COLUMN
‘Met praten krijg je water niet schoon’
Column Jac van Tuijn
En weer beet een minister de tanden stuk op het dossier microverontreinigingen. Weer gaat alles onderzocht worden, weer meer tussenevaluaties en weer nieuwe impulsen aan bestaande programma’s. Veel mooie woorden van minister Schultz bij de presentatie van de intentieverklaring Delta- aanpak waterkwaliteit, maar zoals senior onderzoeker Aaldrik Tiktak van het Planbureau van de Leefomgeving in een reactie aan de online redactie van WaterForum liet weten: “Met pra- ten alleen, krijg je het water niet schoon.”
Sinds de Vierde Nota Waterhuishouding (1999) hebben alle voorgangers van minister Schultz ook al eens zo’n plan ge- presenteerd. Aanvankelijk ging dat over de aanpak van alle diffuse bronnen. In de nieuwste plannen van Schultz krijgt het dossier een focus op meststoffen, gewasbeschermingsmid- delen, medicijnresten en plastic. Maar alle plannen komen in zoverre overeen dat ze geen doelen stellen en daarom nau- welijks concrete maatregelen bevatten.
Wat is dat toch met die Nederlandse waterkwaliteit? Feitelijk komt het erop neer dat de Nederlandse waterkwaliteitsbe- heerder de regie is kwijtgeraakt. Werden vroeger door de Cuwvo-commissie van Rijkswaterstaat, in overleg met koepel- organisaties, lozingsnormen geformuleerd op basis van de best bestaande watertechnologie, nu wordt gekozen voor gepolder over bronaanpak. De aanpak begint bij de bron, niet meer bij het ontvangende oppervlaktewater. Schultz liet bij de presentatie van haar aanvalsplan weten dat de waterkwaliteit in Nederland de laatste jaren is verbeterd. Maar hoe kan het dat in de Brusselse statistieken Nederland - na België - de slechtste oppervlaktewaterkwaliteit heeft van heel Europa? U snapt het al. Dat ligt aan Brussel, niet aan ons.
Deels is dat ook zo, want de Kaderrichtlijn Water richt zich heel sterk op de natuurwaarden van het oppervlaktewater en met veel stilstaande wateren, in combinatie met een intensie- ve landbouw, komt Nederland op dat punt nog steeds heel slecht uit de bus. Hierdoor ontstaat de spagaat dat Brussel Nederland aanspreekt op het teveel aan meststoffen in op- pervlaktewater en dat Nederland Brussel aanspreekt op het ontbreken van normen voor medicijnresten.
In de zestiger en zeventiger jaren liep Nederland voorop met het saneren van puntbronnen en het bouwen van waterzui- veringsinstallaties. De zalm moest terug in de Rijn. Maar na de aanpak van de puntbronnen kwam de echte uitdaging: de aanpak van de diffuse bronnen. Dat is nooit goed gelukt,
omdat de politieke wil in Nederland ontbrak. De milieuwet- geving was intussen aan Brussel overgedragen en voor de waterkwaliteit mocht geen ‘kop’ worden gezet op de Euro- pese normen.
Wat valt er eigenlijk nog te onderzoeken aan het extra zuive- ren van afvalwater, als Zwitserland al bezig is honderd rwzi’s uit te rusten met een vierde trap voor het verwijderen van microverontreinigingen? Wat valt er nog te onderzoeken aan het zuiveren van afvalwater van ziekenhuizen als er al drie Pharmafi lters operationeel zijn? Waarom wordt de Pharma- fi lter niet beschouwd als een best bestaande zuiveringstech- niek en in de vergunningverlening voorgeschreven? Hier zit de tweede spagaat. Waarom aan ziekenhuizen een eigen zuivering voorschrijven als het veel effectiever is om alle mi- croverontreinigingen op een rwzi af te vangen? De roep om een vierde trap is groot. Maar het drijft de kosten op bij wa- terschappen en van Den Haag mogen de lokale lasten niet stijgen.
Een cynicus kan nog zeggen dat veel meststoffen in het water goed is voor de visstand en dat paracetamol ervoor zorgt dat vissen hun leven lang geen hoofdpijn meer hebben. Maar met plastic is het echt anders. Plastic zwerfafval breekt in het water af tot heel kleine deeltjes, die vissen als voedsel beschouwen. En aan die kleine deeltjes zitten allerlei chemi- caliën uit toeslagstoffen, zoals lijm, verf, brandvertragers. Er is al veel wetenschappelijk onderzoek dat aantoont hoe ernstig dit probleem is en dat deze deeltjes al massaal aanwezig zijn in rivieren, zeeën en zelfs al in de oceanen. Toch komt het milieuministerie in het ‘aanvalsplan’ zelf niet verder dan een monitoringstrategie voor 2019.
Het positieve van het aanvalsplan is dat het thema waterkwa- liteit weer terug is op de politieke agenda. Maar dat laat on- verlet dat Nederland weinig tijd rest om in 2027 de doelen van de Kaderrichtlijn Water te kunnen halen en maatregelen te nemen die het water echt schoner maken.
Jac van Tuijn is hoofdredacteur en mede-oprichter van WaterForum.
Meer columns van Jac van Tuijn
www.waterforum.net/jacvantuijn
WATERFORUM DECEMBER 2016
11
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48