34


Interview


huis moest komen. Toen wist mij n moeder eigenlij k al genoeg. Ik ben daarna weer naar boven gegaan en ben verder gaan gamen. Ik heb het mij n vrienden verteld. Die avond kwamen familie en vrienden naar ons huis. Je hebt het nieuws wel gehoord, maar het dringt nog niet door. Dat besef kwam pas een paar dagen later, toen het vliegtuig in Eindhoven landde met twee kisten. Toen wist je: dit is definitief.’


Reacties ‘Daarna word je een beetje geleefd. De uitvaart, mensen over de vloer, alles wat geregeld moet worden. Ik kan me van die dagen eigenlij k weinig herinneren. Het ging allemaal langs me heen. Na mij n vaders over- lij den kreeg mij n moeder ook reacties als: hij kiest er zelf voor. Dat vind ik zo’n rare opmerking. Mij n vader koos voor zij n vak. Hij koos voor de risico’s die daarbij horen. Maar niemand kiest ervoor om te overlij den. Dat is een groot verschil. Daar had mij n moeder het altij d heel moeilij k mee, met dat soort opmerkingen. Je weet dat er risico’s zij n. Dat hoort bij het werk. Maar je gaat er niet van uit dat het jou overkomt. En de missies zij n tegen- woordig ook anders. In Litouwen, waar ik ben geweest, is de dreiging totaal anders dan in Afghanistan of Mali. Dat is niet te vergelij ken.’


Doorgaan ‘Na zij n overlij den wilde ik nog steeds naar Defensie. Dat veranderde niet. Ik heb eigenlij k alles van voor zij n dood een beetje weggeduwd. Als het er niet meer is, hoef je er ook niet aan te denken. Dat werkte een hele tij d. Maar op een gegeven moment stort zo’n muur toch in. Dat gebeurde toen ik op de KMS zat. We lagen op de hei van Ermelo en waren tij dens een wachtdienst zand- korrels aan het tellen. Niet letterlij k natuurlij k, maar zo voelde het wel. Je zit daar met jezelf en je gedachten.


Nederlands Veteraneninstituut


Mark Leij sen in Afghanistan.


‘Dat vind ik belangrijk, dat het verhaal blijft bestaan’


Een instructeur vroeg op een gegeven moment: vind je het nog leuk? Ik zei: nee, ik ben er klaar mee. Het was niks voor mij om zoiets te zeggen. Toen kwam er van alles los. Ik ben toen bij de MGGZ terechtgekomen. Gesprekken gehad, tips en tools gekregen. Ik dacht altij d: ik moet het zelf oplossen. Maar je hoeft het niet alleen te doen. Dat besef kwam toen. Het gaat nu goed met me. Ik heb mij n weg gevonden. Ik werk als chauffeur bij 140 Zwaar Transportcompagnie in Stroe. Wij vervoeren zwaar materieel voor Defensie. Ik zit er prima op mij n plek.’


Nabestaandenreis ‘In 2011 ben ik samen met mij n moeder naar Afghanistan geweest. Dat werd aangeboden aan nabestaanden. Voor mij was het vooral om te zien waar hij had gewerkt. Je hoort de verhalen, maar je hebt er geen beeld bij . We hebben in dezelfde slaapcon- tainer geslapen als waarin mij n vader had gelegen. Dat kwam het dichtstbij . Het is een raar idee dat iemand daar


maanden leeft, in een soort zandbak, met hesco’s (snel opzetbare bescher- mingsmuren tegen vuurwapens en explosieven), containers en een eetzaal. Je bent aangewezen op je collega’s. Toen kreeg ik wel een beter beeld van wat een uitzending inhoudt. In 2022 heb ik zelf het voertuig waarin mij n vader zat toen hij omkwam, naar het Nationaal Militair Museum gebracht. Dat voertuig was daarvoor jarenlang gebruikt voor trainingen bij de EOD. Op een gegeven moment was het niet meer nodig. Toen kwam het idee om het naar het museum te brengen. Via via is mij toen gevraagd dat te doen. Dat gaf wel een dubbel gevoel. Ik had dat voertuig al vaker gezien. Voor mij is het ook gewoon een voertuig. Maar voor mij n moeder betekende het heel veel. Zij was erg emotioneel. Dat maakte het voor mij bij zonder. Dat je iets kunt doen wat voor haar belangrij k is.’


Ereveld ‘Mij n moeder gaat elk jaar op 7 sep- tem ber naar het ereveld in Loenen. Ik ga niet altij d. Ik denk het hele jaar door aan hem. Dat hoeft voor mij niet per se op die ene dag. Thuis heb ik wel dingen van hem. Op zolder hangt een foto. En ik heb een paar stukken van het voertuig. Zij n baret en medailles liggen bij mij n moeder. Ik ben pas zelf vader geworden. Mij n zoontje is nog maar 2 maanden. Nu ben je vooral bezig met luiers en slapeloze nachten. Maar ik vind het wel mooi dat ik hem straks, als hij ouder is, kan laten zien wat er met zij n opa is gebeurd. Op het ereveld ligt hij en in het museum staat het voertuig. Dan kan ik het hem uitleggen. Dat vind ik misschien nog wel het belangrij kste. Dat het verhaal blij ft bestaan. Dat mensen zien wat de andere kant is van dit werk. Niet alleen de missie, maar ook wat er daarna gebeurt. Met de familie, met collega’s. De keerzij de.’


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68