52


Ooggetuige


hun schoolwerk wel doen en moet je diezelfde avond de CDS (Commandant der Strijdkrachten) briefen. De abrupte overgang tussen die twee werelden was bijna niet te bevatten.’


Meerdere fronten Vanaf dag één moest Grandia informatie verzamelen, duiden en doorzetten naar Den Haag. ‘Van crisisberaad naar crisis- beraad. Het ging met een enorme snelheid.’ De oorlog kreeg al snel meerdere lagen: Gaza, de Westbank, Hezbollah in het noorden, Iran, de Houthi’s. De IDF noemde het een ‘multi-front war’ en dat was niet overdreven. De attaché moest schakelen tussen Israëlische bronnen, Palestijnse contacten, internationale partners en militaire bronnen. Wat haar het meest raakte: de verdeeldheid in Nederland. ‘We zagen hoe mensen onmiddel- lijk partij kozen. Er was weinig ruimte voor nuance. Maar als defensieattaché moet je juist alle kanten benoemen, ook als die gevoelig liggen.’ Ze benadrukt dat luisteren een vak is. ‘Leren luisteren zonder oordeel, dat heeft deze oorlog mij beter geleerd dan ooit. Proberen te begrijpen waarom mensen doen wat ze doen. Niet goedkeuren, maar proberen te begrijpen. Dat is iets anders.’


Gelekte memo Een maand na 7 oktober werd Grandia onverwacht zelf onderdeel van het publieke debat. Een vertrouwelijk bericht van haar werd gelekt en vervolgens verdraaid in NRC, waar gesuggereerd werd dat zij (ze werd persoonlijk genoemd) had gesproken over ‘oorlogsmisdaden’. De aff aire ontspoorde in Den Haag. Het lek belandde zelfs in de pleitnota van advocaat Zegveld namens activistische ambtenaren. Haar minister, de minister van Buitenlandse Zaken en collega’s gingen om haar heen staan. Ook Premier Rutte zocht contact. Maar een rectifi catie van NRC kwam er niet. ‘Het was een bizarre periode. Midden in een oorlog, midden in een crisis, en dan kreeg ik dit er ook nog bij.’


Gezin Voor haar gezin was de periode minstens zo intens. ‘Mijn kinderen zouden eigenlijk een medaille moeten krijgen’, zegt Grandia glim-


Nederlands Veteraneninstituut


Ambassadeur Marriet Schuurman in gesprek met kolonel Mirjam Grandia.


lachend. ‘Ze maakten alles mee: ballistische raketten uit Iran die boven hun huis werden onderschept, inslagen op anderhalve kilometer afstand en drie dagen lang suizende oren door de drukgolf. Op een gegeven moment namen mijn kinderen het bunkeralarm niet zo serieus meer. Tot in de derde ronde met Iran hele woonwijken verdwenen. Toen beseften ze: nu moeten we naar de kelder.’ Maar de veer- kracht van kinderen is groot, zegt ze. ‘Daar kunnen we als volwassenen veel van leren.’


Andere rol Door de oorlog kwam vrijwel alle defensie- samenwerking met Israël tot stilstand. Geen delegaties, geen uitwisselingen. ‘Mijn rol verschoof volledig naar het geven van duiding en strategische informatie. Welke gevolgen hebben al deze confl icten voor de regio? Naast de oorlog in Gaza, gebeurde er elke dag wel iets in Libanon, Iran, Syrië of Jemen. Je verveelt je hier geen moment.’ De militaire en bestuurlijke top prezen haar analyses als “van uitzonderlijke kwaliteit”.


Uitknop? Heeft ze dingen anders willen doen? ‘Ja. Ik zou willen dat ik beter afstand kon nemen. Maar dat zal ik nooit kunnen. Mijn telefoon ligt elke nacht naast me. Ik wil voorkomen dat er iets gebeurt terwijl ik slaap. Ik sta permanent aan: ook in weekenden, avonden en tijdens verlof.’ Den Haag komt heus niet voor elke aanval uit bed, zegt ze. ‘Maar ík


wilde dat de CDS ’s ochtends een complete update had als er iets was gebeurd.’ Is dat gezond? ‘Misschien niet. Maar het zit niet in mijn aard om rustig aan te doen, zeker niet onder deze omstandigheden.’


Lichtpuntjes? Zijn er lichtpuntjes? Mirjam schudt haar hoofd. ‘Ik ben realistisch: veel donkerder dan dit wordt het niet. Ik zie heel weinig mensen, aan beide kanten, die al kunnen nadenken over een gedeelde toekomst.’ Toch blijft ze zoeken naar mensen die wél proberen te luisteren naar elkaar. ‘Want wie niet naar de ander wil luisteren, die verhardt. En dat is het begin van cynisme. Ook in Nederland.’


Over Mirjam Grandia Kolonel dr. Mirjam Grandia (1976) begon in 1998 haar loopbaan bij de Koninklij ke Landmacht. In de jaren die volgden nam ze deel aan vier internationale missies: Bosnië, Ethiopië en Afghanistan (tweemaal). In 2015 promoveerde zij op het proefschrift Deadly Embrace? The Decision Paths to Uruzgan and Helmand, een baanbreken de studie naar civiel-militaire besluitvorming rondom de missies in Afghanistan. In juli 2022 werd zij benoemd tot defensieattaché in Israël.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68