtie. Gedachten zoals ‘niemand in mijn omgeving verhuist’, ‘het gaat al jaren goed’ of ‘als ik ga verhuizen ga ik er in woongenot op achteruit’, houden mensen vast op hun plek. Daarbij kiezen mensen ook eerder voor het comfort van nu dan voor het comfort van later. Ons brein vindt het heden belangrijker dan de toekomst.”


2-2026 | Eigen Huis Magazine | 23


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60