de kapel en het halletje geplaatst.” Die volgorde was belangrijk, omdat anders door het schuren de gezandstraalde structuur de natuursteenvloer aangetast zou kunnen worden.


Praktische oplossing In het koor van de Sint-Clemenskerk werkte steenhouwerij De Vries voornamelijk met hard- steen. Aanvankelijk zouden de treden van het altaar massief worden uitgevoerd, maar vanwege de kosten is dat omgezet in tegels. Een logische wijziging, maar wel eentje die wat problemen op- leverde. Jaring Roosma legt dat uit. “Volgens het bestek zouden we de Chinese hardsteen tegels van zestig bij zestig centimeter gebruiken met aan de randen een overstek van één centimeter. Dat kan niet, dan ga je uit het patroon lopen. We hebben dat opgelost door de hoektegels zelf te maken, dan ben je niet gebonden aan die vaste maat van zestig bij zestig.” Het natuursteenbedrijf gebruikte Belgisch hard- steen voor de afwijkende tegels, en niet de Chi- nese variant die wel voor de overige tegels van de treden, de stootborden en het plateau van het al- taar zijn gebruikt. Prettige bijkomstigheid was dat


de treden een ander uiterlijk moesten krijgen dan de rest van het altaar. “We hebben dat gedaan door ze te boucharderen”, zegt Jaring Roosma. “Na die bewerking is er geen verschil in kleur te zien tussen Chinese en Belgische hardsteen.” Niet dat een verschil de kerkgangers snel zou opvallen. Daarvoor valt er in hun nieuwe Sint-Clemenskerk te veel moois te zien.


De hoektegels maakte steenhouwerij De Vries van Belgisch hardsteen. Door- dat het materiaal is gebouchardeerd, is er geen kleurverschil te zien met de tegels uit China.


Consoles, met de hand gehakt Voor Steenhouwerij De Vries vormde de vloer de hoofdmoot van


het werk. In eerste instantie was het bedrijf uit Buitenpost echter benaderd voor het restaureren van een aantal consoles in het koor. “Die hebben we op één na compleet vervangen, maar het was eerder van symbolische waarde om die ene console te behouden dan dat het praktisch nut had; ze waren compleet verbrand”, zegt Jaring Roosma. De vernietigende werking van het vuur is zo groot geweest dat de steenhouwer niet eens meer kon vaststellen welke steensoort voor de originele consoles was gebruikt. “Ik denk dat het Bentheimer is geweest, een zandsteen; maar ik kan dat niet met zekerheid zeggen.” Voor de nieuwe consoles gebruikte hij een Franse kalksteen. “Was het een buitensituatie geweest dan had ik wel voor zandsteen gekozen maar de consoles zitten in een binnenruimte dus dan durfde ik kalk- steen wel aan. Dat materiaal is goed te bewerken en uiteindelijk gaat het bij die consoles puur om de vorm en het profiel. Kleur speelt geen rol, ze zijn toch overgeschilderd.” De consoles zijn in de werkplaats in Buitenpost met de hand in profiel gehakt en naar Ameland gebracht om ze te plaatsen. Aangezien de originele consoles een dragende functie hadden, heeft De Vries eerst ankers aangebracht om het naastliggende metselwerk te dragen. Pas daarna zijn de oude stukken weggehakt en de nieuwe consoles in de muren geschoven. De ankers zijn blijven zitten dus een dragende func- tie hebben de nieuwe consoles niet; ze hoeven alleen maar mooi te zijn. En dat doen ze goed, door de reconstructie ziet het koor er weer net zo fraai uit als het origineel van Cuypers.


MEBEST februari 2017 25


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48