ZDROWIE
L o g o p e d a Magdalena Radziewicz
Meranerstr. 13, 10825 Berlin
Tel.: 030/85408509; 0160/93170967 E-mail:
magdalena.radziewicz@onet.eu
„S³owo za s³owem“
Ka¿dy rodzic czeka na pierwsze s³owo swojego dziecka. Z niecierpliwoœci¹ czekamy, a¿ maluch powie mama czy tata. Zanim dziecko wypowie pierwsze s³owa, zacznie siê werbalnie komunikowaæ, musz¹ wyst¹piæ inne, istotne etapy w rozwoju mowy dziecka. Musi dojœæ do odpowiedniej stymulacji i wspiera- nia ca³oœciowego rozwoju m³odego cz³owieka ju¿ od pierwszych chwil jego poczêcia. W ³onie matki, kiedy to narz¹dy potrzebne do artykulacji zaczynaj¹ siê rozwijaæ, a dziecko ws³uchuje siê w dŸwiêki docieraj¹ce do niego z organizmu matki i z otoczenia, rozpoczyna siê proces kszta³towania mowy. Zaraz po urodzeniu dziecko komunikuje siê za pomoc¹ krzyku, p³aczu - tym oznajmia swoje potrzeby. Oko³o 2-3 miesi¹ca pojawia siê etap glu¿enia, który oko³o 6 miesi¹ca przekszta³ca siê w gaworzenie. Jest ono w przeciwieñstwie do glu¿enia odruchem warunkowym, polegaj¹- cym na powtarzaniu, naœladowaniu dŸwiêków z otoczenia. Dziecko wymawia ju¿ prawie wszystkie samog³oski i niektóre spó³g³oski. £¹czy je ze sob¹ w sylaby: ma-ma, ba-ba, ta-ta, które tak naprawdê jeszcze nie maj¹ ¿adnego konkretnego znaczenia.
Ok 10 miesi¹ca pojawiaj¹ siê echolalia tzn. dzieci charaktery- stycznie powtarzaj¹ w³asne oraz zas³yszane wyrazy. Pod koniec pierwszego roku ¿ycia dziecko zaczyna rozumieæ mowê i samo- dzielnie powtarzaæ pierwsze proste s³owa. £atwo zauwa¿yæ analogiê rozwoju mowy z rozwojem fizycznym dziecka. I tak: glu¿enie pojawia siê wraz z unoszeniem g³owy przez dziecko, gaworzenie z siadaniem, a pierwsze s³owa z przyjêciem pionowej pozycji cia³a.
Drugi i trzeci rok ¿ycia to okres zdania. Dziecko zaczyna budowaæ najpierw zdania z³o¿one z dwóch, trzech wyrazów, stopniowo przechodz¹c do wypowiedzi d³u¿szych, z³o¿onych z wiêkszej liczby wyrazów. Mowa dzieci w tym wieku jest bardzo „miêkka“, przyjemna dla ucha. Czêsto doroœli, by przypodobaæ siê dzieciom mówi¹ do nich mow¹“ spieszczon¹“, co niestety mo¿e prowadziæ do utrwalenia nieprawid³owych wzorców wymowy. W tym okresie daje siê zauwa¿yæ czy u dziecka prawid³owo przebiega rozwój s³uchu fonematycznego. Na tym etapie dzieci lubi¹ poprawiaæ doros³ych, u¿ywaj¹cych spieszczeñ jêzyko- wych“. Œwiadczy to o prawid³owym s³uchu fonematycznym. Jego prawid³owy rozwój jest niezbêdny do nauki jêzyków. Jest to umiejêtnoœæ ró¿nicowania s³uchem dŸwiêków mowy. Wymaga ona wczeœniejszego ich utrwalenia poprzez oœrodek s³uchowy w mózgu. S³uch fonematyczny kszta³tuje siê pod wp³ywem mowy ludzi, którzy przebywaj¹ z dzieckiem. Dziecko uczy siê tej mowy i zaczyna ró¿nicowaæ dŸwiêki.
Dodam, i¿ bardzo czêst¹ przyczyn¹ zaburzeñ mowy u dzieci wielojêzycznych jest nieprawid³owo, czy te¿ niedostatecznie rozwiniêty s³uch fonematyczny. Prowadzi to do problemów zwi¹zanych z nauk¹ jêzyków. Dziecko czteroletnie wykonuje nasze polecenia, rozumie stosunki przestrzenne (na, pod, za, w, do, obok), rozpoznaje kolory. Czterolatek zadaje bardzo du¿o pytañ. Tworzy w³asne s³owa na podstawie mu znanych, np. zamiast fontanna mówi tryskawka, bo tryska z niej woda itp. U¿ywa w swoim jêzyku wielu neologizmów. Wymowa czterolatka jest ju¿ bardzo wyraŸna. G³oski trudniejsze mo¿e jeszcze zastêpowaæ ich ³atwiejszymi odpowiednikami, np. zamiast szafa powie safa. Niedopuszczalne w tym wieku jest ju¿ mówienie z jêzykiem miêdzy zêbami - powinien byæ on schowany za zêbami. U niektórych dzieci
pojawia siê ju¿ nawet g³oska “r”. Wypowiedzi piêciolatka s¹ ju¿ wielozdaniowe. W opowiadaniach, dzieci uwzglêdniaj¹ kolejnoœæ zdarzeñ, zale¿noœci przyczynowo-skutkowe. G³oski trudne wymawiane s¹ ju¿ czêsto: szafa, czapka, myszka. Kontrower- syjna jest g³oska “r”, ale i ona powinna pojawiæ siê najpóŸniej w wieku 5 lat. W wieku szeœciu lat proces kszta³towania siê mowy powinien byæ ju¿ zakoñczony. Stopieñ rozwoju mowy zale¿y od wielu ró¿nych czynników biologicznych i spo³ecznych. Istotne jest by ju¿ od pierwszych chwil ¿ycia dziecka wspieraæ jego rozwój poprzez zabawê, zachêcaæ dziecko do mówienia, byæ dla niego przyk³adem i prezentowaæ prawid³owe wzorce mowy. Mowa jest umiejêtnoœci¹, której ka¿de dziecko musi siê nauczyæ. Pozdrawiam
Magdalena Radziewicz Logopeda
300 lat berliñskiej medycyny
Berliñskie Muzeum Historii Medycyny powsta³o miêdzy innymi ze zbiorów s³ynnego lekarza i spo³ecznika Rudolfa Virchowa i znajduje siê w kompleksie budynków nale¿¹cych do Kliniki i Uniwersytetu Medycznego Charite. Od 2007 roku pokazywana jest tam ekspozycja pt. “Œladami ¿ycia” (Dem Leben auf der Spur). To taki rodzaj podró¿y, w której dos³ownie odkrywamy budowê cz³owieka, poniewa¿ jest to podró¿ pod skórê cz³owieka. Zaczynamy od XVIII wieku i wizyty w tzw. Teatrze Anatomicznym czyli czymœ w rodzaju amfiteatru wokó³ sto³u - sceny, na której doko- nywano sekcji zw³ok. Ca³y „spektakl” obserwowali w celach dydaktycz- nych przyszli medycy. Tam zdoby- wano wiêkszoœæ preparatów medy- cznych, które równie¿ ku nauce kon- serwowano, opisywano i groma- dzono. Ta czêœæ wystawy to stano- wiska uczonych badaczy, dawne i ca³kiem wspó³czesne laboratoria, z których „wracamy do ¿ycia”, czyli do sal szpitalnych i ³ó¿ek pacjentów. Historia pacjentów (Patienten- Geschichte) to nastêpna wystawa.
Jak wygl¹da³a praca personelu medycznego, sale szpitalne, metody leczenia, kim by³ pacjent? To przecie¿ na naszych oczach zmienia siê relacja miêdzy pacjentem a lekarzem. Lekarz przes- taje byæ nieomylnym panem naszego ¿ycia, a nasza choroba tajemnic¹, do której tylko on ma dostêp. Pacjenci powoli, zdoby- waj¹ prawo do wiedzy o sposobach leczenia swoich schorzeñ, do decydowania o tym jakimi metodami i czy w ogóle chc¹ byæ leczeni. Skuteczna walka z dawnymi epidemiami i mniej udane, tak¿e wspó³czesne metody leczenia ró¿nych schorzeñ. Rozwój s³u¿by zdrowia i opieki zdrowotnej to ogromne osi¹gniêcie naszych czasów i o tym równie¿ informuje ta sta³a ekspozycja, witaj¹ca nas prawie przy wejœciu do pomieszczeñ muzealnych. Muzeum posiada ogromne zbiory, tzw. „Obiektów specjalnych” (Das besondere Objekte) od najprostszych narzêdzi i preparatów medycznych po mikroskopy elektronowe. Czaszki i koœci, dawne protezy i najnowsze, sterowane elektronicznie stawy. Jednak na szczególn¹ uwagê, ale i silne nerwy zwiedzaj¹cych, zas³uguje zbiór preparatów ilustruj¹cych ró¿nego rodzaju patologie ludz- kiego organizmu. Ustawione na pó³kach w równych rzêdach preparaty robi¹, proszê mi wierzyæ, piorunuj¹ce wra¿enie. W³aœnie z tego powodu czêœæ ekspozycji dostêpna jest od 16
roku ¿ycia.
Adres: Alexanderuferstr. wejœcie od Invalidenstr. Dojazd: U6 do stacji Naturmuseum i autobus nr 142 Otwarte: wtorki, czwartki, pi¹tki i niedziele 10-17 œrody i soboty 10-19
str.36
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44